Flóttamannabúðir á háfjallahóteli

Herdís Sigurgrímsdóttir
flóttamenn serbía
Auglýsing

Skelf­ing greip um sig með­al­ flótta­mann­anna. Þau sátu í rútu sem hafði tveimur tímum áður keyrt út frá­ ókunnri borg. Osló hét hún víst. Nor­egur var áfanga­staður sem þau höfðu hald­ið að væri örugg­ur. Og svo keyrði rútan út af þjóð­veg­inum og snigl­að­ist upp­ hlykkj­óttan fjall­veg, út í myrkar óbyggðir í húmi næt­ur. Eftir á sögð­u flótta­menn­irnir við norska ­blaðið Aften­posten að þeir hefðu haldið að sinn síð­asti dagur væri upp­ runn­inn. Margir áttu sárar minn­ingar frá ofbeldi í heima­land­inu, lífs­háska sem þau höfðu lent í á erf­iðu ferða­lagi og mann­vonsku kald­rifj­aðra smygl­ara. Nokkrir byrj­uðu að gráta hástöf­um. En svo renndi rútan í hlað við há­fjalla­hót­elið Horn­sjø, í nágrenni við Lil­lehammer. Morg­un­inn eftir vakn­að­i flótta­fólkið við algjöra kyrrð og fjalla­sýn sem rúm­aði heila ólymp­íu­leika fyr­ir­ ell­efu árum síð­an.

Horn­sjø er eitt af mörg­um hót­elum í Nor­egi sem nú hýsa flótta­fólk, til lengri eða skemmri tíma. Norska ­sjón­varps­stöðin TV2 segir frá því að um 8000 flótta­menn búi á hót­elum víðs ­vegar um Nor­eg, gjarna í nátt­myrkr­inu í Norð­ur­-Nor­egi eða á öðrum afskekkt­u­m ­stöð­um. Reikn­ingur norsku útlend­inga­stofn­un­ar­innar hleypur á 6,5 millj­ón­um norskra króna á sól­ar­hring, um 100 millj­ónir íslenskra króna.

Auglýsing


Útlend­inga­stofn­unin seg­ist vilja skipta út hót­elgist­ing­unni fyrir ein­fald­ari aðbúnað í íþrótta­sölum eða á­líka. En fólk heldur bara áfram að streyma inn, og þá er ein­fald­ara að senda ­fólk þangað sem þegar eru upp­búin rúm. Auð­vitað koma upp til­lögur um ann­að húsa­rými: íþrótta­hall­ir, gamlar her­búð­ir, óseld hús sem standa auð. Í nágrenn­i Stafang­urs hefur meira að segja komið til tals að flótta­fólk geti gist í aflögðum útsjáv­ar­í­búða­bragga sem áður var tengdur olíu­bor­p­alli en stendur nú á eða við land. Þó hefur Nor­egur ekki fengið í fangið nema brota­brot af þeim ­fólks­fjölda sem hefur streymt til Sví­þjóð­ar.

Ekki rúm fyrir þau á gisti­hús­inu

Í Sví­þjóð er allt orðið full­t. ­Sænski fjár­mála­ráð­herr­ann varar flótta­fólk við að koma til Sví­þjóðar því það ­geti ekki treyst því að fá þak yfir höf­uð­ið ­fyrir vet­ur­inn. Sænska kerfið er sprengt. Sví­þjóð getur ekki skot­ið ­skjóls­húsi yfir fleiri flótta­menn, segir rík­is­stjórn­in, og  hefur sótt um neyð­ar­að­stoð til ESB. Sænska ­stjórnin vill að Evr­ópu­sam­bandið telji landið með Grikk­landi og Ítal­íu, í hópi þeirra landa sem þegar hafa sprengt getu sína til að geta tekið á mót­i flótta­mönnum svo vel sé.



Sví­þjóð áætlar að um 190.000 ­manns muni koma til lands­ins áður en árið er liðið í þeim til­gangi að sækja um hæli. Hlut­falls­lega er þetta miklu fleiri en komið hafa til Þýska­lands, sem þó hefur verið hvað mest í fréttum fyrir að taka flótta­fólki opnum örm­um. ­Þjóð­verjar munu lík­lega taka við einni milljón fram að ára­mót­um, en Þjóð­verjar eru átta sinnum fleiri en Sví­ar, svo miðað við höfða­tölu er álagið 60% meira á sænska kerf­ið. Flótta­manna­fjöld­inn í Sví­þjóð á þessu ári til­svarar því að 6500 flótta­menn kæmu og sæktu um hæli á Íslandi.


Nágranna­löndin Nor­egur og D­an­mörk fá ekki nema brota­brot af sænska flótta­manna­straumnum til sín. Hér er ­gott yfir­lit norska ­blaðs­ins Aften­posten á mis­mun­andi mót­tökum flótta­fólks í skand­in­av­ísku lönd­unum þrem­ur. Nor­egur á von á 25-30 þús­und manns og Dan­mörk ekki nema 15 ­þús­und­um, enda hafa dönsk yfir­völd fátt gert til að laða til sín flótta­fólk.

Tjald­búðir flótta­manna

Við flótta­manna­mót­tök­una í Malmö er risin tjald­borg. Fyrstu tjöld­unum var slegið upp fyrir tveimur vik­um og nú er þar pláss fyrir 400 flótta­menn. “Yf­ir­leitt þarf fólk ekki að ver­a þarna lengur en fimm til sex tíma,” segir Rex­hep Hajrizi, starfs­mað­ur­ flótta­manna­mót­tök­unnar við sænska blaðið Dag­ens ny­heter. Okkur finnst þetta ekki góð lausn en við eigum ekki ann­ars völ. Þetta er þak yfir höf­uðið og er hlýtt. Þetta er þús­und sinnum betra en að bíða úti á bíla­stæð­i.”

Tjald­búð­irnar eru ekki hugs­að­ar­ ­sem íveru­stað­ur, heldur bið­stofa. En raun­veru­leik­inn er að hátt í 2000 manns koma til Sví­þjóðar um Malmö á sól­ar­hring. Um 250 manns gistu í tjald­búð­un­um að­fara­nótt föstu­dags og þeim fjölg­ar.



Ólíkar aðferðir Norð­ur­land­anna

Ein af ástæð­unum fyrir því að Norð­menn eiga í basli við að koma flótta­fólk­inu fyrir þrátt fyrir miklu minn­i ­fjölda er sú að þar á bæ skylda regl­urnar hæl­is­leit­endur til að búa á sér­stök­um g­isti­stöðum á vegum rík­is­ins. Í Sví­þjóð geta hæl­is­leit­endur fundið sér­ í­veru­stað sjálfir, um leið og búið er að skrá þá inn í land­ið. Báðar lausn­irn­ar hafa nokkuð til síns ágætis en einnig ókosti. Norð­menn eru að byggja upp bákn en Svíar lenda í að hæl­is­leit­endur hópi sig saman í fátækum hverfum þar sem margir eru fyrir og erfitt að ná til þeirra til að aðstoða þá til þátt­töku í sænsku sam­fé­lagi.

Ras­ista­flokk­arnir láta til sín taka

Bæði í Nor­egi, Sví­þjóð og D­an­mörku eru stjórn­mála­flokkar sem vildu helst að útlend­ingar héldu sig utan­ landamær­anna. Fram­fara­flokk­ur­inn norski situr nú í rík­is­stjórn, sem hef­ur ­dregið þó nokkuð úr kok­hreyst­inni. For­mað­ur­inn Siv Jen­sen ákvað samt sem áður­ að gleyma því í smá­stund að hún væri fjár­mála­ráð­herra, þegar hún hvatti norsk sveit­ar­fé­lög í sumar til að neita að taka á móti flótta­mönnum.

Í Sví­þjóð hefur breið­fylk­ing stjórn­mála­flokka náð sam­komu­lagi um breyt­ingar á út­lend­inga­lögum og mót­töku flótta­manna, gagn­gert til þess að ein­angr­a öfga­hægri­flokk­inn Sví­þjóð­ar­demókratana. Og í Dan­mörku legg­ur ­Þjóð­ar­flokk­ur­inn það til að jafn­vel eftir að flótta­fólk fær hæl­is­um­sókn ­sam­þykkta verði það samt sem áður vistað á sér­stök­um, rík­is­reknum gisti­stöð­u­m. ­Flokk­ur­inn vill líka að draga úr allri aðstoð sem flótta­fólk fær til að að­lag­ast þjóð­fé­lag­inu, læra tungu­málið og fá vinnu, til þess að það geri sig ekki of heim­an­kom­ið. “Við leggjum þannig áherslu á það við þetta fólk að það ætti ekki að búast við að Dan­mörk verði heim­ili þeirra til fram­tíð­ar,” seg­ir ­for­maður Þjóð­ar­flokks­ins Krist­i­an T­hulesen Dahl.

Hins vegar veit fag­fólk í þessum geira mæta­vel hversu mik­il­vægt það er að vel tak­ist til í mót­töku flótta­mann­anna, aðbún­að­i, ­menntun og aðlög­un. Í nýlegri ­skýrslu um flótta­manna­mál varar OECD við sleif­ar­lagi í aðlögun flótta­manna. Nýjar og gamlar rann­sóknir sýna að inn­flytj­endur sem ekki ná fótum í nýju ­þjóð­fé­lagi eiga á hættu að lenda í fátækt­ar­gildru með til­heyr­andi félags­leg­um ­vanda­mál­um. Engu að síður megi búast við þjóð­hags­legum ávinn­ingi af inn­flytj­enda­straumnum til lengri tíma lit­ið, bæði vegna atvinnu­þátt­töku þeirra og fram­lags þeirra til að yngja upp þjóð­fé­lag­ið.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ýmsar hættur í krefjandi „hagstjórn í hálaunalandi“
Gylfi Zoega heldur áfram umfjöllun sinni um stöðu mála í hagkerfinu. Í síðustu grein, sem birtist í Vísbendingu, fjallaði hann um efnahagslífið í hálaunalandi, en að þessu sinni er hugað að hagstjórninni.
Kjarninn 16. febrúar 2020
STARA - The Music of Halldór Smárason: verkefni sem samfélagið umvafði
Halldór Smárason safnar fyrir útgáfu á fyrstu plötu sinni á Karolina fund.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Hilmar Þór Björnsson
Kynningarferli í skipulagi – Elliðaárdalur
Kjarninn 16. febrúar 2020
Verksmiðjan hefur ekki verið starfrækt síðan haustið 2017.
Verðmiðinn á verksmiðjunni í Helguvík lækkaði um 4,2 milljarða á níu mánuðum
Bókfært virði kísilmálmverksmiðju United Silicon í Helguvík er komið niður í 2,7 milljarða króna. Óvissa á mörkuðum fyrir silíkon hefur neikvæð áhrif á söluferli verksmiðjunnar.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Tapaði rifrildi og varð vegan
Samviskan er svo mikilvægt tól, hún er áttavitinn okkar, segir Eydís Blöndal, varaþingmaður VG. Hún segir okkur þurfa að endurskoða það sem við teljum lífsgæði og hætta að líta á jörðina eins og hún sé eingöngu til fyrir mannfólk.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Grænlenski olíudraumurinn lifir enn
Þrátt fyrir mikla leit að olíu og margar tilraunaboranir sem hafa engan árangur borið hyggst grænlenska landsstjórnin ekki leggja árar í bát. Landsstjórnin kynnir þessa dagana nýja olíuáætlun.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Alibaba varar við víðtækum áhrifum veirunnar í Kína
Stærsta sölutorg á netinu í heiminum, Alibaba, varar við því að áhrifin af Kórónaveirunni verði víðtæk í Kína og að merki um það séu þegar farin að sjást.
Kjarninn 15. febrúar 2020
Árni Stefán Árnason
Hundahald á Íslandi - réttarstaða hunda og eigenda þeirra
Kjarninn 15. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None