Alþjóðavæðingin er lausnin ekki vandamálið

Auglýsing

Don­ald Trump, sem tekur við sem for­seti Banda­ríkj­anna í vik­unni, er nú að sýna á spilin þegar kemur að efna­hags­stefnu sinni. Hann vill færa störf í bíla­iðn­aði til Banda­ríkj­anna frá öðrum ríkjum og virð­ist sér­stak­lega horfa til þess að gera það með skött­um, mið­stýr­ingu rík­is­valds­ins. 

Nú þegar hefur hann komið þeim skila­boðum til þýska bíla­fram­leið­and­ans BMW að ef hann standi við áform sín, um að byggja upp fram­leiðslu í Mexíkó, þá muni BMW fá að finna fyrir því. Nefnir hann sér­stak­lega 35 pró­sent skatt á allan bíla­inn­flutn­ing fyr­ir­tæk­is­ins til Banda­ríkj­anna frá Mexíkó.

Mið­stýr­ing rík­is­valds­ins

Sam­bæri­leg skila­boð komu fram hjá honum þegar hann fjall­aði um áform Ford. Fyr­ir­tækið hafði áformað að byggja upp fram­leiðslu í Mexíkó upp á 1,6 millj­arða Banda­ríkja­dala, eða sem nemur nærri 200 millj­örðum króna, en ákvað að breyta til og bíða með helm­ing fjár­fest­ing­ar­inn­ar. Í stað­inn var byggt upp í fram­leiðslu fyr­ir­tæk­is­ins í Michig­an. Þetta þýddi að um þús­und störf urðu til í Michigan sem ann­ars hefðu orðið til í Mexíkó. Ekki liggur fyrir enn hvort fyr­ir­tækið ætli að færa starf­semi til Mexíkó síð­ar. 

Auglýsing

Þessi mál og önnur vekja mann til umhugs­unar um á hvaða leið heim­ur­inn er og hvernig mark­aðs­bú­skap­ur­inn - alþjóða­væð­ingin sjálf - mun þró­ast á næstu miss­er­um. Þar er grunn­hug­myndin um að heim­ur­inn sé eitt mark­aðs­svæði og rekst­ur­inn leiti í far­veg þar sem hag­kvæm­ast er að byggja hann upp. Þetta hefur verið leið­ar­stefið í miklum vexti alþjóð­legra fyr­ir­tækja und­an­farna ára­tugi. Sam­hliða þessu skeiði hefur fólki sem býr við sára fátækt fækkað stöðugt.



Kostir og gallar

Í þess­ari alþjóð­legu þróun eru svæði sem ekki eru með sterka sam­keppn­is­hæfa inn­viði afar við­kvæm. Gott dæmi eru mið­ríki Banda­ríkj­anna sem eru ekki með hafn­ar­svæði og nýsköp­un­ar­starf er hverf­andi lítið miðað við nýsköp­un­ar­suðu­pott­ana á vest­ur­strönd­inni og á aust­ur­strönd­inni. Blóm­strandi alþjóð­leg hag­kerfi á vest­ur­strönd­inni, þar sem um 50 millj­ónir manna búa, eiga lítið sem ekk­ert sam­eig­in­legt með slökum hag­kerfum mið­ríkj­anna, svo dæmi sé tek­ið. 

Fátt bendir til ann­ars en að mun­ur­inn milli þess­ara ríkja, þegar kemur að efna­hags­legum styrk og upp­bygg­ingu nýsköp­un­ar, muni aukast mikið á næstu miss­er­um. Aukin tækni­væð­ing vinnur með svæðum sem hafa sam­keppn­is­hæft umhverfi, með góðum tengslum háskóla og atvinnu­lífs, en hún er versti óvinur svæða með við­kvæma inn­viði, ósam­keppn­is­hæf mennta­kerfi og litla nýsköp­un.

Upp­gjör

Hið póli­tíska lands­lag í Banda­ríkj­unum ber nú merki þess að mikið upp­gjör sé nú farið af stað við alþjóða­væð­ing­una og er ekki hægt að úti­loka að Banda­ríkin verði enn ólík­ari inn­byrðis á næstu árum en þau eru núna. Er þá tölu­vert mikið sag­t. 

Á meðan í Evr­ópu

Í Bret­landi skynjar maður áform stjórn­valda um að yfir­gefa Evr­ópu­sam­bandið og reglu­verk innri mark­aðar Evr­ópu sem óvissu­leið­ang­ur. Óhætt er að segja að Nicola Stur­geon, fyrsti ráð­herra Skotlands, sé gagn­rýnin á stöðu mála. 

Leið­ang­ur­inn getur bæði endað vel og illa, en eins og mál standa nú þá er ómögu­legt að átta sig á því nákvæm­lega hvernig rík­is­stjórn Ther­esu May ætlar sér að spila úr stöð­unni þannig að vel fari. Gleymum ekki einu í þessu sam­hengi: ekk­ert jákvætt hefur gerst eftir að Brexit kosn­ingin fór fram. Þvert á móti hefur efna­hagur Bret­lands ekki styrkst og gengi punds­ins gagn­vart helstu við­skipta­myntum hefur hrun­ið. 

Fyrir Ísland er staðan í Bret­landi mik­il­væg. Um tólf pró­sent af öllum vöru­út­flutn­ingi Íslands fór til Bret­lands í fyrra og 19 pró­sent erlendra ferða­manna komu það­an. Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, sagði í til­kynn­ingu í til­efni af upp­gjöri félags­ins fyrir árið 2015 að áformin um Brexit hefðu ekki góð áhrif á íslenskan sjáv­ar­út­veg. Krónan styrkt­ist um meira en 30 pró­sent gagn­vart pund­inu í fyrra en með­al­tals­styrk­ingin gagn­vart öðrum myntum var 18 pró­sent. Minna fæst því fyrir þorskinn en áður og arð­semin er minni hjá útgerð­ar­fé­lög­unum vegna þess­ara við­skipta.

Eins og hér sést, þá eru fólgin mikil tækifæri í því að efla viðskipti við Bandaríkin og einnig Asíu. Evrópa er langsamlega mikilvægasta efnahagssvæði Íslands.

Það verður að koma í ljós hvernig málin þró­ast en það er full ástæða fyrir íslensk stjórn­völd að fylgj­ast náið með gangi mála og reyna að vernda hags­muni Íslands og opna á ný tæki­færi. 

Nýir mark­aðir

Það er ekki hægt að taka upp póli­tískan átta­vita í þeim aðstæðum sem eru nú í heim­inum og segja hvert skuli haldið með neinu öryggi, en á heild­ina litið ætti Ísland að horfa til þess að opna leiðir inn á nýja mark­aði. Svarið við tví­sýnum aðstæðum ætti að vera aukin alþjóða­væð­ing og áfram­hald­andi upp­bygg­ing á sam­keppn­is­hæfni lands­ins á þeim for­send­um. Mennta­kerfið og nýsköp­un­ar­starf eru þar í önd­vegi.

Hvað sem líður und­ar­legum yfir­lýs­ingum verð­andi for­seta Banda­ríkj­anna um bíla­fram­leið­endur og ýmis­legt fleira þá breytir því ekk­ert, að þekk­ing á alþjóða­væddum heimi mun skipta sköpum inn í fram­tíð­ina. Ein­angrun býður hætt­unni heim á meðan opið sam­fé­lag eykur lík­urnar á fjöl­breyttum stoð­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steingrímur Ólafsson
Pestir, Inc. og Corp.
Kjarninn 1. apríl 2020
Alma Möller landlæknir á fundinum í dag.
Apple og Google eru að yfirfara íslenska smitrakningaforritið
Bandarísku stórfyrirtækin Apple og Google eru að yfirfara snjallsímaforritið Rakning C-19, sem heilbrigðisyfirvöld hafa látið smíða til að auðvelda smitrakningu á Íslandi. Appið verður aðgengilegt þegar þessari rýni er lokið.
Kjarninn 1. apríl 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir mun mæla með því við Svandísi Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra að samkomubann verði framlengt út apríl.
Þórólfur mælir með samkomubanni út mánuðinn: „Veiran mun ekki virða páska“
„Núna reynir virkilega á úthaldið og samstöðuna,“ sagði Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir á upplýsingafundi yfirvalda í dag. Hann mun gera tillögu til heilbrigðisráðherra um framlengingu samkomubanns út apríl.
Kjarninn 1. apríl 2020
Drífa Snædal, forseti ASÍ.
Nú reyni á samstöðu verkalýðshreyfingarinnar sem aldrei fyrr
Miðstjórn ASÍ telur að nú reyni á samstöðu verkalýðshreyfingarinnar sem aldrei fyrr og skýra sýn. Þá sé málflutningur SA bæði rangur og villandi.
Kjarninn 1. apríl 2020
Ragnar Þór Ingólfsson formaður VR hefur sagt sig úr miðstjórn ASÍ.
Ragnar Þór hættur í miðstjórn ASÍ
Formaður VR hætti í miðstjórn Alþýðusambands Íslands á mánudaginn. Hann segir að hann telji orku sinni betur varið í að leita lausna á öðrum vettvangi og að hans mati sé ASÍ að gera það versta í stöðunni, ekki neitt.
Kjarninn 1. apríl 2020
Vilhjálmur segir Drífu hafa lagt fram tillögu um að fresta öllum launahækkunum
Fráfarandi varaforseti ASÍ segir að forseti sambandsins hafi lagt fram tillögu á föstudag um að taka tímabundnar launahækkanir af fólki en hafi hafnað því að lækka mótframlag atvinnurekenda í lífeyrissjóð í sex mánuði hið minnsta.
Kjarninn 1. apríl 2020
Frá COVID-19 göngudeildinni á Landspítala. Alls eru ríflega 40 manns á spítala vegna sýkingar, þar af tólf á gjörgæsludeild.
Tólf manns á gjörgæslu vegna COVID-19 sýkingar
Áttatíu og fimm ný smit COVID-19 greindust hér á landi í gær og er heildarfjöldi staðfestra smita því orðinn 1.220. 236 manns hafa jafnað sig af sjúkdómnum.
Kjarninn 1. apríl 2020
Vilhjálmur Birgisson segir af sér sem varaforseti ASÍ
Formaður Verkalýðsfélags Akraness hefur sagt af sér embætti varaforseta Alþýðusambands Íslands.
Kjarninn 1. apríl 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari
None