Tíu staðreyndir um hvernig ríkið ætlar að eyða og afla peninga

Ríkisstjórnin kynnti nýverið fyrstu fjármálaáætlun sína, sem gildir til næstu fimm ára. Þar koma fram grófar útlínur um þeirra tekna sem hún ætlar að afla, og í hvað hún ætlar að eyða þeim.

Formenn þeirra flokka sem mynda sitjandi ríkisstjórn kynntu nýverið fyrstu fimm ára fjármálaáætlun sína.
Formenn þeirra flokka sem mynda sitjandi ríkisstjórn kynntu nýverið fyrstu fimm ára fjármálaáætlun sína.
Auglýsing

1. Mikil útgjalda­aukn­ing

Fjár­­­fest­ingar munu vaxa umtals­vert á næsta ári, eða um 13 millj­­arða króna og ná hámarki á árinu 2021. Alls er gert ráð fyrir að fjár­­­fest­ingar á árunum 2019 til 2023 nemi 338 millj­­örðum króna.

2. Allskyns keypt

Á meðal þeirra verk­efna sem ráð­ist verður í sam­­kvæmt áætl­­un­inni eru bygg­ing nýs Lands­­spít­­ala, kaup á þyrlum fyrir Land­helg­is­­gæsl­una, upp­bygg­ingu hjúkr­un­ar­heim­ila, fé til bygg­ingu Hús íslensk­unnar og hámarks­­greiðslur for­eldra í fæð­ing­­ar­or­lofi verða hækk­­að­ar og orlofs­tím­inn lengd­ur. Alls er gert ráð fyrir tæp­lega 75 millj­örðum króna í fjár­fest­ingu í sjúkra­húss­þjón­ustu og fer mest til bygg­ingar nýs Land­spít­ala við Hring­braut. Fram­kvæmdir við bygg­ingu nýs með­ferð­ar­kjarna hefj­ast á árinu 2018 en meg­in­þungi fram­kvæmda verður á árunum 2020-2023. Í áætl­un­inni er einnig gert ráð fyrir að ráð­ist verði í upp­bygg­ingu á innviðum og önnur verk­efni á fjöl­sóttum stöðum í nátt­úru Íslands og öðrum ferða­manna­stöð­um.

3. Virð­is­auka­skattur á bækur

Virð­is­auka­skattur á bækur verður afnum­inn í byrjun árs 2019 og ári síðar verða höf­unda­rétt­ar­greiðsl­ur, sem við­ur­kennd rétt­hafa­sam­tök inn­heimta, skatt­lagðar sem eign en ekki tekj­ur.

Auglýsing

4. Umhverf­is­skattar

 Í upp­hafi árs var kolefn­is­gjald á elds­neyti hækkað um 50 pró­sent og er fyr­ir­hugað að hækka gjaldið um tíu pró­sent árið 2019 og aftur 2020. Skoð­aðar verða leiðir til gjald­töku af ferða­mönn­um. Miðað er við að gjaldið verði lagt á frá og með árinu 2020.

5. Banka­skattur lækk­aður

Rík­­is­­stjórnin stefnir á að lækka fleiri skatta á næstu árum, og verður meðal ann­­ars banka­skattur lækk­­að­­ur. Hann fer úr  0,376 pró­­sent í 0,165 pró­­sent, en for­svar­s­­menn allra fjár­­­mála­­fyr­ir­tækja lands­ins hafa gagn­rýnt skatt­inn leng­i.

6. Blessað trygg­inga­gjaldið

Gert er ráð fyrir lækkun trygg­inga­gjalds um 0,25 pró­sent á árinu 2019, úr 6,85 pró­sent í 6,6 pró­sent. Frek­­ari lækkun ræðst m.a. af nið­­ur­­stöðu sam­ráðs við aðila vinn­u­­mark­að­­ar­ins um útfærslu rétt­inda, sem fjár­­­mögnuð eru með trygg­inga­gjaldi, og afkomu rík­­is­­sjóðs. Virð­is­auka­skattur á bækur verður afn­um­inn í byrjun árs 2019 og ári síðar verða höf­unda­rétt­­ar­greiðsl­­ur, sem við­­ur­­kennd rétt­hafa­­sam­tök inn­­heimta, skatt­lagðar sem eign en ekki tekj­­ur.

7. Flöt tekju­skatts­lækkun fyr­ir­huguð

Tekju­skattur ein­stak­linga á líka að lækka. Í áætl­­un­inni er gengið út frá að tekju­skattur lækki í neðra skatt­­þrepi og geti lækkað um eitt pró­­sent­u­­stig í áföngum á áætl­­un­­ar­­tím­an­­um. Tekjur rík­is­sjóðs af tekju­skatti myndu minnka um 14 millj­arða króna við þá lækk­un. Í krónum talið myndu skattar þeirra sem eru með hærri tekjur lækka meira en þeirra sem eru með lægri tekj­ur.

8. Þakið afnumið

Skatta­í­vilnun vegna rann­sókn­ar- og þró­un­­ar­­kostn­aðar verður aukin á árinu 2019 og stefnt er að afnámi þaks­ins síðar á kjör­tíma­bil­inu. Skatt­­stofn fjár­­­magnstekju­skatts verður end­­ur­­skoð­aður með það að mark­miði að skatt­­leggja raun­á­vöxt­un, en áhrif þeirra breyt­inga koma fram árið 2020.

9. Skuldir lækk­aðar

Frá 2013 hafa skuldir rík­is­sjóðs verið lækk­aðar um 600 millj­arða króna. Í áætl­un­inni segir að aukin efna­hags­leg umsvif og lægri vaxta­gjöld í kjöl­far skulda­lækk­unar hafi skapað nauð­syn­legt svig­rúm í rík­is­rekstr­in­um. Stefnt sé að því að heild­ar­skuldir hins opin­bera sam­kvæmt við­miðum laga um opin­ber fjár­mál fari undir lög­boðið 30 pró­sent við­mið í árs­lok 2019, eða ári fyrr en fjár­mála­stefnan gerir ráð fyrir og verði um 22 pró­sent í árs­lok 2023.

10. Gagn­rýnt úr öllum áttum

Áætl­unin hefur verið gagn­rýnd úr ýmsum átt­um. Drífa Snædal, fram­­kvæmda­­stjóri Starfs­­greina­­sam­­bands­ins og fyrr­ver­andi vara­­þing­­maður VG, spurði hvers stöð­ug­­leika sé verið að vernda með áætl­un­inni, í ljósi þess að ekki eigi að nýta skatt­kerfið til tekju­jöfn­uðar heldur þvert á móti eigi að ýkja mis­skipt­ingu. Sig­urður Hann­es­son, fram­kvæmda­stjóri Sam­taka Iðn­að­ar­ins, sagði að boðað stór­á­tak í upp­bygg­ingu vega­kerf­is­ins í fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar stand­ist ekki skoð­un. Ásdís Krist­jáns­dóttir aðal­hag­fræð­ingur Sam­taka atvinnu­lífs­ins hefur sagt að fjar­mála­á­ætl­unin ein­kenn­ist af bjart­sýni.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Gylfi: Stjórnvöld gerðu mistök með því að opna landið
Prófessor í hagfræði, sem varaði við áhrifum af opnun landamæra Íslands í sumar, segir að stjórnvöld hafi stefnt mikilvægum almannagæðum í hættu með því að halda þeim til streitu. Hagsmunir fárra hafi verið teknir fram yfir hagsmuni þorra landsmanna.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Sumarið er tími malbikunarframkvæmda.
Nýja malbikið víða tilbúið í hefðbundinn hámarkshraða
Hámarkshraði hefur verið lækkaður á þeim vegarköflum sem eru nýmalbikaðir en nú eru þær takmarkanir brátt á enda víða á höfuðborgarsvæðinu. Upplýsingafulltrúi Vegagerðarinnar segir hraðann ekki hækkaðan fyrr en viðnám sé orðið ásættanlegt.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Drífa Snædal er forseti ASÍ.
Ætlast til þess að samfélagslegir hagsmunir ráði för en ekki hagsmunir peningaaflanna
Forseti ASÍ segir fjölmörg verkefni sem stjórnvöld gáfu loforð um í tengslum við núgildandi kjarasamninga út af standa. Þá segir hún að „sumargjöf“ Icelandair til flugfreyja muni lita þau verkefni sem fram undan eru hjá verkalýðshreyfingunni.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
„Það eina sem er alveg öruggt“ er að meiri útbreiðsla þýðir meira af alvarlegum veikindum
Vonbrigði. Áfall. Erfið staða. „Það er aldrei hægt að leggja of mikla áherslu á það að í þessari baráttu er veiran óvinurinn,“ sagði Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn á upplýsingafundi þar sem okkur voru fluttar þungar fréttir.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Einn sjúklingur á gjörgæslu og í öndunarvél
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir upplýsti um það á upplýsingafundi almannavarna í dag að einn sjúklingur liggur nú á gjörgæslu vegna COVID-19. Hann er á fertugsaldri og í öndunarvél.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
Víðir: Faraldur skollinn á að nýju
Mögulega verða einhverjir lagðir inn vegna COVID-19. Annað hópsmitið hefur verið rakið til veitingastaðar í Reykjavík. Tæplega 50 manns eru í sóttkví í Vestmannaeyjum vegna smits sem greindist hjá einstaklingum sem þar voru um verslunarmannahelgina.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Ráðherra boðar til samráðs lykilaðila vegna COVID-19
Heilbrigðisráðherra hefur ákveðið að boða til samráðsvettvangs í formi vinnustofu þann 20. ágúst. Þar verður rætt hvernig móta megi aðgerðir og stefnu til lengri tíma litið með tilliti til faraldurs COVID-19.
Kjarninn 7. ágúst 2020
109 virk smit – 914 í sóttkví
Sautján ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær og þrjú í landamæraskimun. 109 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar