Alþjóðavæðingin er lausnin ekki vandamálið

Auglýsing

Don­ald Trump, sem tekur við sem for­seti Banda­ríkj­anna í vik­unni, er nú að sýna á spilin þegar kemur að efna­hags­stefnu sinni. Hann vill færa störf í bíla­iðn­aði til Banda­ríkj­anna frá öðrum ríkjum og virð­ist sér­stak­lega horfa til þess að gera það með skött­um, mið­stýr­ingu rík­is­valds­ins. 

Nú þegar hefur hann komið þeim skila­boðum til þýska bíla­fram­leið­and­ans BMW að ef hann standi við áform sín, um að byggja upp fram­leiðslu í Mexíkó, þá muni BMW fá að finna fyrir því. Nefnir hann sér­stak­lega 35 pró­sent skatt á allan bíla­inn­flutn­ing fyr­ir­tæk­is­ins til Banda­ríkj­anna frá Mexíkó.

Mið­stýr­ing rík­is­valds­ins

Sam­bæri­leg skila­boð komu fram hjá honum þegar hann fjall­aði um áform Ford. Fyr­ir­tækið hafði áformað að byggja upp fram­leiðslu í Mexíkó upp á 1,6 millj­arða Banda­ríkja­dala, eða sem nemur nærri 200 millj­örðum króna, en ákvað að breyta til og bíða með helm­ing fjár­fest­ing­ar­inn­ar. Í stað­inn var byggt upp í fram­leiðslu fyr­ir­tæk­is­ins í Michig­an. Þetta þýddi að um þús­und störf urðu til í Michigan sem ann­ars hefðu orðið til í Mexíkó. Ekki liggur fyrir enn hvort fyr­ir­tækið ætli að færa starf­semi til Mexíkó síð­ar. 

Auglýsing

Þessi mál og önnur vekja mann til umhugs­unar um á hvaða leið heim­ur­inn er og hvernig mark­aðs­bú­skap­ur­inn - alþjóða­væð­ingin sjálf - mun þró­ast á næstu miss­er­um. Þar er grunn­hug­myndin um að heim­ur­inn sé eitt mark­aðs­svæði og rekst­ur­inn leiti í far­veg þar sem hag­kvæm­ast er að byggja hann upp. Þetta hefur verið leið­ar­stefið í miklum vexti alþjóð­legra fyr­ir­tækja und­an­farna ára­tugi. Sam­hliða þessu skeiði hefur fólki sem býr við sára fátækt fækkað stöðugt.



Kostir og gallar

Í þess­ari alþjóð­legu þróun eru svæði sem ekki eru með sterka sam­keppn­is­hæfa inn­viði afar við­kvæm. Gott dæmi eru mið­ríki Banda­ríkj­anna sem eru ekki með hafn­ar­svæði og nýsköp­un­ar­starf er hverf­andi lítið miðað við nýsköp­un­ar­suðu­pott­ana á vest­ur­strönd­inni og á aust­ur­strönd­inni. Blóm­strandi alþjóð­leg hag­kerfi á vest­ur­strönd­inni, þar sem um 50 millj­ónir manna búa, eiga lítið sem ekk­ert sam­eig­in­legt með slökum hag­kerfum mið­ríkj­anna, svo dæmi sé tek­ið. 

Fátt bendir til ann­ars en að mun­ur­inn milli þess­ara ríkja, þegar kemur að efna­hags­legum styrk og upp­bygg­ingu nýsköp­un­ar, muni aukast mikið á næstu miss­er­um. Aukin tækni­væð­ing vinnur með svæðum sem hafa sam­keppn­is­hæft umhverfi, með góðum tengslum háskóla og atvinnu­lífs, en hún er versti óvinur svæða með við­kvæma inn­viði, ósam­keppn­is­hæf mennta­kerfi og litla nýsköp­un.

Upp­gjör

Hið póli­tíska lands­lag í Banda­ríkj­unum ber nú merki þess að mikið upp­gjör sé nú farið af stað við alþjóða­væð­ing­una og er ekki hægt að úti­loka að Banda­ríkin verði enn ólík­ari inn­byrðis á næstu árum en þau eru núna. Er þá tölu­vert mikið sag­t. 

Á meðan í Evr­ópu

Í Bret­landi skynjar maður áform stjórn­valda um að yfir­gefa Evr­ópu­sam­bandið og reglu­verk innri mark­aðar Evr­ópu sem óvissu­leið­ang­ur. Óhætt er að segja að Nicola Stur­geon, fyrsti ráð­herra Skotlands, sé gagn­rýnin á stöðu mála. 

Leið­ang­ur­inn getur bæði endað vel og illa, en eins og mál standa nú þá er ómögu­legt að átta sig á því nákvæm­lega hvernig rík­is­stjórn Ther­esu May ætlar sér að spila úr stöð­unni þannig að vel fari. Gleymum ekki einu í þessu sam­hengi: ekk­ert jákvætt hefur gerst eftir að Brexit kosn­ingin fór fram. Þvert á móti hefur efna­hagur Bret­lands ekki styrkst og gengi punds­ins gagn­vart helstu við­skipta­myntum hefur hrun­ið. 

Fyrir Ísland er staðan í Bret­landi mik­il­væg. Um tólf pró­sent af öllum vöru­út­flutn­ingi Íslands fór til Bret­lands í fyrra og 19 pró­sent erlendra ferða­manna komu það­an. Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, sagði í til­kynn­ingu í til­efni af upp­gjöri félags­ins fyrir árið 2015 að áformin um Brexit hefðu ekki góð áhrif á íslenskan sjáv­ar­út­veg. Krónan styrkt­ist um meira en 30 pró­sent gagn­vart pund­inu í fyrra en með­al­tals­styrk­ingin gagn­vart öðrum myntum var 18 pró­sent. Minna fæst því fyrir þorskinn en áður og arð­semin er minni hjá útgerð­ar­fé­lög­unum vegna þess­ara við­skipta.

Eins og hér sést, þá eru fólgin mikil tækifæri í því að efla viðskipti við Bandaríkin og einnig Asíu. Evrópa er langsamlega mikilvægasta efnahagssvæði Íslands.

Það verður að koma í ljós hvernig málin þró­ast en það er full ástæða fyrir íslensk stjórn­völd að fylgj­ast náið með gangi mála og reyna að vernda hags­muni Íslands og opna á ný tæki­færi. 

Nýir mark­aðir

Það er ekki hægt að taka upp póli­tískan átta­vita í þeim aðstæðum sem eru nú í heim­inum og segja hvert skuli haldið með neinu öryggi, en á heild­ina litið ætti Ísland að horfa til þess að opna leiðir inn á nýja mark­aði. Svarið við tví­sýnum aðstæðum ætti að vera aukin alþjóða­væð­ing og áfram­hald­andi upp­bygg­ing á sam­keppn­is­hæfni lands­ins á þeim for­send­um. Mennta­kerfið og nýsköp­un­ar­starf eru þar í önd­vegi.

Hvað sem líður und­ar­legum yfir­lýs­ingum verð­andi for­seta Banda­ríkj­anna um bíla­fram­leið­endur og ýmis­legt fleira þá breytir því ekk­ert, að þekk­ing á alþjóða­væddum heimi mun skipta sköpum inn í fram­tíð­ina. Ein­angrun býður hætt­unni heim á meðan opið sam­fé­lag eykur lík­urnar á fjöl­breyttum stoð­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Donald Trump, forseti Bandaríkjanna.
Tæpur þriðjungur Miðflokksmanna myndi kjósa Trump
Prófessor í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands segir að hátt hlutfall Miðflokksmanna sem styður Trump fylgi ákveðnu mynstri viðhorfa sem hafi mikið fylgi meðal kjósenda lýðflokka Vestur-Evrópu.
Kjarninn 2. júní 2020
Vaxtabótakerfið var einu sinni stórt millifærslukerfi. Þannig er það ekki lengur.
Vaxtabætur halda áfram að lækka og sífellt færri fá þær
Á örfáum árum hefur fjöldi þeirra fjölskyldna sem fær vaxtabætur helmingast og upphæði sem ríkissjóður greiðir vegna þeirra dregist saman um milljarða. Þetta er vegna betri eiginfjárstöðu. En hærra eignarverð leiðir líka til hærri fasteignagjalda.
Kjarninn 2. júní 2020
Óskar Steinn Jónínuson Ómarsson
Tengsl bæjarstjórahjóna við Kviku banka vekja spurningar
Leslistinn 2. júní 2020
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Ekki æskilegt að einblína á fjölgun starfa í ferðaþjónustu í hálaunalandi eins og Íslandi
Prófessor í hagfræði segir að ferðaþjónusta sé grein sem þrífist best í löndum þar sem vinnuafl er ódýrt. Endurreisn ferðaþjónustu í sömu mynd og áður sé því varla æskileg, enda hafi hún að uppistöðu verið mönnum með innfluttu vinnuafli.
Kjarninn 1. júní 2020
Barnabætur og sérstakur barnabótaauki skilaði 15 milljörðum til barnafjölskyldna
Íslenska barnabótakerfið hefur verið harðlega gagnrýnt undanfarin ár fyrir að vera fyrst og fremst nokkurs konar fátækrahjálp við tekjulágar fjölskyldur. Tekjutengdu bæturnar hækkuðu lítillega í fyrra og sérstakur barnabótaauki var greiddur út á föstudag.
Kjarninn 1. júní 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, er annar forstjóra Samherja.
Sjávarútvegsfyrirtæki fengu 175 milljónir króna úr hlutabótaleiðinni
Tvö dótturfyrirtæki Samherja skera sig úr á meðal sjávarútvegsfyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina. Alls voru 245 starfsmenn þeirra settir á leiðina. Samstæðan ætlar að endurgreiða ríkissjóði greiðslurnar sem hún fékk.
Kjarninn 1. júní 2020
Eiríkur Rögnvaldsson
Tölum íslensku við útlendinga
Kjarninn 1. júní 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar.
Fyrirtækin sem ætla að endurgreiða hlutabætur fá reikning í vikunni
Stöndug fyrirtæki sem nýttu sér hlutabótaleiðina, en hafa óskað eftir því að fá að endurgreiða það sem þau fengu úr ríkissjóði í gegnum hana, munu fá send skilaboð í vikunni um hvað þau skulda og hvernig þau eiga að borga.
Kjarninn 1. júní 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari
None