FAcebook

Tæknispá ársins 2017

Hver verða aðalatriðin í tæknigeiranum árið 2017? Hjálmar Gíslason birtir nú árlega tæknispá sína og þar eru aðgerðir vegna falskra frétta, sjálkeyrandi bílar og Quiz-up áhrifin öll ofarlega á blaði.

Rit­höf­und­ur­inn Willi­am Gib­son sagði eitt sinn að fram­tíðin væri kom­in, henni væri bara ekki jafnt dreift. Við fyrstu sýn virð­ist þetta auð­vitað fárán­legt, en hvað tækni­þróun varðar er þetta dagsatt: Það sem er þegar orðið hvers­dags­legt sums staðar í heim­inum er enn ár eða ára­tugi frá því að raun­ger­ast ann­ars stað­ar, og það sem hægt er að sjá á til­rauna­stofum leið­and­i ­rann­sókna­stofn­ana, í rann­sókn­ar­setrum stór­fyr­ir­tækja og bíl­skúrum sprota­fyr­ir­tækja eru stundum hlutir sem eiga eftir að hafa mikil áhrif á líf okkar allra. Fram­tíðin er komin þar, hún á bara eftir að kom­ast til okkar hinna.

Hér eru fimm angar fram­tíð­ar­innar sem ég held að eigi eftir að verða áber­andi árið 2017:

Sjálf­keyr­andi bílar

Það eru enn 5 ár í að alsjálf­virkir bílar verði í umtals­verðri og almennri notkun á til­teknum svæðum í heim­inum og 10 ár þangað til sá veru­leiki nær hingað til lands. En það þýðir ekki að tæknin sem þeir byggja á skili sér ekki til okkar hrað­ar. Hún er raunar þegar farin að gera það. Bílar koma með sífellt fleiri skynj­urum og mynda­vélum sem aðstoða öku­mann­inn með hljóð­merkjum og betri yfir­sýn. Næsta skref eru bein inn­grip í akst­ur­inn: „Cru­ise control" sem tekur mið af hraða umferð­ar­innar í kringum sig, leið­rétt­ing akst­urs­stefnu ef bíll­inn rásar ómark­visst yfir á næstu akgrein og bein inn­grip ef bíll lenti í blinda blett­in­um, eða það stefnir í árekst­ur. Þetta magn­aða mynd­band hér að neð­an­ ­sýnir t.d. hvernig Tesla-bíll á sjálf­stýr­ingu sér fyrir hættu og grípur til örygg­is­ráð­staf­ana áður en öku­mað­ur­inn hafði nokkra mögu­leika á að átta sig á því að ein­hver hætta væri á ferð­um. Tækni af þessu tagi eigum við eftir að sjá í jafn­vel ódýr­ari bílum frá og með kom­andi ári.

Fyrsta veru­lega útbreiðsla bíla án öku­manna verður lík­lega í vöru­flutn­inga­bíl­um. Vöru­flutn­ingar eru að mörgu leyti auð­veld­ara úrlausn­ar­efni en hin fjöl­breyttu not einka­bíls­ins. Annað sem gæti flýtt fyrir þess­ari þróun eru örygg­is­mál. Í kjöl­far hryðju­verk­anna í Nice og Berlín er vel hugs­an­legt að þess verði kraf­ist fyrr en síðar að hægt sé mið­lægt að grípa inn í akstur - eða að minnsta kosti drepa á - flutn­inga­bílum við til­teknar kring­um­stæð­ur, s.s. þjófnað eða hrein­lega ef bíl­inn reynir að aka nálægt skil­greindum örygg­is­svæð­um.

Tek­ist á við fals­aðar fréttir

Dreif­ing á vill­andi og hrein­lega fölsuðum fréttum og upp­lýs­ingum komst í hámæli á árinu 2016, sér­stak­lega í tenglsum við for­seta­kosn­ing­arnar í Banda­ríkj­unum og Brexit kosn­ing­una í Bret­landi. Við Íslend­ingar eigum okkar full­trú­a á þessu sviði eins og öðrum, en það er önnur saga.

Það eru marg­vís­legar áhuga­verðar sið­ferð­is­spurn­ingar í þessum efnum sem ekki verða leystar með tækn­inni, en flestum ber þó saman um að það sé eðli­legt að vekja athygli á því ef efni sem sett er fram í frétta­formi er bein­lín­is upp­skáldað eða rangt farið með mál í grund­vall­ar­at­rið­um. Að mörgu leyti minnir þetta vanda­mál á rusl­póst sem fór lang­leið­ina með að eyði­leggja tölvu­póst sem sam­skipta­leið í lok síð­ustu aldar (meira en 90% allra póst­send­inga voru rusl­póst­ur) og „falskar“ leit­ar­nið­ur­stöður sem gerðu bestu leit­ar­vélar vefs­ins, s.s. Alta­Vista, Hot­bot og Yahoo ónot­hæfar um svipað leyti. Í báðum til­fellum var lausnin svip­uð: Sam­tvinnun „mann­legra“ upp­lýs­inga og sjálf­virkra algrímaGoogle á til­vist sýna hrein­lega að þakka yfir­burðum í að takast á við síð­ar­nefnda vanda­mál­ið.

Lausnin á dreif­ingu vill­andi upp­lýs­inga verður lík­lega með svip­uðum hætti. Efni sem er aug­ljós­lega bull verður síað í burtu alfarið (nema etv. fyrir þá sem kjósa að sjá það sér­stak­lega) og grun­sam­legt efni merkt sér­stak­lega eða sett í sér­stakt „hólf“, ekki ólíkt því sem við þekkjum flest með rusl­póst úr tölvu­póst­inum okk­ar. Face­book er þegar farið að gera til­raunir með þetta sem lofa góð­u. 

Tæknirisarnir sífellt lík­ari

Mun­ur­inn á stærstu tæknirisum sam­tím­ans fer sífellt minnk­andi. Þó AmazonGoogleMicrosoft og Apple eigi upp­runa sinn í afar ólíkum geirum og meg­in­starf­semi þeirra sé enn nokkuð ólík er sífellt meiri skörun á milli þeirra. Amazon var upp­haf­lega bóka­búð, en er nú heims­ins stærsti sölu- og rekstr­ar­að­ili gagna­ver­a. Apple byrj­aði sem tölvu­fram­leið­andi, en leggur nú ekki síst áherslu á end­ur­sölu hug­bún­aðar í gegn­um App storeGoogle var leit­ar­vél (og aug­lýs­inga­sali), en hefur hellt sér á fullt í síma­fram­leiðslu. Og staðn­aði hug­bún­að­ar­ris­inn Microsoft er að verða „kúl“ aftur með verk­efnum eins og HoloLens, kaupum á Lin­kedIn og ótrú­lega vel heppn­aðri yfir­færslu á mjólk­ur­kúnni Office yfir í skýja­þjón­ust­una Office 365. (a.m.k. við­skipta­lega).

Allir þessir aðilar fram­leiða nú far­síma, allir bjóða upp á „cloud comput­ing“ þjón­ustu, a.m.k. 3 þeirra eru að gera til­raunir með sjálf­keyr­andi bíla og allir bjóð­ast til að geyma myndir og önnur per­sónu­leg gögn í mis­góð­u­m vef­þjón­ust­u­m. Face­book nálg­ast svo þennan hóp úr enn einni átt­inni.

Þessi þróun mun halda áfram og pressan er að mörgu leyti á Apple, sem er nú stærsta fyr­ir­tæki heims, en svo­lítið að „missa kúlið“. Undir stjórn Steve Jobs gerði Apple ekki bara kúl hlut­i, Apple gerði hluti kúl. Tim Cook hefur ekki - frekar en aðrir - sömu hæfi­leika og Jobs í því og nýlegar vörur á borð við úrið Apple Watch og nýj­ustu útgáfur af iPhone hafa ekki staðið almenni­lega undir vænt­ing­um. Apple mun lík­lega leggja mikið upp úr 10 ára afmæl­is­út­gáfu iPhone sem vænt­an­leg er á árinu. Ef þeir finna ekki kan­ínu í þeim hatti spái ég því að Google sigli hægt og rólega fram úr þeim á næstu 1-2 árum í bæði mark­aðsvirði og áhrif­um.

Við­bættur veru­leiki og sýnd­ar-

Í tækni­spánni í fyrra tal­aði ég um sýnd­ar­veru­leik­ann og ekki síst hlut íslenskra fyr­ir­tækja í fram­varð­ar­sveit þar. Útbreiðsla sýnd­ar­veru­leika­tækja hefur ekki verið jafn hröð og bjart­sýn­ustu spár sögðu til um, en allir helstu fram­leið­endur á þessum mark­aði stigu stór skref á árinu og hvert skref sýnir betur mögu­leika tækn­inn­ar. Allir fram­leið­end­urnir eiga þó eftir 2-3 ítr­anir í við­bót þangað til þessi tæki eiga mögu­leika á almennum mark­aði. Gefum þessu 3-4 ár.

Microsoft kom líka nokkuð á óvart með HoloLens-­tækn­inni sinni sem er á sviði „við­bætts veru­leika“ (e. aug­mented rea­lity) sem blandar saman þrí­víðum hlutum og staf­rænum heimi tölv­unnar við raun­veru­leik­ann og þannig „birtast“ hlutir í umhverf­inu sem eru alls ekki þar. HoloLens er ekki enn komið á almennan markað og Microsoft hefur ekki gefið út hvenær svo verð­ur, en tæknin er lygi­lega góð. Sýnd­ar­veru­leika­tæknin er umfram allt leik­tæki, en við­bættur veru­leiki á tals­vert fleiri og aug­ljós­ari praktísk not, allt frá heil­brigð­is­geir­anum til her­mennsku (sem er auð­vitað ekki praktík, en þið skiljið hvað ég á við) og skrif­stofu­vinnu til iðn­að­ar­smíða. Það er ekki ólík­legt að það eigi eftir að flýta þess­ari þróun eitt­hvað.

Er Apple að missa kúlið?
EPA

Í þessum geira er líka sprota­fyr­ir­tæk­ið Magic ­Leap sem mikið „hæp“ hefur verið í kring­um. Fyr­ir­tækið hefur fengið stjarn­fræði­legar upp­hæðir í fjár­mögnun og lof­sam­legar umsagnir frá sumum af virt­ustu tækni­fröm­uðum heims­ins, en ein­hvern­veg­inn finnst mér fyr­ir­tækið lík­legt til að verða fórn­ar­lamb ofur­vænt­inga sem ekki verður vinn­andi vegur að standa und­ir. Eða ég hef rangt fyrir mér og það er alger bylt­ing í afþr­ey­ingu og sam­skiptum á næsta leyti. Umfjöll­un Wired um fyr­ir­tækið er í öllu falli þess virði að lesa og láta sig dreyma.

Á Íslandi: Quiz-up áhrifin og fleira

Á Íslandi ætti að verða bæði upp­skera og sán­ing í sprota­geir­an­um. Við ættum að fara að sjá tals­vert meira til þeirra fyr­ir­tækja sem stóru sjóð­irnir þrír: Frum­tak II, SA Fram­tak og Eyrir Sprotar hafa verið að fjár­festa í, og ein­hver fyr­ir­tæki úr fyrri sjóði Frum­taks eru lík­leg til að fá ein­hvers konar „exit“ fljót­lega. Það er að sumu leyti óheppi­legt að þessir sjóðir hafi allir farið af stað á nákvæm­lega sama tíma. Hefðu mátt vera 1-2 ár á milli þeirra til að sjá betri dreif­ingu í svona fjár­fest­ing­um. En sann­ar­lega betra að hafa þá en ekki! Svo er að fara af stað nýr sjóður - Crowberry Capi­tal - með örlítið aðrar áherslur sem mun hjálpa til við frum­fjár­mögnun fyr­ir­tækja. Það sama gildir um hinn nýja styrkja­flokk Tækni­þró­un­ar­sjóðs - Vöxt - en hvort tveggja mun hjálpa til við að brúa gat sem hefur verið í íslenska fjár­mögn­un­ar­um­hverf­inu. Aflétt­ing hafta á líka að hjálpa, þannig að heilt yfir hefur fjár­mögn­un­ar­um­hverfi sprota­fyr­ir­tækja aldrei verið betra hér á landi.

Mun fall Plain Vanilla skilja eftir sig aragrúa sprota?

Það gætir þó svo­lít­illa „ruðn­ings­á­hrifa“ frá ferða­geir­anum um þessar mund­ir, bæði í því að hann dregur til sín fólk úr tækni­geir­anum eins og öðrum, en ekki síður í gengi krón­unnar sem hefur fært Ísland í mjög dýran flokk þegar kemur að hug­bún­að­ar­störf­um. Þetta hefur allt áhrif, og ekki síst eru þessar sífelldu hag- og geng­is­sveiflur til trafala við upp­bygg­ingu í geir­an­um. Mik­ill kostn­að­ur, sem útleggst í raun sem há laun á alþjóð­legan mæli­kvarða, er ekki endi­lega vanda­mál. Að mörgu leyti ættum við að líta á það sem kost - en sveiflur end­anna á milli á kostn­að­ar­ska­l­anum á örfáum árum gerir alla áætl­ana­gerð erf­iða og upp­bygg­ing­una ómark­vissa.

Við eigum við eftir að sjá nokkur ný sprota­fyr­ir­tæki spretta úr þeim jarð­vegi sem enda­lok starf­semi Plain Vanilla á Íslandi skilur eftir sig. Þar er fólk sem hefur öðl­ast mik­il­væga reynslu af alþjóð­legri sprota­starf­semi, myndað tengsl og skiln­ing á því hvað þarf til að byggja upp og reka lausnir af skala sem fá ef nokkur íslensk fyr­ir­tæki hafa áður gert. Þrátt fyrir enda­lok­in, þá mun QuizUp áhrif­anna gæta lengir, rétt eins og OZ-á­hrif­anna gætir enn frá því 15 árum fyrr.

-- -- --

Það stefnir með öðrum orðum í spenn­andi tækniár að venju og með vísun í orð Gib­sons hér í upp­hafi get ég ekki beðið eftir að fram­tíðin dreifi betur úr sér.

Gleði­legt tækni­ár.

Höf­undur er stjórn­ar­for­maður Kjarn­ans.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Efnisflokkar:
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar