Það helsta hingað til: Afsögn Sigríðar Á. Andersen

Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Eitt mál sem stendur þar upp úr er afsögn dómsmálaráðherra og dómur Mannréttindadómstóls Evrópu í Landsréttarmálinu.

Sigríður Á. Andersen þegar hún yfirgaf sinn síðasta ríkisráðsfund. Að minnsta kosti í bili.
Sigríður Á. Andersen þegar hún yfirgaf sinn síðasta ríkisráðsfund. Að minnsta kosti í bili.
Auglýsing

Hvað?

„Ég mun ekki gera það. Ég hef ekki ástæðu til þess.“ Þetta sagði Sig­ríður Á. And­er­sen, þá dóms­mála­ráð­herra,Í hádeg­is­fréttum RÚV þriðju­dag­inn 12. mars 2019 þegar hún var spurð hvort hún myndi segja af sér vegna dóms Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evr­ópu í Lands­rétt­ar­mál­inu sem birtur hafði verið um morg­un­inn.

­Rúmum sól­ar­hring síð­ar, klukkan 13:49 síð­degis  mið­viku­dag 13. mars, var boðað til blaða­manna­fundar í dóms­mála­ráðu­neyti sem skyldi hefj­ast 41 mín­útu síð­ar. Á þeim fundi lýsti Sig­ríður afstöðu sinni til Lands­rétt­ar­máls­ins í löngu máli, sagði að nið­ur­staðan hefði komið henni „veru­lega á óvart“ og að hún ætl­aði að stíga til hliðar sem ráð­herra á meðan að verið væri að fjalla meira um Lands­rétt­ar­málið og vinna úr þeirri stöðu sem upp var kom­in. Hún hefði skynjað að hennar per­sóna kynni að hafa trufl­andi áhrif á frek­ari með­ferð máls­ins.

Það er hins vegar ekki hægt að stíga til hliðar tíma­bundið sem ráð­herra. Stjórn­skipun lands­ins gerir ein­fald­lega ekki ráð fyrir því. Sig­ríður var að segja af sér emb­ætti.

Auglýsing

Af hverju?

Dómur Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins í Lands­rétt­ar­mál­inu fól í sér áfell­is­dóm fyrir bæði Sig­ríði og Alþingi fyrir það hvernig haldið var á skipan 15 dóm­ara við Lands­rétt í byrjun júní 2017. Gagn­vart Sig­ríði fyrir að hafa brotið stjórn­sýslu­lög með því að breyta list­anum um til­nefnda dóm­ara frá þeim lista sem hæf­is­nefnd hafði skilað af sér, og fært fjóra dóm­ara af þeim lista en sett aðra fjóra inn á hann án þess að rann­saka og rök­styðja þá ákvörðun með nægj­an­legum hætti. Alþingi fyrir að hafa kosið um skipan dóm­ar­anna allra í einu, í stað þess að kjósa um hvern fyrir sig.

Nið­ur­staðan var skýr. Í dómnum var fall­ist á það dóm­­ar­­arnir fjórir sem bætt var á list­ann væru ólög­­lega skip­aðir og gætu þar með ekki fellt dóma yfir þeim sem fyrir þá koma, þar sem ólög­­lega skip­aðir dóm­­arar gætu ekki tryggt rétt­láta máls­­með­­­ferð. Ferlið sem beitt var við skipun dóm­­ar­anna við Lands­rétt hafi orðið „til þess að valda skaða á því trausti sem dóm­­stóll í lýð­ræð­is­­legu sam­­fé­lagi þarf að vekja hjá almenn­ingi og braut í bága við það grund­vall­­ar­at­riði að dóm­­stóll sé lög­­­leg­­ur, eina af meg­in­­reglum rétt­­ar­­rík­­is­ins.“

Hver var nið­ur­stað­an?

Kjarn­inn greindi frá því 13. mars að Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra hefði lagt lín­urnar um að Sig­ríður þyrfti að segja af sér. Hún kom sjón­­­ar­miðum sín­um, um að dóms­­mála­ráð­herra yrði að axla ábyrgð á þeirri óvissu sem upp væri komin í dóms­­kerf­inu eftir dóm­inn skýrt á fram­­færi við for­­menn sam­­starfs­­flokk­anna í rík­­is­­stjórn, Sig­­urð Inga Jóhanns­­son, for­­mann Fram­­sókn­­ar­­flokks­ins, og Bjarna Bene­dikts­­son, for­­mann Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins, á fundi for­­mann­anna að morgni 13. mars.

Eftir sem áður var ekki end­an­­lega ljóst, að Sig­ríður Á. And­er­sen myndi segja af sér, fyrr en hún gerði það sjálf á blaða­manna­fundi í dóms­­mála­ráðu­­neyt­inu, sem hófst klukkan 14:30 þann sama dag.

Á þeim tíma­­punkti - það er þegar blaða­­manna­fund­­ur­inn fór fram - kom til greina að slíta rík­­is­­stjórn­­­ar­­sam­­starf­inu ef Sig­ríður myndi ekki segja af sér og axla ábyrgð á þeirri stöðu sem upp væri komin í starfi Lands­rétt­­ar, eftir nið­­ur­­stöðu Mann­rétt­inda­­dóm­stóls­ins, sam­­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans.

Þór­dís Kol­brún Reyk­fjörð Gylfa­dóttir tók tíma­bundið við sem dóms­mála­ráð­herra en sinnir áfram fyrri ráð­herra­störfum líka. Búist er við því að nýjum ráð­herra úr röðum Sjálf­stæð­is­flokks­ins verði bætt við rík­is­stjórn­ina á næstu vik­um.

Þann 9. apríl síð­ast­lið­inn ákvað íslenska ríkið að óska eftir end­ur­skoðun yfir­deildar Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evr­ópu á dómnum sem féll 12. mars. Lík­­­legt er að nið­­ur­­staða um það hvort yfir­­­deildin taki dóm­inn til end­­ur­­skoð­unar fáist innan fárra mán­aða.

Í sjón­varps­þætt­inum 21 á Hring­braut sagði for­sæt­is­ráð­herra að ekki væri hafið yfir allan vafa hvort að nið­ur­staða Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins ætti bara við um þá fjóra dóm­ara sem voru skip­aðir ólög­lega af þáver­andi dóms­mála­ráð­herra, eða alla dóm­ara við rétt­inn. Það þyrfti meiri skýr­leika í nið­ur­stöð­una.

Samvinna er möguleg - Kjarasamningar sköpuðu farveg fyrir traust
Nefndarmaður í peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands segir að nú sé tilefni til þess að bregðast við breyttri stöðu, með viðspyrnu sem er eins og teiknuð upp úr kennslubók.
Kjarninn 26. maí 2019
Karolina Fund: Breiðdalsbiti – Matvælaþróun úr afurðum svæðisins
Guðný Harðardóttir er sauðfjárbóndi í húð og hár sem vill koma afurðum sínum og öðrum afurðum úr Breiðdalnum á þann stall sem þær eiga heima á.
Kjarninn 26. maí 2019
Búin að finna kjallara undir botninum á siðferði í íslenskri pólitík
Þingflokksformaður Pírata segir að munurinn á ofteknum akstursgreiðslumálum þingmanna í Noregi og á Ísland sé að þar sem málið rannsakað og pólitísk ábyrgð tekin. Hér sé málið ekki rannsakað og pólitísk ábyrgð sé engin.
Kjarninn 26. maí 2019
Bára Huld Beck
Í frelsi felst ábyrgð – og í orðum einnig
Kjarninn 26. maí 2019
Segir að Björk hafi skorið upp herör á óupplýstan hátt gegn Magma
Rekstrarhagnaður HS Orku jókst um tæpan milljarð króna í fyrra. Ross Beaty mun líkast til yfirgefa félagið fljótlega og í síðasta ávarpi hans í ársskýrslu fer hann yfir hæðir og lægðir.
Kjarninn 26. maí 2019
Lars Løkke Rasmussen forsætisráðherra Danmerkur og Mette Frederiksen leiðtogi jafnaðarmanna.
Óvissa í dönskum stjórnmálum
Þingkosningar verða í Danmörku eftir tíu daga, skoðanakannanir benda til stjórnarskipta. Málefni innflytjenda og flóttafólks hafa mjög sett svip sinn á kosningabaráttuna, kosningar til Evrópuþings fá litla athygli.
Kjarninn 26. maí 2019
Vonast eftir frjálslyndri ríkisstjórn eftir næstu kosningar
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir segir að núverandi ríkisstjórn sé síðasta vígi gamla flokkakerfisins. Skýrustu víglínurnar á Alþingi í dag séu á milli frjálslyndis og íhaldssemi.
Kjarninn 25. maí 2019
Metani breytt í koltvíoxíð
Hvatinn fjallar um líkan af nokkurs konar metanbindandi loftræstingu sem vísindahópur við Stanford University hefur gert til þess að koma í veg fyrir að metan fari beint út í andrúmsloftið.
Kjarninn 25. maí 2019
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar