Það helsta hingað til: Frumvarp um ríkisstyrki til einkarekinna fjölmiðla

Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Þar á meðal er fjölmiðlafrumvarpið, sem verður líklegast lagt fyrir ríkisstjórn fyrir mánaðamót.

Lilja D. Alfreðsdóttir kynnti fjölmiðlafrumvarpið 31. janúar 2019.
Lilja D. Alfreðsdóttir kynnti fjölmiðlafrumvarpið 31. janúar 2019.
Auglýsing

Hvað?

Lilja D. Alfreðs­dótt­ir, mennta- og menn­ing­­ar­­mála­ráð­herra, kynnti þann 31. jan­úar drög að frum­varpi um breyt­ingar á fjöl­miðla­lög­­um.

­Meg­in­efni frum­varps­ins snýst um að veita stjórn­­völdum heim­ild til að styðja við rekstur einka­rek­inna fjöl­miðla í formi end­­ur­greiðslu á allt að 25 pró­­sent af til­­­teknum hluta ­rit­­stjórn­­­ar­­kostn­að einka­rek­inna fjöl­miðla. Skil­yrði fyrir styrknum verða að við­tak­endur upp­­­fylli ýmis skil­yrði fjöl­miðla­laga, efni þeirra sé fjöl­breytt og fyrir allan almenn­ing og bygg­ist á frétt­um, frétta­tengdu efni og sam­­fé­lags­um­ræðu í víðum skiln­ing­i. 

Lagt er til að lögin taki gildi 1. jan­úar 2020 og end­­ur­greiðslur mið­ist við síð­­ast­liðið ár.

Gert er ráð fyrir end­­ur­greiðslu­hæfur kostn­aður verði bund­inn við beinan launa­­kostnað blaða- og frétta­­manna, rit­­stjóra og aðstoð­­ar­­rit­­stjóra, mynda­­töku­­manna, ljós­­mynd­­ara og próf­­arka­­les­­ara auk verk­taka­greiðslna fyrir sömu störf, í frum­varps­drög­un­­um. 

Auglýsing
Hlut­fall end­­ur­greiðslu verði að hámarki vera 25 pró­­sent af kostn­aði við fram­an­­greint, þó ekki hærri en 50 millj­­ón­ir til hvers umsækj­anda vegna síð­­ast­lið­ins árs. Jafn­­framt kemur fram í frum­varps­drög­unum að heim­ild sé til að veita stað­bundnum fjöl­miðlum við­­bótar end­­ur­greiðslu.

Í frum­varps­drög­unum segir að lagt er til fram­lag ­rík­­is­ins nemi 300 til 400 millj­­ónum á ári. Um þau er hægt að lesa hér.

Af hverju?

Rekstr­ar­um­hverfi fjöl­miðla hefur kúvenst vegna tækni- og upp­­lýs­inga­­bylt­ing­­ar­innar sem hefur ger­breytt neyt­enda­hegðun og gengið nán­­ast frá hefð­bundnum tekju­­mó­d­elum fjöl­miðla. Fyrir vikið vilja færri greið fyrir fréttir og frétta­vinnslu og hefur gert það að verkum að nýjar teg­undir miðla, sér­­­stak­­­lega sam­­­fé­lags­mið­l­­­ar, eru farnir að taka til sín sífellt stærri sneið af tekjum sem áður runnu til íslenskra miðla.

Í skýrslu nefndar um rekstr­­ar­um­hverfi einka­rek­inna fjöl­miðla hér á landi, sem skipuð var í lok árs 2016 kom fram að rekstur einka­rek­inna fjöl­miðla sé svo erf­iður að það gefi stjórn­­völdum til­­efni til að stuðla að bættu rekstr­­ar­um­hverfi þeirra.

Það rekstr­ar­um­hverfi sem íslenskum einka­reknum fjöl­miðlum er sniðið er auk þess í and­stöðu við það sem tíðkast víð­ast hvar í Evr­ópu. Þannig eru beinir rík­is­styrkir til einka­rek­inna fjöl­miðla á öllum Norð­ur­lönd­un­um, í Frakk­landi, Lúx­em­borg, Lett­landi og Ítal­íu.

Á hinum Norð­ur­lönd­un­um, sem eru þau sam­fé­lög sem Ísland ber sig mest saman við, má rekja rekstr­ar­stuðn­ing hins opin­bera til einka­rek­inna fjöl­miðla aftur til árs­ins 1990. Í Nor­egi og Sví­þjóð hefur stuðn­ing­ur­inn verið auk­inn umtals­vert und­an­farin miss­eri. Dönsk stjórn­völd kynntu einnig aðgerðir til að bregð­ast við rekstr­ar­stöðu fjöl­miðla í fyrra, sem fólust meðal ann­ars í því að draga saman umfang DR, danska rík­is­sjón­varps­ins.

Auglýsing
Undirliggjandi er að tryggja að gagn­rýnin umræða, aðhald, fjöl­breyttar skoð­anir og sjón­ar­mið, menn­ing­ar­leg fjöl­breytni, rann­sókn­ar­blaða­mennska séu grund­völlur hvers lýð­ræð­is­rík­is. Til þess að ná því mark­miði þurfa fjöl­miðlar að vera fjöl­breyttir og í eigu ólíkra aðila.

Gagn­rýnendur þess að ríkið styrki einka­rekna fjöl­miðla halda því fram að slíkir styrkir geti grafið undan sjálf­stæði fjöl­miðl­anna. Að þeir muni ekki bíta hend­ina sem fóðrar þá og þar af leið­andi muni þeir ekki sinna aðhalds­hlut­verki sínu nægi­lega vel.

Hver var nið­ur­stað­an?

Frum­varpið var kynnt í sam­ráðs­gátt stjórn­valda í jan­úar og fjöl­margar athuga­semdir bár­ust við það, meðal ann­ars frá flest öllum fjöl­miðlum lands­ins. Margar voru jákvæðar en athygli vakti að tvö af stærstu fjöl­miðla­fyr­ir­tækjum lands­ins, Torg sem gefur út Frétta­blað­ið, og Árvakur sem gefur m.a. út Morg­un­blað­ið, gerðu miklar athuga­semdir við að stærri fjöl­miðlar fengu ekki meira og vildu að minni miðlar fengu ekk­ert.

Lilja sagði í sjón­varps­þætt­inum 21 á Hring­braut í mars síð­ast­liðnum að það væri stjórn­ar­meiri­hluti fyrir frum­varp­inu þrátt fyrir að það hefði verið gagn­rýnt úr ýmsum átt­um, meðal ann­ars af hluta þing­manna Sjálf­stæð­is­flokks.



Sam­kvæmt upp­lýs­ingum Kjarn­ans stóð til að leggja frum­varpið fram í rík­is­stjórn í þess­ari viku en ákveðið var að bíða með það fram að næsta rík­is­stjórn­ar­fundi, sem verður hald­inn 26. apr­íl. Mikið sam­ráð hefur verið á milli full­trúa allra rík­is­stjórn­ar­flokk­anna þriggja til að tryggja sam­stöðu um frum­varpið svo hægt verði að leggja það fram á þingi á allra næstu vik­um. Heim­ildir Kjarn­ans herma að það muni taka ein­hverjum breyt­ingum frá því sem kynnt var í sam­ráðs­gátt en þær séu ekki þess eðlis að grunnur aðgerð­anna rask­ist.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Hefur þú of miklar áhyggjur?
Kjarninn 4. apríl 2020
Fjörutíu og fimm manns eru innilggjandi á sjúkrahúsi vegna COVID-19 sýkingar.
Virkum smitum fækkar milli daga í fyrsta sinn
Fimmtíu og þrjú ný COVID-19 smit hafa verið staðfest hér. Samkvæmt nýjustu tölum á vefnum Covid.is batnaði fleirum af sjúkdómnum í gær en greindust og er það í fyrsta skipti frá því að faraldurinn hófst hér á landi sem það gerist.
Kjarninn 4. apríl 2020
Mesta endurkoma í stuðningi við ríkisstjórn frá upphafi mælinga
Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur hefur bætt við sig 11,2 prósentustigum í stuðningi frá því í lok febrúar. Það er mesta stökk upp á við í stuðningi sem ríkisstjórn hefur tekið. Ríkisstjórnarflokkarnir njóta þess þó ekki í fylgi.
Kjarninn 4. apríl 2020
„Núna er heil þjóð og í raun allur heimurinn í einu og sama liðinu“
Vilborg Arna Gissurardóttir hefur í leiðöngrum sínum sýnt fádæma þrautseigju og úthald. Hún segir umburðarlyndi lykilinn að því að komast á áfangastað, hvort sem hann er tindur hæsta fjalls heims eða dagurinn sem kórónuveiran kveður.
Kjarninn 4. apríl 2020
Helgi Hrafn Gunnarsson
Sönnunarbyrði yfirvalda
Kjarninn 4. apríl 2020
Hægt að banna arðgreiðslur banka og koma í veg fyrir endurkaup á hlutabréfum
Seðlabankinn ætlast til þess að viðskiptabankar nýti ekki það 350 milljarða króna svigrúm sem þeim hefur verið veitt með því að afnema eiginfjárauka til að greiða út arð. Fjármálaeftirlit hans getur bannað arðgreiðslur við ákveðnar aðstæður.
Kjarninn 4. apríl 2020
Neftóbakssala ÁTVR hefur dregist saman um 66 þúsund dósir það sem af er ári
Heildsala ÁTVR á íslensku neftóbaki dróst saman um 32 prósent, eða 3,3 tonn, á fyrstu þremur mánuðum ársins miðað við söluna á sama tímabili í fyrra. Innfluttir tóbakslausir níkótínpúðar virðast vera að sópa til sín markaðshlutdeild.
Kjarninn 3. apríl 2020
Hjúkrunarfræðingar fá áfram greiðslur sem þeir áttu að missa um síðustu mánaðarmót
Vaktaálagsaukinn sem leggst ofan á laun hjúkrunarfræðinga, en var aflagður um nýliðin mánaðarmót með þeim afleiðingum að laun þeirra lækkuðu umtalsvert, hefur verið framlengdur.
Kjarninn 3. apríl 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar