Vandræðagangur og veikleikar Facebook

Facebook er í vandræðum. Þrír miðlar samfélagsmiðlarisans lágu niðri um tíma á mánudag. Bilunin kom á versta tíma, aðeins nokkrum dögum eftir gagnaleka þar sem fram kemur að Facebook hafi afvegaleitt almenning í gróðaskyni.

Frances Haugen, fyrrverandi vörustjóri hjá Facebook.
Frances Haugen, fyrrverandi vörustjóri hjá Facebook.
Auglýsing

Síð­asta vika var lík­lega með þeim þyngri hjá Mark Zucker­berg, for­stjóra og stofn­anda Face­book, og öðrum stjórn­endum fyr­ir­tæk­is­ins eftir að Face­book-skjölin svoköll­uðu vörp­uðu ljósi á erf­ið­leika sam­fé­lags­miðla­veld­is­ins innan frá. En þá var ekki allt upp talið. Á mánu­dag stig­mögn­uð­ust vand­ræðin þegar þrír miðlar fyr­ir­tæk­is­ins, Face­book, Instagram og Whatsapp, lágu niðri í um sex klukku­stund­ir.

Á meðan sumir not­endur tóku Face­book-frí­inu fagn­andi færðu aðrir sig yfir á miðla á borð við Twitt­er, meðal ann­ars tækni­stjóri Face­book, þar sem hann baðst afsök­unar á þeim óþæg­indum sem bil­unin olli. Mark Zucker­berg, for­stjóri Face­book, fór hins vegar þá leið að setja inn stutta afsök­un­ar­beiðni á Face­book þegar miðl­arnir voru aftur komnir í loft­ið.

Face­book, Instagram, WhatsApp and Messen­ger are com­ing back online now. Sorry for the dis­r­uption today -- I know how much you rely on our services to stay conn­ected with the people you care about.

Posted by Mark Zucker­berg on Monday, Oct­o­ber 4, 2021

Ástæða bil­un­ar­inn­ar, að sögn Face­book, eru breyt­ingar sem gerðar voru á still­ingu net­beina sem ollu því að þjón­usta miðl­anna þriggja lá niðri. Ein­ungis var hægt að leysa vand­ann hand­virkt og því þurftu tækni­menn á vegum Face­book að gera sér ferð í gagna­ver Face­book í Santa Clara í Kali­forníu til að kom­ast að rót vand­ans. Síð­asta bilun af þessu tagi varð hjá Face­book fyrir um tveimur árum. Þá lá mið­ill­inn lengur niðri, í um 14 klukku­stund­ir, en hafði áhrif á lít­inn hluta not­enda í stað um þrjá og hálfan millj­arð not­enda líkt og raunin var á mánu­dag. Bil­unin hafði einnig áhrif á hluta­bréf Face­book sem lækk­uðu um allt að 4,9% á hluta­bréfa­mörk­uðum í Banda­ríkj­unum á meðan miðl­arnir lágu niðri.

Gróði umfram öryggi not­enda

Bil­unin varð í miðjum óveð­urs­stormi sem Face­book er statt í þessa dag­ana eftir að Wall Street Journal birt­ingu Face­book-skjal­anna. Umfjöll­unin er byggð á gögnum sem Frances Haugen, fyrr­ver­andi vöru­stjóri hjá Face­book, veitti miðl­inum og skil­aði níu frétta­skýr­ing­um. Haugen steig fram sem upp­ljóstr­ari í við­tali í frétta­skýr­inga­þætt­inum 60 mín­útum á sunnu­dag. Þar full­yrðir hún að Face­book leggi meiri áherslu á gróða frekar en öryggi not­enda sinna og hafi hylmt yfir sönn­un­ar­gögn um dreif­ingu fals­frétta og áróð­urs í gróða­skyni. Í skjöl­unum má einnig finna upp­lýs­ingar um hvernig Face­book flokkar not­endur sína í „el­ítu“ og hefð­bundna, skað­leg áhrif Instagram á ungar stúlkur hvað varðar lík­ams­í­mynd, sem og umdeildar til­raunir Face­book til að ná til ung­menna, svo dæmi séu tek­in.

Haugen líkir stöð­unni hjá Face­book við fyrri sam­fé­lags­mál þar sem hið opin­bera hefur gripið í taumana. „Þegar við átt­uðum okkur á því að tóbaks­fyr­ir­tækin voru að fela skað­ann sem þau ollu greip ríkið til aðgerða. Þegar við átt­uðum okkur á því að bílar eru örugg­ari með sæt­is­beltum greip ríkið inn í. Og í dag er rík­is­stjórnin að beita sér gegn fyr­ir­tækjum sem földu sönn­un­ar­gögn um ópíóða. Ég grát­bið ykkur um að gera það sama í þessu til­vik­i,“ sagði Haugen. Að hennar mati munu leið­togar Face­book ekki grípa til aðgerða þar sem „gíf­ur­legur gróði sé mik­il­væg­ari en fólk­ið.“

Til­gang­ur­inn ekki að koma höggi á Face­book

Til­gangur Haugen, að eigin sögn, er ekki að koma höggi á Face­book heldur vill hún breyta fyr­ir­tæk­inu til hins betra. Hún starf­aði hjá Face­book um tveggja ára skeið en sagði starfi sínu lausu í maí. Haugen er með mikla reynslu úr Kís­ildalnum en hún starf­aði lengst af hjá Google við ýmis verk­efni á árunum 2006 til 2014. Þá hefur hún einnig unnið hjá Pinter­est og Yelp.

Auglýsing
Haugen hóf störf hjá Face­book í þeim til­gangi að hafa eft­ir­lit með og koma í veg fyrir afskipti af kosn­ingum í gegnum miðla Face­book. Hún hóf störf hjá sam­fé­lags­miðl­aris­anum með miklar vænt­ingar þar sem hún sá fyrir sér að vinna í ýmsum veik­leikum fyr­ir­tæk­is­ins. Ekki leið á löngu þar til hún varð efins um að teymi hennar myndi ná til­ætl­uðum árangri og fannst henni sífellt skýrar koma í ljós hvar áherslur Face­book liggja, það er að útvíkka fyr­ir­tækið og auka notkun á öllum svið­um, í stað þess að rann­saka veik­leika fyr­ir­tæk­is­ins og reyna að betrumbæta þá.

Haugen fann sig knúna til að láta fólk utan fyr­ir­tæk­is­ins, þar á meðal lög­gjafa of eft­ir­lits­að­ila, vita um ann­marka Face­book og þau áhrif sem geta fylgt í kjöl­far­ið. Áður en hún sagði skilið við Face­book í vor afrit­aði hún rann­sóknir sem fyr­ir­tækið vann sjálft á eigin efni með til­liti til upp­lýs­inga­óreiðu og hat­urs­orð­ræðu. Þessar rann­sóknir eru uppi­staðan í Face­book-skjöl­unum sem nú hafa verið birt.

„Ef fólk hatar Face­book meira vegna þess sem ég hef gert, þá hef ég brugð­ist,“ sagði Haugen meðal ann­ars í við­tal­inu í 60 mín­út­um. „Ég trúi á sann­leik­ann og afleið­ingar — við verðum að við­ur­kenna raun­veru­leik­ann. Fyrsta skrefið í því ferli er að leggja fram gögn.“

Of snemmt að spá fyrir um enda­lokin

Atburða­rás síð­ustu daga er síður en svo fyrsti skandall­inn sem skekur Face­book. Það liggur ljóst fyrir að vand­inn sem fyr­ir­tækið stendur frammi fyrir er gríð­ar­leg­ur, en er vand­inn ef til vill dýpri en nokkurn hefði grun­að?

Blaða­maður New York Times sem kafar ofan í þá stöðu sem blasir við Face­book þessa dag­ana segir að líta megi á vanda Face­book sem tví­þætt­an. Ann­ars vegar felst hann í of mörgum not­endum og hins vegar í vand­anum sem fylgir því að hafa of fáa not­endur sem fyr­ir­tækið vill í raun ná til. Unga fólk­ið. Fólkið sem setur tón­inn og er mót­tæki­legt fyrir hinum ýmsu aug­lýs­ing­um.

Þrátt fyrir vand­ræða­gang innan veggja Face­book upp á síðkastið er hins vegar ótíma­bært að spá fyrir um enda­lok sam­fé­lags­miðl­aris­ans. Hluta­bréf lækk­uðu vissu­lega um tíma vegna bil­un­ar­innar en und­an­farið ár hafa hluta­bréfin hækkað um 30%, aug­lýs­inga­tekjur eru enn að aukast og notkun á ein­staka miðlum á vegum Face­book hefur auk­ist í kór­ónu­veiru­far­aldr­in­um. Þá má ekki gleyma því að Face­book er enn að ná auk­inni útbreiðslu utan Banda­ríkj­anna og gæti haldið velli þar þó hnignun verða á banda­rískum mark­aði.

Frek­ari áhrif og við­brögð við Face­book-skjöl­unum eiga þó eftir að koma í ljós. Haugen bar vitni fyrir þing­nefnd öld­unga­deild­ar­þings Banda­ríkj­anna í gær. Í opn­unará­varpi sínu sagði hún ákvarð­anir teknar af stjórn­endum Face­book hafa slæm áhrif á börn, almanna­ör­yggi og lýð­ræði. „Svo lengi sem Face­book starfar í skugg­anum með því að fela eigin rann­sóknir fyrir almenn­ingi er það óábyrgt. Ein­ungis þegar hvat­arnir breyt­ast mun Face­book breytast,“ sagði Haugen við skýrslu­tök­una í gær, sem stóð yfir í um þrjár og hálfa klukku­stund.

Zucker­berg birti nýja færslu á Face­book í nótt þar sem hann hafnar öllum ásök­unum Haugen. Hann segir Face­book ekki ala á sundr­ungu, skaði ekki börn og hafnar því að það þurfi að koma böndum á sam­fé­lags­mið­il­inn. Ekk­ert sé til í því að Face­book setji hagnað ofar öryggi not­enda sinna.

I wanted to share a note I wrote to everyone at our company. --- Hey everyo­ne: it's been quite a week, and I wanted to...

Posted by Mark Zucker­berg on Tues­day, Oct­o­ber 5, 2021

Hávær krafa um hert­ari lagaum­gjörð

Ric­hard Blu­ment­hal, öld­unga­deild­ar­þing­maður demókrata, for­maður nefnd­ar­innar sem fór fyrir skýrslu­tök­unni, óskaði eftir við­veru Zucker­berg á fundi nefnd­ar­innar í gær. Að mati þing­manns­ins er Face­book „sið­ferð­is­lega gjald­þrota“. Zucker­berg varð ekki við beiðn­inni en fyr­ir­tækið bendir á í yfir­lýs­ingu að for­stjór­inn hefur komið fyrir nefndir öld­unga­deild­ar­þings­ins sjö sinnum á síð­ustu fjórum árum og að stjórn­endur Face­book hafi borið vitni 30 sinn­um. Fyr­ir­tækið seg­ist hafa gripið til ýmis konar aðgerða, sem hefur haft áhrif á arð­semi þess, í þeim til­gangi að vernda öryggi og frið­helgi not­enda Face­book.

Krafan um hert­ari lagaum­gjörð í tækni­geir­anum er hávær eftir gagna­lek­ann og var sömu­leiðis skýr krafa Haugen við skýrslu­tök­una í gær. Haugen er auk þess hvergi nærri hætt og er hún til­búin í frek­ari sam­ræður við lög­gjafa um fram­tíð laga­setn­ingar á tækni­fyr­ir­tæki á borð við Face­book.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jair Bolsonaro hefur verið forseti Braslilíu frá árinu 2019.
Bolsonaro ásakaður um glæpi gegn mannkyni vegna viðbragða sinna við COVID-19
Rekja má dauða um 300 þúsund Brasilíumanna til stefnu forsetans í faraldrinum. Ríkisstjórnin hunsaði yfir 100 tölvupósta frá Pfizer, leyfði veirunni að breiðast út meðal frumbyggja og forsetinn hvatti til fjöldasamkoma er sjúkrahúsin voru að fyllast.
Kjarninn 20. október 2021
Heilt yfir myndi stöðugildum presta fækka um 10,7, samkvæmt þeirri tillögu sem liggur fyrir kirkjuþingi.
Lagt til að prestum landsbyggðar verði fækkað í hagræðingaraðgerðum
Í hagræðingartillögum sem liggja fyrir kirkjuþingi er gengið út frá því að prestum á landsbyggðinni fækki um tíu, en að stöðugildum fjölgi hins vegar um 3,5 í prestaköllum á höfuðborgarsvæðinu.
Kjarninn 20. október 2021
Hrafn Magnússon
Slæmur viðsnúningur í lífeyriskerfinu
Kjarninn 20. október 2021
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Aukin samskipti Íslands við Kína: Skjól eða gildra?
Kjarninn 20. október 2021
Nýtt deiliskipulag fyrir reitinn í Sigtúni var samþykkt árið 2015. Síðan þá hefur ekkert hreyfst á svæðinu.
Vonast til að uppbygging á Blómavalsreit geti hafist snemma á næsta ári
Framkvæmdastjóri Íslandshótela vonast til þess að hægt verði að hefjast handa við uppbyggingu á svokölluðum Blómavalsreit bak við Grand Hótel snemma á næsta ári. Þar stendur til að byggja 109 íbúðir í sex fjölbýlishúsum, auk viðbyggingar við hótelið.
Kjarninn 20. október 2021
Allir stóru bankarnir búnir að hækka íbúðalánavexti og heimilin borga meira
Rúmlega helmingur allra sem eru með íbúðalán á Íslandi eru með óverðtryggð lán. Stór hluti þeirra lána er á breytilegum vöxtum og afborganir þeirra hafa hækkað í takti við stýrivaxtahækkanir Seðlabankans undanfarna mánuði.
Kjarninn 20. október 2021
Myndir af kjörgögnum sem starfsmaður Hótels Borgarness birti á Instagram.
Fólk gekk inn og út úr talningarsal á meðan yfirkjörstjórn „brá sér frá“
Á öryggismyndavélum, sem vakta tvo innganga þar sem kjörgögn Norðvesturkjördæmis voru varðveitt í sal í Hótel Borgarnesi, sést hótelstarfsfólk ganga inn og út frá klukkan 7:30 til 11:46 sunnudagsmorguninn 26. september.
Kjarninn 20. október 2021
Kolbeinn Marteinsson
Af hverju skipulag skiptir máli
Kjarninn 20. október 2021
Meira eftir höfundinnErla María Markúsdóttir
Meira úr sama flokki