Tíu staðreyndir um hvernig ríkið ætlar að eyða og afla peninga

Ríkisstjórnin kynnti nýverið fyrstu fjármálaáætlun sína, sem gildir til næstu fimm ára. Þar koma fram grófar útlínur um þeirra tekna sem hún ætlar að afla, og í hvað hún ætlar að eyða þeim.

Formenn þeirra flokka sem mynda sitjandi ríkisstjórn kynntu nýverið fyrstu fimm ára fjármálaáætlun sína.
Formenn þeirra flokka sem mynda sitjandi ríkisstjórn kynntu nýverið fyrstu fimm ára fjármálaáætlun sína.
Auglýsing

1. Mikil útgjalda­aukn­ing

Fjár­­­fest­ingar munu vaxa umtals­vert á næsta ári, eða um 13 millj­­arða króna og ná hámarki á árinu 2021. Alls er gert ráð fyrir að fjár­­­fest­ingar á árunum 2019 til 2023 nemi 338 millj­­örðum króna.

2. Allskyns keypt

Á meðal þeirra verk­efna sem ráð­ist verður í sam­­kvæmt áætl­­un­inni eru bygg­ing nýs Lands­­spít­­ala, kaup á þyrlum fyrir Land­helg­is­­gæsl­una, upp­bygg­ingu hjúkr­un­ar­heim­ila, fé til bygg­ingu Hús íslensk­unnar og hámarks­­greiðslur for­eldra í fæð­ing­­ar­or­lofi verða hækk­­að­ar og orlofs­tím­inn lengd­ur. Alls er gert ráð fyrir tæp­lega 75 millj­örðum króna í fjár­fest­ingu í sjúkra­húss­þjón­ustu og fer mest til bygg­ingar nýs Land­spít­ala við Hring­braut. Fram­kvæmdir við bygg­ingu nýs með­ferð­ar­kjarna hefj­ast á árinu 2018 en meg­in­þungi fram­kvæmda verður á árunum 2020-2023. Í áætl­un­inni er einnig gert ráð fyrir að ráð­ist verði í upp­bygg­ingu á innviðum og önnur verk­efni á fjöl­sóttum stöðum í nátt­úru Íslands og öðrum ferða­manna­stöð­um.

3. Virð­is­auka­skattur á bækur

Virð­is­auka­skattur á bækur verður afnum­inn í byrjun árs 2019 og ári síðar verða höf­unda­rétt­ar­greiðsl­ur, sem við­ur­kennd rétt­hafa­sam­tök inn­heimta, skatt­lagðar sem eign en ekki tekj­ur.

Auglýsing

4. Umhverf­is­skattar

 Í upp­hafi árs var kolefn­is­gjald á elds­neyti hækkað um 50 pró­sent og er fyr­ir­hugað að hækka gjaldið um tíu pró­sent árið 2019 og aftur 2020. Skoð­aðar verða leiðir til gjald­töku af ferða­mönn­um. Miðað er við að gjaldið verði lagt á frá og með árinu 2020.

5. Banka­skattur lækk­aður

Rík­­is­­stjórnin stefnir á að lækka fleiri skatta á næstu árum, og verður meðal ann­­ars banka­skattur lækk­­að­­ur. Hann fer úr  0,376 pró­­sent í 0,165 pró­­sent, en for­svar­s­­menn allra fjár­­­mála­­fyr­ir­tækja lands­ins hafa gagn­rýnt skatt­inn leng­i.

6. Blessað trygg­inga­gjaldið

Gert er ráð fyrir lækkun trygg­inga­gjalds um 0,25 pró­sent á árinu 2019, úr 6,85 pró­sent í 6,6 pró­sent. Frek­­ari lækkun ræðst m.a. af nið­­ur­­stöðu sam­ráðs við aðila vinn­u­­mark­að­­ar­ins um útfærslu rétt­inda, sem fjár­­­mögnuð eru með trygg­inga­gjaldi, og afkomu rík­­is­­sjóðs. Virð­is­auka­skattur á bækur verður afn­um­inn í byrjun árs 2019 og ári síðar verða höf­unda­rétt­­ar­greiðsl­­ur, sem við­­ur­­kennd rétt­hafa­­sam­tök inn­­heimta, skatt­lagðar sem eign en ekki tekj­­ur.

7. Flöt tekju­skatts­lækkun fyr­ir­huguð

Tekju­skattur ein­stak­linga á líka að lækka. Í áætl­­un­inni er gengið út frá að tekju­skattur lækki í neðra skatt­­þrepi og geti lækkað um eitt pró­­sent­u­­stig í áföngum á áætl­­un­­ar­­tím­an­­um. Tekjur rík­is­sjóðs af tekju­skatti myndu minnka um 14 millj­arða króna við þá lækk­un. Í krónum talið myndu skattar þeirra sem eru með hærri tekjur lækka meira en þeirra sem eru með lægri tekj­ur.

8. Þakið afnumið

Skatta­í­vilnun vegna rann­sókn­ar- og þró­un­­ar­­kostn­aðar verður aukin á árinu 2019 og stefnt er að afnámi þaks­ins síðar á kjör­tíma­bil­inu. Skatt­­stofn fjár­­­magnstekju­skatts verður end­­ur­­skoð­aður með það að mark­miði að skatt­­leggja raun­á­vöxt­un, en áhrif þeirra breyt­inga koma fram árið 2020.

9. Skuldir lækk­aðar

Frá 2013 hafa skuldir rík­is­sjóðs verið lækk­aðar um 600 millj­arða króna. Í áætl­un­inni segir að aukin efna­hags­leg umsvif og lægri vaxta­gjöld í kjöl­far skulda­lækk­unar hafi skapað nauð­syn­legt svig­rúm í rík­is­rekstr­in­um. Stefnt sé að því að heild­ar­skuldir hins opin­bera sam­kvæmt við­miðum laga um opin­ber fjár­mál fari undir lög­boðið 30 pró­sent við­mið í árs­lok 2019, eða ári fyrr en fjár­mála­stefnan gerir ráð fyrir og verði um 22 pró­sent í árs­lok 2023.

10. Gagn­rýnt úr öllum áttum

Áætl­unin hefur verið gagn­rýnd úr ýmsum átt­um. Drífa Snædal, fram­­kvæmda­­stjóri Starfs­­greina­­sam­­bands­ins og fyrr­ver­andi vara­­þing­­maður VG, spurði hvers stöð­ug­­leika sé verið að vernda með áætl­un­inni, í ljósi þess að ekki eigi að nýta skatt­kerfið til tekju­jöfn­uðar heldur þvert á móti eigi að ýkja mis­skipt­ingu. Sig­urður Hann­es­son, fram­kvæmda­stjóri Sam­taka Iðn­að­ar­ins, sagði að boðað stór­á­tak í upp­bygg­ingu vega­kerf­is­ins í fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar stand­ist ekki skoð­un. Ásdís Krist­jáns­dóttir aðal­hag­fræð­ingur Sam­taka atvinnu­lífs­ins hefur sagt að fjar­mála­á­ætl­unin ein­kenn­ist af bjart­sýni.

Norska hagkerfið finnur fyrir viðskiptastríði Bandaríkjanna við Rússland, Evrópusambandið og Kína.
Tollastríðið lækkar olíuverð og norsku krónuna
Tollastríð Bandaríkjanna við helstu viðskiptaþjóðir þeirra hefur leitt til lægri verðs á hrávörum sem og veikingu á gengis norsku krónunnar.
Kjarninn 23. júlí 2018
Færri nota innanlandsflug
Um 8 þúsund færri farþegar fóru um flugvelli landsins á fyrri helmingi þessa árs, aðra en Keflavíkurflugvöll, en á sama tímabili í fyrra. Rúmlega 377 þúsund farþegar fóru um flugvelli landsins á þessum tíma.
Kjarninn 23. júlí 2018
Sumarútsölur ná að draga vísitöluna niður og halda henni óbreyttri milli mánaða.
Mikil hækkun á flugmiðum annan mánuðinn í röð
Flugfargjöld hækkuðu um 23% milli júní og júlí, í kjölfar 15,2% mánuðinn á undan. Samhliða verðlækkun á fötum og skóm hélst vísitalan þó nær óbreytt í júlí , en 12 mánaða verðbólga mælist í 2,7 prósentum.
Kjarninn 23. júlí 2018
Calle De Alcalá í Madríd, höfuðborg Spánar.
Nær 40% Spánverja á móti lýðræði
Tæplega fjórir af hverjum tíu Spánverjum og 35% Bandaríkjamanna eru hlynntir ólýðræðislegu stjórnarfyrirkomulagi með sterkum leiðtoga.
Kjarninn 23. júlí 2018
Hótanir á Twitter
Donald Trump forseti Bandaríkjanna fór mikinn á Twitter í nótt, eins og oft áður, og hótaði Írönum öllu illu.
Kjarninn 23. júlí 2018
Þórarinn Snorri Sigurgeirsson
22. júlí
Kjarninn 22. júlí 2018
Birgir Hermannsson
Klúður Steingríms J. Sigfússonar
Kjarninn 22. júlí 2018
Bás hjá frambjóðanda Danska þjóðarflokksins
10 staðreyndir um Dansk Folkeparti
Danski þingflokksforsetinn Pia Kjærsgaard hefur verið áberandi í umræðunni í síðustu viku vegna hlutverks hennar á fullveldishátíðinni. Pia er þekktust fyrir tengingu sína við flokkinn Dansk Folkeparti, en Kjarninn tók saman tíu staðreyndir um hann.
Kjarninn 22. júlí 2018
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar