Tóbakssala virðist búa til allan hagnað ÁTVR

Lettvin.jpg
Auglýsing

Hart er tek­ist á um þessar mundir hversu vel rekstur Áfeng­is- og tóbaks­versl­unar rík­is­ins (ÁTVR)  gangi raun­veru­lega. Aðilar sem vilja að fram­lagt frum­varp um að afnema ein­okun rík­is­ins á smá­sölu áfengis fengu fyr­ir­tækið Clever Data til að vinna skýrslu fyrir sig um rekst­ur­inn.

Nið­ur­stöður  voru þær að ekki væri eig­in­legur hagn­aður af starf­semi ÁTVR á föstu verð­lagi árs­ins 2014. Ein helsta ástæða þess sé sú að langtum meiri rekstr­ar­hagn­aður væri af sölu tóbaks en sölu áfeng­is, enda sé tóbak­inu ein­ungis dreift í heild­sölu á meðan að áfengið er selt í versl­unum sem ÁTVR á og rekur út um allt land.

ÁTVR sendi frá sér frétta­til­kynn­ingu í gær þar sem fyr­ir­tækið hafnar alfarið nið­ur­stöðum Clever Data. Þar stendur m.a.: "Nið­ur­stöður hennar eru vanga­veltur sem eiga sér litla stoð í raun­veru­leik­anum og ÁTVR hafnar þeim alfar­ið. ÁTVR hefur aldrei verið rekin með tapi frá því að áfeng­is­gjöld og tóbaks­gjöld voru aðskilin frá rekstr­ar­tekj­u­m versl­un­ar­inn­ar. "

Auglýsing

Það er í sjálfu sér rétt. ÁTVR skilar hagn­aði. En þegar rýnt er í árs­reikn­ing fyr­ir­tæk­is­ins virð­ist vera sem að þorri þess hagn­aðar sé til­komin vegna sölu á tóbaki, ekki áfengi.

Tekjur af tóbaki 9,1 millj­arður árið 2013



Tekjur af tóbaks­sölu á árinu 2013 ­námu 9,1 millj­arði króna, sem eru um þriðj­ungur allra tekna ÁTVR það árið. Sala tóbaks útheimtir hins vegar mun minna umstang en áfeng­is­salan, sem fer fram í 48 versl­unum víðs­vegar um land­ið. Þegar Kjarn­inn leit­aði eftir upp­lýs­ingum um hver beinn kostn­aður af tóbaks­sölu væri vildu stjórn­endur ÁTVR vildu ekki upp­lýsa ekki um hann.

Í frétta­til­kynn­ing­unni sem send var út í gær er snert á þessu máli. Þar segir að ÁTVR sé lögum sam­kvæmt rekin sem ein heild og smá­sala áfengis og heild­sala tóbaks sé ekki aðgreind í rekstri fyr­ir­tæk­is­ins né bók­haldi. "Ljóst er að aðgreindur rekstur hefði í för með sér veru­lega óhag­kvæmni, enda eru veiga­miklir rekstr­ar­liðir sam­eig­in­legir báðum þáttum starf­sem­inn­ar. Nægir hér til dæmis að nefna hús­næð­is­kostn­að, kostnað við með­höndlun vöru í vöru­húsi, rekstur tölvu­kerfa, vöruinn­kaup,  vöru­dreif­ingu og launa­kostn­að. Í bók­haldi ÁTVR er ekki sund­ur­greint hvernig slíkur kostn­aður deilist á milli áfeng­is- og tóbaks­hlut­ans og því eru engin gögn til um kostn­að­ar­skipt­ingu. Kostn­aður vegna vöru­notk­unar áfengis ann­ars vegar og tóbaks hins vegar er hins vegar aðgreindur í rekstr­inum og sund­ur­lið­aður í árs­reikn­ingi fyr­ir­tæk­is­ins."

Í svari ÁTVR er því ekki, frekar en þegar Kjarn­inn leit­aði eftir upp­lýs­ingum um það, sagt hver kostn­aður tóbaks­sölu fyr­ir­tæk­is­ins er.

Tóbaks­salan þriðj­ungur af tekjum



Kjarn­inn fjall­aði ítar­lega um umsvif ÁTVR í áfeng­is­sölu á Íslandi sum­arið 2014, þar sem fyr­ir­tækið er með ein­ok­un­ar­stöðu. Sú umfjöllun byggði á birtum árs­reikn­ingum fyr­ir­tæk­is­ins.

Í fyrra­haust var lag­t fram frum­varp á Alþingi sem mun heim­ila sölu á áfengi í versl­un­um. Verði það að lögum mun slíkt frum­varp hafa gíf­ur­leg áhrif á ÁTVR, enda 2/3 hluti veltu fyr­ir­tæk­is­ins til­kom­inn vegna áfeng­is­sölu. Þorri þeirra tekna myndi hvort eð er fara í rík­is­sjóð ef áfengið yrði selt ann­ars stað­ar, í formi áfeng­is­gjalds og virð­is­auka­skatts. Ljóst er að stærsti hluti kostn­aðar ÁTVR er líka vegna áfeng­is­söl­unn­ar, enda eru starf­ræktar 48 versl­anir um land allt í þeim til­gangi að selja það með til­heyr­andi starfs­manna­kostn­aði.

Hinn þriðj­ungur tekna ÁTVR, 9,1 millj­arður króna, kemur hins vegar úr tóbaks­sölu. Hún útheimtir ekki jafn mikið umstang og áfeng­is­sal­an. Þvert á móti er öll tóbaks­dreif­ing ÁTVR nú orðin mið­læg, þ.e. hún fer fram á einum og saman staðn­um, Útgarði, dreif­ing­ar­mið­stöð fyr­ir­tæk­is­ins í Reykja­vík. Í árs­reikn­ingi ÁTVR segir að „mikið hag­ræði fylgir breyt­ing­unni þar sem birgða­hald og vöru­með­höndlun minnkar og dreif­ing­ar­kostn­aður lækk­ar. Sam­hliða hefur verið lögð áhersla á raf­rænar pant­anir til hags­bóta fyrir alla aðila“.

Kostn­að­ur­inn ekki gef­inn upp



Í árs­skýrslu ÁTVR kemur ekk­ert fram um hver kostn­aður fyr­ir­tæk­is­ins af tóbaks­söl­unni sé. Kjarn­inn leit­aði því eftir upp­lýs­ingum um hver sá kostn­aður væri. Í svari Sig­rúnar Óskar Sig­urð­ar­dótt­ur, aðstoð­ar­for­stjóra ÁTVR, við fyr­ir­spurn Kjarn­ans í ágúst 2014 sagð­i að „Kostn­aður vegna tóbaks­sölu er ekki færður sér­stak­lega í bók­haldi ÁTVR nema vöru­notkun tóbaks sem nam 7,7 millj­örð­um. Tóbaks­gjaldið er skil­greint sem hluti af kostn­að­ar­verði seldra vara í bók­haldi ÁTVR og fært undir vöru­notk­un“.

Uppi­staðan í vöru­notkun tóbaks er tóbaks­gjald sem rennur mán­að­ar­lega til rík­is­ins, alls 5,5 millj­arðar króna á árinu 2013. Þegar vöru­gjald tóbaks er dregið frá tekjum fyr­ir­tæk­is­ins vegna þess sitja 1,4 millj­arðar króna eft­ir, sem er hærri upp­hæð en ÁTVR greiddi rík­inu í arð í fyrra. Því má ætla að þorri þess hagn­aðar sem ÁTVR sýnir árlega sé vegna sölu á tóbaki, ekki vegna áfeng­is, þ.e. að sala áfengis sé ekki arð­bær.

ÁTVR upp­lýsir því ekki beint hver kostn­aður vegna tóbaks­söl­unnar er. Í árs­skýrslu fyr­ir­tæk­is­ins sést hins vegar að 5,5 millj­arðar króna af „vöru­notk­un“ eru vegna tóbaks­gjalds og því eru 2,2 millj­arðar króna vegna ann­ars kostn­að­ar.

Uppi­staðan í tóbaks­sölu ÁTVR er reyk­tó­bak, og aðal­lega sígar­ett­ur. Rúm­lega 93 pró­sent af tóbaks­söl­unni eru vegna þess.

Fjór­földun á veltu vegna „Rudda“



En ÁTVR fram­leiðir líka tóbak, nef­tó­bak, og hefur gert árum sam­an. Í jan­úar 2002 var fín­kornað munn- og nef­tó­bak bannað með lögum á Íslandi. Það þýðir að nef­tó­bakið sem ÁTVR fram­leiðir hefur verið í nán­ast ein­ok­un­ar­stöðu á mark­aðnum síðan lögin voru sett.

tobakssala (1)

 

Sam­hliða hefur neysla á munn­tó­baki auk­ist tölu­vert og þeir sem neyta þess kaupa ann­að­hvort smygl­varn­ing á svörtum mark­aði, þar sem er mikið fram­boð, eða nota nef­tó­bakið sem ÁTVR fram­leið­ir, hinn svo­kall­aða „Rudda“, sem munn­tó­bak. Þessi aukna neysla hefur skilað auknum tekjum í vasa hins opin­bera svo um mun­ar, bæði vegna hækk­unar á tóbaks­gjaldi og stór­auk­innar eft­ir­spurn­ar. Tóbaks­gjald á nef­tó­bak hækk­aði til að mynda um 100 pró­sent 1. jan­úar 2013.

Frétta­skýr­ingin byggir á annarri slíkri sem birt­ist fyrst í app-­út­gáfu Kjarn­ans í ágúst 2014. 

 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Segir þyrlukast henta illa smærri myntsvæðum
Hagfræðingur skrifar um óhefðbundna peningastefnu á krísutímum í Vísbendingu vikunnar.
Kjarninn 6. apríl 2020
Boris Johnson forsætisráðherra Bretlands.
Boris Johnson kominn á gjörgæsludeild
Boris Johnson forsætisráðherra Bretlands hefur verið lagður inn á gjörgæsludeild, en hann var lagður inn á spítala í gær með „þrálát einkenni“ sjúkdómsins sem kórónuveiran veldur.
Kjarninn 6. apríl 2020
Höfuðstöðvar EBA í París.
Allir bankar í Evrópu hvattir til að greiða ekki arð né kaupa eigin bréf
Evrópska bankaeftirlitsstofnunin vill að allir bankar innan EES-svæðisins sleppi því að greiða arð og að kaupa eigin bréf. Það aukna svigrúm sem bankar fá til að bregðast við COVID-19 eigi að fjármagna fyrirtæki og heimili, ekki greiðast til hluthafa.
Kjarninn 6. apríl 2020
Sóley Tómasdóttir
Kórónufaraldurinn og kynjasjónarmið
Kjarninn 6. apríl 2020
Sigrún Guðmundsdóttir
Dramatík og rusl
Kjarninn 6. apríl 2020
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn
Síðasta helgi æfing fyrir þá næstu – „Er þetta ekki bara komið gott?“
Yfirlögregluþjónn stingur upp á því að Íslendingar slaki á heima og taki páskana bara í rólegheitunum í gegnum fjarfundi með vinum og stórfjölskyldu.
Kjarninn 6. apríl 2020
Alma Möller landlæknir.
„Róðurinn mun þyngjast næstu vikurnar“
Landlæknir segir það vera alveg ljóst að róðurinn muni þyngjast næstu vikurnar og að fleiri muni veikjast og látast. Þessi faraldur muni taka sífellt meira á okkur, andlega og tilfinningalega.
Kjarninn 6. apríl 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Endurskoða reglur er varða komu ferðamanna á skemmtiferðaskipum
Sóttvarnalæknir segir að verið sé að endurskoða reglur varðandi komu ferðamanna á skemmtiferðaskipum hingað til lands.
Kjarninn 6. apríl 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None