Rússar blása til frekari sóknar á norðurslóðum

Ómar Þorgeirsson
The-Arctic_Vladimir-Smirnov-1.jpg
Auglýsing

Aðgerðir Rússa í Úkra­ínu hafa verið í brennid­epli síð­ustu miss­eri og valdið mik­illi ólgu í alþjóða­sam­fé­lag­inu. Nú hyggja Rússar hins vegar á frek­ari land­vinn­inga, á norð­ur­slóð­um.

Sergey Donskoy, ráð­herra umhverf­is- og auð­linda­mála Rúss­lands, greindi frá fyr­ir­hug­uðum áætl­unum Rússa á norð­ur­slóðum á blaða­manna­fundi á síð­ast­lið­inn fimmtu­dag. „Við munum leggja fram nýja kröfu okkar um land­svæði til land­grunns­nefndar Sam­ein­uðu þjóð­anna á þessu ári,” er haft eftir Donskoy í við­tali við TASS frétta­stof­una.

Um er að ræða 1,2 milljón ferkílómetra svæði



Fyrir liggur að gríð­ar­legar nátt­úru­legar auð­lindir eru í húfi á umræddu svæði en Donskoy stað­festi að hinn svo­kall­aði Gakk­el-hrygg­ur, neð­an­sjáv­ar­hryggur í Norð­ur­-Ís­haf­inu á milli Græn­lands og Síber­íu, væri að hluta til innan þess svæðis sem Rússar munu fal­ast eft­ir. „Við teljum að krafa okkar sé rétt­mæt og nið­ur­stöður nýrra rann­sókna okkar munu und­ir­strika hana. Krafan inni­heldur Gakk­el-hrygg­inn að hluta til en við munum halda rann­sóknum áfram og okkur er frjálst að bæta skjölum við kröf­una á meðan land­grunns­nefndin fer yfir hana,” sagði Donskoy en núver­andi krafa Rússa hljóðar upp á um það bil 1,2 mill­ljón fer­kíló­metra svæði.

Ekki nóg að stinga niður fána



Krafa Rússa er vit­an­lega ekki ný af nál­inni en Rússar hafa lengi reynt að færa rök fyrir því að fyrr­nefnd svæði í Norð­ur­-Ís­haf­inu séu í raun fram­leng­ing á land­grunni Rúss­lands og ættu því með réttu að falla undir rúss­neska lög­sögu. Rússar gengu raunar svo langt í við­leitni sinni að þeir skipu­lögðu leið­angur sem stakk niður fána Rúss­lands á hafs­botn­inn á norð­ur­pólnum í ágúst árið 2007. Verkn­að­ur­inn vakti vissu­lega heims­at­hygli en enn þann dag í dag standa Rússar frammi fyrir þeirri áskorun að sýna fram á óyggj­andi jarð­fræði­legar sann­anir til grund­vallar mál­stað sín­um.

Artur Chilingarov sést hér, en hann fór fyrir leiðangrinum fræga sem stakk rússneska fánanum á hafsbotninn á norðurpólnum í ágúst árið 2007 og heldur einmitt á mynd af fyrrnefndum fána. Mynd: Ómar. Artur Chil­ing­arov sést hér, en hann fór fyrir leið­angrinum fræga sem stakk rúss­neska fán­anum á hafs­botn­inn á norð­ur­pólnum í ágúst árið 2007 og heldur einmitt á mynd af fyrr­nefndum fána. Mynd: Ómar.

Auglýsing

Hvernig sem Rússum mun svo takast að sann­færa land­grunns­nefnd­ina og hin fjögur ríkin sem eiga land­svæði að Norð­ur­-Ís­haf­inu; Kana­da, Dan­mörk fyrir hönd Græn­lands, Noreg og Banda­ríkin - út frá jarð­fræði­legum grund­velli, þá verður laga­legt umhverfi norð­ur­slóða­svæð­is­ins jafn­vel enn stærri hindr­un. Enda hags­muna­að­il­ar, án nokk­urs vafa, hver og einn með sína túlkun á laga -og reglu­verk­inu sem nú er gild­andi á svæð­inu. Í því sam­hengi er einnig vert að minn­ast á RAIPON-­sam­tökin en þau berj­ast fyrir rétt­indum rúss­neskra norð­ur­slóða­frum­byggja og hafa fram til þessa staðið í ströngu gagn­vart rúss­neskum stjórn­völd­um.

Ljóst þykir í það minnsta að hags­muna­bar­áttan á Norð­ur­slóðum á eftir að fær­ast í auk­ana á kom­andi árum. Inn­limun Rússa á Krím­skaga hefur ekki aðeins hrist veru­lega við stoðum fyrir fram­tíð­ar­sam­starfi norð­ur­slóða­ríkja - heldur einnig gefið mögu­lega vís­bend­ingu um hvað koma skal í „kapp­hlaup­inu” um norð­ur­slóð­ir.

Rússar sem fyrr stórhuga á norðurslóðum



Rússar hafa þegar gefið út að þeir ætli að auka umsvif sín á norð­ur­slóða­svæð­inu til muna. Í októ­ber á síð­asta ári til­kynnti Varn­ar­mála­ráðu­neyti Rúss­lands um áætl­anir Rússa um að byggja á næst­unni 13 nýja her­flug­velli og 10 nýjar rad­ar­stöðvar á svæð­inu. Auk þess sem til stendur að árið 2016 verði til­búið til notk­unar fljót­andi kjarn­orku­ver, sér­stak­lega hannað fyrir veru á norð­ur­slóð­um. Dmi­try Rogozin, aðstoð­ar­for­sæt­is­ráð­herra Rúss­lands, til­kynnti á nýlegu þingi um þróun á norð­ur­slóðum að Rússar áætli að fjár­hags­á­ætlun norð­ur­slóða­mála fyrir næstu fimm ár geri ráð fyrir kostn­aði upp á um það bil 4,27 millj­arða doll­ara. „Rússar ætla að styrkja stöðu sína á norð­ur­slóð­um, hvort sem mönnum líkar það betur eða verr. Mestu máli skiptir að við gerum það sem er hag­kvæm­ast fyrir okkar þjóð,” er haft eftir Rogozin á vef TASS.

Hags­munir Íslands



Sam­fara þróun um vax­andi mik­il­vægi norð­ur­slóða í augum Rússa er óhætt að full­yrða að önnur ríki hugsi sér þar einnig gott til glóð­ar­innar - sér­stak­lega aðilda­ríkin átta að Norð­ur­skauts­ráð­inu, sem stofnað var árið 1996. Ísland er þar á meðal en sér­stök ráð­herra­nefnd um mál­efni norð­ur­slóða var skipuð í Íslandi í októ­ber árið 2013 til þess að draga saman heild­stætt mat á hags­munum Íslands á norð­ur­slóð­um. Í drögum að skýrslu nefnd­ar­inn­ar, sem birt voru um miðjan mars á þessu ári, kemur fram að hags­munir Íslands séu ómet­an­legir þegar kemur að bar­átt­unni gegn nei­kvæðum áhrifum lofts­lags­breyt­inga enda tæki­færin gríð­ar­lega mörg fyrir Ísland á norð­ur­slóð­um. Augjós­lega tengj­ast tæki­færin nýt­ingu nátt­úru­auð­linda á borð við líf­ríkis sjávar og vinnslu olíu og gass, en einnig gagn­vart þjón­ustu hvers kon­ar. Þá fel­ast tæki­færin einnig í auknu vægi mál­efna norð­ur­slóða á alþjóða­vett­vangi þar sem Ísland sé fyrir í innsta hring, ef svo megi að orði kom­ast.

Höf­undur er sagn- og við­skipta­fræð­ing­ur, búsettur í Moskvu.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kvenkyns lögmenn líklegri til að vinna mál í héraði
Kvenkyns málflytjendur skila betri árangri fyrir dómstólum og eldri dómarar eru líklegri til að dæma varnaraðila í vil en þeir sem yngri eru, samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kjarninn 28. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands efur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
Kristrún íhugar formannsframboð
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, segist „íhuga alvarlega“ að bjóða sig fram til formanns á landsfundi flokksins í október. Logi Einarsson tilkynnti um miðjan júní að hann muni ekki bjóða sig fram að nýju.
Kjarninn 28. júní 2022
„Bleika húsið“, heilsugæsla sem þjónustar konur í Mississippi er eina heilsugæslan í ríkinu sem veitir þungunarrofsþjónustu. Henni verður að öllum líkindum lokað innan nokkurra daga.
Síðustu dagar „bleika hússins“ í Mississippi
Eigandi einu heilsugæslunnar í Mississippi sem veitir þungunarrofsþjónustu ætlar að halda ótrauð áfram, í öðru ríki ef þarf, eftir að Hæstiréttur Bandaríkjanna felldi rétt til þungunarrofs úr gildi.
Kjarninn 27. júní 2022
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None