20 prósent allrar losunar frá matvælaiðnaði er vegna flutninga

Matvæli eru flutt heimshorna á milli með skipum, flugvélum og með flutningabílum. Þetta losar samanlagt mikil ósköp af gróðurhúsalofttegundum. Losunin er langmest meðal efnameiri ríkja.

Gámastæður á hafnarbakka í Þýskalandi.
Gámastæður á hafnarbakka í Þýskalandi.
Auglýsing

Kolefn­is­spor mat­væla­fram­leiðslu er sífellt að verða greini­legra með nýjum rann­sókn­um. Og það er dýpra en áður var talið. Marg­vís­leg losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda verður við fram­leiðslu á mat­vælum hvers kon­ar, s.s. vegna þess að til fram­leiðsl­unnar er brotið land og búfén­aður losar sitt. Talið er að um þriðj­ungur los­un­ar­innar komi frá rækt­un, vinnslu og pökkun mat­væla en flutn­ingur þeirra innan landa og á milli hefur hingað til verið van­met­inn, segja vís­inda­menn sem birt hafa nýja rann­sókn um málið í Nat­ure Food, riti sem heyrir undir sam­steypuna sem gefur út vís­inda­tíma­ritið Nature. Sam­kvæmt rann­sókn­inni er um 20 pró­sent allrar los­unar í mat­væla­iðn­aði vegna flutn­inga – mun hærra hlut­fall en áður var talið.

Auglýsing

Mat­væla­iðn­að­ur­inn er flókið fyr­ir­bæri og það hefur reynst þrautin þyngri að mæla beina losun frá hon­um, ekki síst þá sem rekja má til flutn­inga mat­vara. Hingað til hafa flestar rann­sóknir mælt losun vegna flutn­ings ákveð­innar vöru, s.s. súkkulaði­stykk­is, allt frá verk­smiðj­unni og í búð­ina eða heim til neyt­and­ans. En þá hefur verið horft fram hjá losun sem til­komin er vegna flutn­inga á hrá­efnum jafn­vel þvert yfir hnött­inn.

Jarðarber ræktuð í Túnis á leiðinni i gáma sem flytja þau til Evrópu. Mynd: EPA

Mengyu Li við Háskól­ann í Sydney og sam­starfs­menn hennar vildu ná utan um flutn­ing­ana í heild. Þau söfn­uðu gögnum frá 74 löndum og svæð­um, könn­uðu upp­runa hrá­efna mat­væla og kort­lögðu flutn­inga á þeim frá einum stað til ann­ars. Nið­ur­stað­an: Flutn­ingur á mat sam­svar­aði losun þriggja gígatonna kolefnis (eitt gígatonn er millj­arður tonna) út í and­rúms­loftið árið 2017. Það er um 7,5 sinnum meira en áður var talið.

Efn­aðri þjóðir heims bera ábyrgð á um helm­ingi allrar þess­arar los­unar þrátt fyrir að þar búi aðeins um 12 pró­sent mann­kyns. Efna­minni lönd bera ábyrgð á um 20 pró­sent af losun frá flutn­ingi mat­væla en í þessum löndum býr um helm­ingur mann­kyns.

Mun­ur­inn skýrist m.a. af því að efna­meiri ríki eru lík­legri en þau efna­minni til að flytja inn mat­væli frá öðrum lönd­um. Græn­meti, ávextir og fleiri mat­væli er svo oft haldið köldum eða frosnum á ferða­lag­inu sem eykur losun mik­ið. Flutn­ingur ávaxta og græn­metis er t.d. tal­inn losa tvö­falt meira en ræktun þess­ara sömu mat­væla.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Engin starfsemi hefur verið í kísilverinu í Helguvík í fimm ár.
Ekkert fast í hendi en „samtalið er enn í gangi“
Viðræður Arion banka og PCC um möguleg kaup á kísilverksmiðjunni í Helguvík hafa nú staðið í rúmlega átta mánuði. „Samtalið er enn í gangi og ekki ljóst hvenær eða hvernig það endar,“ segir forstöðumaður samskiptasviðs bankans.
Kjarninn 29. september 2022
Gríðarlegt uppstreymi í Eystrasalti yfir einu gati á gasleiðslunni.
Hafa uppgötvað fjórða lekann í Eystrasalti
Gasleiðslurnar Nord Stream 1 og 2 í Eystrasalti leka á fjórum stöðum. Fjórði lekinn uppgötvaðist á þriðjudag en sænska strandgæslan staðfesti tilvist hans í morgun.
Kjarninn 29. september 2022
Fyrir stóran hluta íslenskra heimila er húsnæðislánið stærsti einstaki útgjaldaliðurinn í hverjum mánuði. Lágt vaxtastig kom heimilunum til góða, en sendi húsnæðisverðið á sama tíma í hæstu hæðir. Senn breytist greiðslubyrði fjölmargra heimila.
„Nýja snjóhengjan“: Hundruð milljarða skuldir færast senn af sögulega lágum vöxtum
Margir íslenskir lántakendur nýttu sér fordæmalausar vaxtalækkanir Seðlabankans í faraldrinum til að taka óverðtryggð húsnæðislán á föstum vöxtum. Stóraukin greiðslubyrði bíður þeirra, að öllu óbreyttu.
Kjarninn 28. september 2022
Blásjór í eðlilegu árferði að hausti. Lónið er nú hálftómt og rafmagnsframleiðslu í virkjununum verið hætt tímabundið.
Stórar virkjanir úti í Noregi vegna vatnsskorts
Skert raforkuframleiðsla vegna vatnsskorts blasir áfram við í mið- og suðurhluta Noregs ef himnarnir fara ekki að opnast almennilega. Í raun þarf úrkoma haustsins að vera óvenjulega mikil til að bæta upp fyrir þurrkatíð sumarsins.
Kjarninn 28. september 2022
Olíubirgðastöðin í Örfirisey.
Eigum aðeins eldsneytisbirgðir til 20-50 daga
Eldsneytisbirgðir hér á landi eru langt undir þeim viðmiðunarmörkum sem í gildi eru innan Evrópusambandsins og víðar. Dæmi eru um að birgðir þotueldsneytis hafi farið undir tíu daga.
Kjarninn 28. september 2022
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Seðlabankinn: Líkur hafa aukist á að fasteignaverð lækki
Útreikningar Seðlabankans á hlutfalli íbúðaverðs og launavísitölu hafa allt frá í mars gefið til kynna bólumyndun á íbúðamarkaði. Hvernig markaðurinn mun mögulega leiðrétta sig er óvíst, en hröð leiðrétting og nafnverðslækkanir eru möguleiki.
Kjarninn 28. september 2022
Gas streymir upp á yfirborðið í Eystrasalti út úr leiðslunum á hafsbotni.
Hvað gerðist eiginlega í Eystrasalti?
Allur vafi hefur nú verið tekinn af því hvort að rússneskt gas muni streyma til Evrópu í vetur. Sprengingar sem mældust á jarðskjálftamælum og gerðu risastór göt á leiðslurnar í Eystrasalti hafa veitt þeim vangaveltum náðarhöggið.
Kjarninn 28. september 2022
Verðbólgan komin niður í 9,3 prósent
Vísitala neysluverðs hækkaði á milli mánaða en ársverðbólga dregst saman annan mánuðinn í röð. Miklar lækkanir á flugfargjöldum til útlanda skiptu miklu.
Kjarninn 28. september 2022
Meira úr sama flokkiErlent