Þrautaganga Landspítalans

Jón Snædal segir vanda Landspítalans liggja í skorti á langtímasýn og skýrri áætlun sem byggir á þeirri sýn. Slíkur skortur sé grundvallarmein í íslenskri stjórnsýslu og gildi um mörg önnur svið.

Auglýsing

Mál­efni Land­spít­al­ans komu enn og aftur til umræðu í Silfr­inu 14. Nóv­em­ber og spurt var hvar ábyrgðin liggur á slæmri stöðu hans. Stein­unn Þórð­ar­dóttir öldr­un­ar­læknir og for­maður Lækna­ráðs var til svara og beindi ábyrgð­inni einkum að stjórn­völdum en í stuttum þætti er ekki hægt að gera svo flóknu máli nákvæm skil. Það er rétt að stjórn­völd fremur en stjórn spít­al­ans bera hér mesta ábyrgð en fara þarf mörg ár aftur í tím­ann til að skilja sam­heng­ið.

Sam­ein­ing spít­al­anna

Þegar rætt var um að sam­eina spít­al­ana í Reykja­vík í einn í lok síð­ustu aldar tók stjórn Lækna­fé­lags Íslands (LÍ) afstöðu til máls­ins eftir tölu­verðar umræð­ur. Þar vóg­ust á tvö sjón­ar­mið. Annað var sjón­ar­mið lækna sem höfðu getað valið um starfs­vett­vang við komu til lands­ins úr sér­námi eða skipt um vett­vang ef þeim lík­aði ekki aðstaðan en þeir myndu ekki hafa það val lengur og menn höfðu því áhyggjur af nýlið­un. Hitt var sam­fé­lags­lega sjón­ar­mið­ið; að nútíma­spít­ali væri svo dýr í rekstri að ekki væri rétt að skipta tak­mörk­uðum fjár­mun­um. Síð­ar­nefnda sjón­ar­miðið varð ofan á og LÍ studdi sam­ein­ingu að því til­skyldu að byggður yrði nýr spít­ali og var í þessu sam­stíga heil­brigð­is­yf­ir­völd­um. 

Auglýsing
Svo hófst sam­ein­ing­in. Spít­al­anum var gert ljóst að kostn­aður við sam­ein­ingu yrði að koma úr rekstri og því tók sam­ein­ingin mörg ár svo hægt væri að dreifa kostn­að­inum yfir tíma. Önnur starf­semi þurfti að líða fyrir þetta.

Undir lok sam­ein­gar­fer­ils­ins árið 2007 mætti nýr heil­brigð­is­ráð­herra á fund lækna­ráðs spít­al­ans en ráðið sem nú hefur misst sinn sess í stjórn­skipan spít­al­ans starfað þá sam­kvæmt lögum og ráð­herrar mættu venju­lega á fund ráðs­ins einu sinni á ári. Hann lýsti því yfir að spít­al­inn væri of stór. Þetta er auð­vitað gilt sjón­ar­mið sem gott hefði verið að ræða til hlít­ar. Í sam­ræmi við þessa sýn voru fjár­fram­lög til spít­al­ans lækkuð í fjár­lögum sem sam­þykkt voru í lok þess árs sem í sög­unni hefur verið lýst sem árinu þegar landið var á hæsta tindi og allt virt­ist mögu­legt. Því miður var ekki skil­greint hvaða þjón­usta ætti að fara af spít­al­anum né hvert.

Hrunið og eft­ir­köst þess

Svo kom hrun­ið. Starfs­fólk spít­al­ans var beðið um að koma með sparn­að­ar­til­lögur og bár­ust yfir 1200 til­lög­ur. Þær hjálp­uðu þannig að Land­spít­al­inn varð sú rík­is­stofnun sem tókst best upp með sparnað á árunum 2009-2010 en það er alveg ljóst að þjón­ustan leið fyrir þetta, m.a. vegna fækk­unar leg­u­rýma.

Allt þetta gerði að verkum að þegar landið tók að rísa á ný var ástandið orðið mjög dap­urt og fréttir af slæmu ástandi á spít­al­anum urðu tíð­ari. Fjár­veit­inga­valdið jók fram­lög á næstu árum og það virt­ist vera mik­ill sam­hljómur í sam­fé­lag­inu um að styrkja bæri heil­brigð­is­kerf­ið. Þetta kom m.a. í ljós í und­ir­skrifta­söfnun sem Kári Stef­áns­son hafði for­göngu um. Þessi aukn­ing varð þó ekki meiri en svo að hún rétt nægði fyrir launa­hækk­unum starfs­fólks eins og fram hefur komið í góðri sam­an­tekt Gylfa Zoega hag­fræð­ings í byrjun þessa árs. Þjón­ustan hefur því ekk­ert getað eflst og eftir að heims­far­aldur hófst (og stendur enn) var ljóst að ekki var borð fyrir báru og inn­lagnir á legu­deildir og gjör­gæslu bitn­uðu á annarri þjón­ustu enda var nýt­ing að jafn­aði um og yfir 100% fyrir far­ald­ur. Einnig mætti færa rök fyrir því að ef spít­al­inn hefði haft eðli­legan legu­rúma­fjölda miðað við íbúa­fjölda og ald­urs­sam­setn­ingu hefði ekki þurft að grípa til jafn víð­tækra aðgerða í sam­fé­lag­inu og raunin varð, einkum í seinni hluta far­ald­urs.

Skortur á lang­tíma­sýn

Vand­inn felst í skorti á lang­tíma­sýn og skýrri áætlun sem byggir á þeirri sýn. Þetta virð­ist vera grund­vall­ar­mein í íslenskri stjórn­sýslu og gildir um mörg önnur svið. Þegar gerður er sam­an­burður við önnur lönd sést sér­staða okkar glöggt. Í Dan­mörku er unnið að stóru verk­efni sem er bygg­ing ganga suður til Þýska­lands. Byggja þarf viða­mikla inn­viði vegna verk­efn­is­ins en nú þegar er búið að ákveða til hvaða verka þeir eiga að nýt­ast við verk­lok árið 2029 eða eftir átta ár. Hér á landi er enn ekki búið að ákveða hver verða næstu skref eftir að nýr með­ferð­ar­kjarni spít­al­ans opnar árið 2026. Ekki hefur verið ákveðið hvað verði um spít­al­ann í Foss­vogi né hvort hugs­an­lega eigi að efla önnur sjúkra­hús í nágranna­sveit­ar­fé­lögum en það gæti verið skyn­sam­legur kost­ur.  Sjúkra­húsið á Akur­eyri, sem alltaf hefur haft góða ímynd ætti einnig að vera inni í þeirri fram­tíð­ar­sýn. Í mörg ár hefur leg­u­rýmum á Land­spít­al­anum fækkað þegar miðað er við íbúa­fjölda og ald­urs­sam­setn­ingu hvort sem miðað er við svæðið eða landið allt að ekki sé talað um aukn­ingu á fjölda ferða­manna. Á ein­hvern hátt verður að snúa þess­ari þróun við og í næstu rík­is­stjórn verður öll stjórnin að standa við bakið á heil­brigð­is­ráð­herra sem aftur verður að bera meg­in­á­byrgð á að leggja stefnu til næstu ára­tuga. 

Höf­undur er fyrrum yfir­læknir á Land­spít­al­anum og er þar enn í hluta­starfi.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sigurður Ingi Jóhannsson innviðaráðherra og formaður Framsóknarflokksins á Kjarvalsstöðum í gær.
„Engin áform“ um að ríkið auki rekstrarframlög með tilkomu Borgarlínu
Sigurður Ingi Jóhannsson innviðaráðherra segist ekki sjá fyrir sér að ríkið auki framlög sín til rekstrar almenningssamgangna höfuðborgarsvæðisins, eins og sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu og Strætó bs. hafa kallað eftir.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Franskur fiskveiðibátur lokar á skipaumferð um Calais í Frakklandi.
Frakkar og Bretar berjast enn um fiskinn í Ermarsundi
Enn er ósætti á milli Frakklands og Bretlands vegna fiskveiða í breskri landhelgi eftir Brexit. Á föstudaginn reyndu franskir sjómenn reyndu að loka fyrir vöruflutninga á milli landanna tveggja til að krefjast úthlutunar fleiri fiskveiðileyfa.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Sunnlenskir sjálfstæðismenn kalla eftir skýringum frá Bjarna Benediktssyni.
Ósáttir sunnlenskir sjálfstæðismenn krefja Bjarna um skýringar
Sjálfstæðismenn á Suðurlandi eru með böggum hildar yfir því að Guðrún Hafsteinsdóttir oddviti flokksins í kjördæminu eigi ekki sæti við ríkisstjórnarborðið nú þegar. Tíu af tólf ráðherrum eru þingmenn kjördæma höfuðborgarsvæðisins.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Bresk myndlistarkona málaði eitt hundrað málverk af eldgosinu í Fagradalsfjalli
Eldgosið í Fagradalsfjalli sem hófst í vor hefur vakið allskonar væringar hjá fólki. Amy Alice Riches ákvað að mála eitt málverk á dag af því í 100 daga. Hún safnar nú fyrir útgáfu bókar með verkunum.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Allt sem þú þarft að vita um nýjan stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar
Stefnt er að því að lækka skatta, selja banka og láta fjármagnseigendur greiða útsvar. Auðvelda á fyrirtækjum að virkja vind og endurskoða lög um rammaáætlun.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra við kynningu stjórnarsáttmálans á Kjarvalsstöðum í dag.
Talað um að lækka mögulega skatta en engu lofað
Engar almennar skattkerfisbreytingar eru útfærðar í nýjum stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar. Forsætisráðherra segir að horft verði til þess að lækka skatta á þá tekjulægstu eða til að bæta samkeppnisstöðu fyrirtækja ef svigrúm gefist.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Álfheiður Eymarsdóttir
Kosningaframkvæmd fjórflokksins
Kjarninn 28. nóvember 2021
Ríkisstjórnin stokkast upp í dag, eftir rúmlega tveggja mánaða viðræður þriggja flokka um áframhaldandi samstarf.
Þessi verða ráðherrar
Willum Þór Þórsson og Jón Gunnarsson verða ráðherrar í nýrri ríkisstjórn Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknar sem kynnt er í dag. Guðrún Hafsteinsdóttir er sögð koma inn sem ráðherra dómsmála síðar á kjörtímabilinu.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar