Tíu staðreyndir um hvernig ríkið ætlar að eyða og afla peninga

Ríkisstjórnin kynnti nýverið fyrstu fjármálaáætlun sína, sem gildir til næstu fimm ára. Þar koma fram grófar útlínur um þeirra tekna sem hún ætlar að afla, og í hvað hún ætlar að eyða þeim.

Formenn þeirra flokka sem mynda sitjandi ríkisstjórn kynntu nýverið fyrstu fimm ára fjármálaáætlun sína.
Formenn þeirra flokka sem mynda sitjandi ríkisstjórn kynntu nýverið fyrstu fimm ára fjármálaáætlun sína.
Auglýsing

1. Mikil útgjalda­aukn­ing

Fjár­­­fest­ingar munu vaxa umtals­vert á næsta ári, eða um 13 millj­­arða króna og ná hámarki á árinu 2021. Alls er gert ráð fyrir að fjár­­­fest­ingar á árunum 2019 til 2023 nemi 338 millj­­örðum króna.

2. Allskyns keypt

Á meðal þeirra verk­efna sem ráð­ist verður í sam­­kvæmt áætl­­un­inni eru bygg­ing nýs Lands­­spít­­ala, kaup á þyrlum fyrir Land­helg­is­­gæsl­una, upp­bygg­ingu hjúkr­un­ar­heim­ila, fé til bygg­ingu Hús íslensk­unnar og hámarks­­greiðslur for­eldra í fæð­ing­­ar­or­lofi verða hækk­­að­ar og orlofs­tím­inn lengd­ur. Alls er gert ráð fyrir tæp­lega 75 millj­örðum króna í fjár­fest­ingu í sjúkra­húss­þjón­ustu og fer mest til bygg­ingar nýs Land­spít­ala við Hring­braut. Fram­kvæmdir við bygg­ingu nýs með­ferð­ar­kjarna hefj­ast á árinu 2018 en meg­in­þungi fram­kvæmda verður á árunum 2020-2023. Í áætl­un­inni er einnig gert ráð fyrir að ráð­ist verði í upp­bygg­ingu á innviðum og önnur verk­efni á fjöl­sóttum stöðum í nátt­úru Íslands og öðrum ferða­manna­stöð­um.

3. Virð­is­auka­skattur á bækur

Virð­is­auka­skattur á bækur verður afnum­inn í byrjun árs 2019 og ári síðar verða höf­unda­rétt­ar­greiðsl­ur, sem við­ur­kennd rétt­hafa­sam­tök inn­heimta, skatt­lagðar sem eign en ekki tekj­ur.

Auglýsing

4. Umhverf­is­skattar

 Í upp­hafi árs var kolefn­is­gjald á elds­neyti hækkað um 50 pró­sent og er fyr­ir­hugað að hækka gjaldið um tíu pró­sent árið 2019 og aftur 2020. Skoð­aðar verða leiðir til gjald­töku af ferða­mönn­um. Miðað er við að gjaldið verði lagt á frá og með árinu 2020.

5. Banka­skattur lækk­aður

Rík­­is­­stjórnin stefnir á að lækka fleiri skatta á næstu árum, og verður meðal ann­­ars banka­skattur lækk­­að­­ur. Hann fer úr  0,376 pró­­sent í 0,165 pró­­sent, en for­svar­s­­menn allra fjár­­­mála­­fyr­ir­tækja lands­ins hafa gagn­rýnt skatt­inn leng­i.

6. Blessað trygg­inga­gjaldið

Gert er ráð fyrir lækkun trygg­inga­gjalds um 0,25 pró­sent á árinu 2019, úr 6,85 pró­sent í 6,6 pró­sent. Frek­­ari lækkun ræðst m.a. af nið­­ur­­stöðu sam­ráðs við aðila vinn­u­­mark­að­­ar­ins um útfærslu rétt­inda, sem fjár­­­mögnuð eru með trygg­inga­gjaldi, og afkomu rík­­is­­sjóðs. Virð­is­auka­skattur á bækur verður afn­um­inn í byrjun árs 2019 og ári síðar verða höf­unda­rétt­­ar­greiðsl­­ur, sem við­­ur­­kennd rétt­hafa­­sam­tök inn­­heimta, skatt­lagðar sem eign en ekki tekj­­ur.

7. Flöt tekju­skatts­lækkun fyr­ir­huguð

Tekju­skattur ein­stak­linga á líka að lækka. Í áætl­­un­inni er gengið út frá að tekju­skattur lækki í neðra skatt­­þrepi og geti lækkað um eitt pró­­sent­u­­stig í áföngum á áætl­­un­­ar­­tím­an­­um. Tekjur rík­is­sjóðs af tekju­skatti myndu minnka um 14 millj­arða króna við þá lækk­un. Í krónum talið myndu skattar þeirra sem eru með hærri tekjur lækka meira en þeirra sem eru með lægri tekj­ur.

8. Þakið afnumið

Skatta­í­vilnun vegna rann­sókn­ar- og þró­un­­ar­­kostn­aðar verður aukin á árinu 2019 og stefnt er að afnámi þaks­ins síðar á kjör­tíma­bil­inu. Skatt­­stofn fjár­­­magnstekju­skatts verður end­­ur­­skoð­aður með það að mark­miði að skatt­­leggja raun­á­vöxt­un, en áhrif þeirra breyt­inga koma fram árið 2020.

9. Skuldir lækk­aðar

Frá 2013 hafa skuldir rík­is­sjóðs verið lækk­aðar um 600 millj­arða króna. Í áætl­un­inni segir að aukin efna­hags­leg umsvif og lægri vaxta­gjöld í kjöl­far skulda­lækk­unar hafi skapað nauð­syn­legt svig­rúm í rík­is­rekstr­in­um. Stefnt sé að því að heild­ar­skuldir hins opin­bera sam­kvæmt við­miðum laga um opin­ber fjár­mál fari undir lög­boðið 30 pró­sent við­mið í árs­lok 2019, eða ári fyrr en fjár­mála­stefnan gerir ráð fyrir og verði um 22 pró­sent í árs­lok 2023.

10. Gagn­rýnt úr öllum áttum

Áætl­unin hefur verið gagn­rýnd úr ýmsum átt­um. Drífa Snædal, fram­­kvæmda­­stjóri Starfs­­greina­­sam­­bands­ins og fyrr­ver­andi vara­­þing­­maður VG, spurði hvers stöð­ug­­leika sé verið að vernda með áætl­un­inni, í ljósi þess að ekki eigi að nýta skatt­kerfið til tekju­jöfn­uðar heldur þvert á móti eigi að ýkja mis­skipt­ingu. Sig­urður Hann­es­son, fram­kvæmda­stjóri Sam­taka Iðn­að­ar­ins, sagði að boðað stór­á­tak í upp­bygg­ingu vega­kerf­is­ins í fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar stand­ist ekki skoð­un. Ásdís Krist­jáns­dóttir aðal­hag­fræð­ingur Sam­taka atvinnu­lífs­ins hefur sagt að fjar­mála­á­ætl­unin ein­kenn­ist af bjart­sýni.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Davíð Oddsson er annar ritstjóra Morgunblaðsins og hefur verið það frá haustinu 2009.
Davíð Oddsson með 5,6 milljónir króna á mánuði – Í sérflokki á meðal fjölmiðlamanna
Alls voru tólf starfsmenn RÚV með yfir milljón á mánuði í fyrra og þann þrettánda vantaði einungis tvö þúsund krónur á mánuði til að slást í hópinn. Ritstjóri Viljans var með tæplega 4,5 milljónir króna á mánuði.
Kjarninn 18. ágúst 2022
Kostnaður vegna aksturs þingmanna eykst um fjórar milljónir milli ára
Vilhjálmur Árnason er sá þingmaður sem taldi fram mesta aksturkostnað á fyrri hluta ársins. Hann sker sig einnig úr þar sem hann notar nánast einvörðungu eigin bíl á meðan að aðrir þingmenn nýta bílaleigubíla að uppistöðu.
Kjarninn 18. ágúst 2022
Sólveig Anna Jónsdóttir
Með Salek á sjálfstýringu: Kreppa íslensku verkalýðshreyfingarinnar II
Kjarninn 18. ágúst 2022
Kristrún Frostadóttir og Dagur B. Eggertsson.
Dagur ætlar ekki að bjóða sig fram til formanns – Kristrún tilkynnir á föstudag
Línur eru að skýrast í formannsbaráttunni hjá Samfylkingunni, en nýr formaður verður kosinn í október. Borgarstjórinn í Reykjavík er búinn að staðfesta það sem lá í loftinu, hann fer ekki fram. Kristrún Frostadóttir hefur boðað stuðningsmenn á fund.
Kjarninn 18. ágúst 2022
Rannsóknarskipið Hákon krónprins við rannsóknir í Norður-Íshafi.
Ískyggilegar niðurstöður úr Norður-Íshafi
Lífríkið undir ísnum í Norður-Íshafinu er ekki það sem vísindamenn áttu von á. Í nýrri rannsókn kom í ljós að vistkerfið einkennist ekki af tegundum sem helst einkenna hin köldu heimskautasvæði.
Kjarninn 17. ágúst 2022
Ingrid Kuhlman
Tölum um dauðann
Kjarninn 17. ágúst 2022
Lilja Alfreðsdóttir er menningar- og viðskiptaráðherra.
Stefnt að því að sameina þrjá tónlistarsjóði í einn og skilgreina Sinfó sem þjóðareign
Menningar- og viðskiptaráðherra hefur lagt fram drög að nýjum heildarlögum um tónlist. Stofna á Tónlistarmiðstöð, sjálfseignarstofnun sem á að verða hornsteinn íslensks tónlistarlífs og rekin með svipuðum hætti og Íslandsstofa.
Kjarninn 17. ágúst 2022
Í sumar hafa tugir borga í Kína lýst yfir hættuástandi vegna hita.
Verksmiðjum lokað og mikill uppskerubrestur blasir við
Hitabylgja sumarsins hefur haft gríðarleg áhrif á stórum landsvæðum í Kína. Rafmagn er skammtað og algjörum uppskerubresti hefur þegar verið lýst yfir á nokkrum svæðum.
Kjarninn 17. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar