Alþjóðavæðingin er lausnin ekki vandamálið

Auglýsing

Don­ald Trump, sem tekur við sem for­seti Banda­ríkj­anna í vik­unni, er nú að sýna á spilin þegar kemur að efna­hags­stefnu sinni. Hann vill færa störf í bíla­iðn­aði til Banda­ríkj­anna frá öðrum ríkjum og virð­ist sér­stak­lega horfa til þess að gera það með skött­um, mið­stýr­ingu rík­is­valds­ins. 

Nú þegar hefur hann komið þeim skila­boðum til þýska bíla­fram­leið­and­ans BMW að ef hann standi við áform sín, um að byggja upp fram­leiðslu í Mexíkó, þá muni BMW fá að finna fyrir því. Nefnir hann sér­stak­lega 35 pró­sent skatt á allan bíla­inn­flutn­ing fyr­ir­tæk­is­ins til Banda­ríkj­anna frá Mexíkó.

Mið­stýr­ing rík­is­valds­ins

Sam­bæri­leg skila­boð komu fram hjá honum þegar hann fjall­aði um áform Ford. Fyr­ir­tækið hafði áformað að byggja upp fram­leiðslu í Mexíkó upp á 1,6 millj­arða Banda­ríkja­dala, eða sem nemur nærri 200 millj­örðum króna, en ákvað að breyta til og bíða með helm­ing fjár­fest­ing­ar­inn­ar. Í stað­inn var byggt upp í fram­leiðslu fyr­ir­tæk­is­ins í Michig­an. Þetta þýddi að um þús­und störf urðu til í Michigan sem ann­ars hefðu orðið til í Mexíkó. Ekki liggur fyrir enn hvort fyr­ir­tækið ætli að færa starf­semi til Mexíkó síð­ar. 

Auglýsing

Þessi mál og önnur vekja mann til umhugs­unar um á hvaða leið heim­ur­inn er og hvernig mark­aðs­bú­skap­ur­inn - alþjóða­væð­ingin sjálf - mun þró­ast á næstu miss­er­um. Þar er grunn­hug­myndin um að heim­ur­inn sé eitt mark­aðs­svæði og rekst­ur­inn leiti í far­veg þar sem hag­kvæm­ast er að byggja hann upp. Þetta hefur verið leið­ar­stefið í miklum vexti alþjóð­legra fyr­ir­tækja und­an­farna ára­tugi. Sam­hliða þessu skeiði hefur fólki sem býr við sára fátækt fækkað stöðugt.



Kostir og gallar

Í þess­ari alþjóð­legu þróun eru svæði sem ekki eru með sterka sam­keppn­is­hæfa inn­viði afar við­kvæm. Gott dæmi eru mið­ríki Banda­ríkj­anna sem eru ekki með hafn­ar­svæði og nýsköp­un­ar­starf er hverf­andi lítið miðað við nýsköp­un­ar­suðu­pott­ana á vest­ur­strönd­inni og á aust­ur­strönd­inni. Blóm­strandi alþjóð­leg hag­kerfi á vest­ur­strönd­inni, þar sem um 50 millj­ónir manna búa, eiga lítið sem ekk­ert sam­eig­in­legt með slökum hag­kerfum mið­ríkj­anna, svo dæmi sé tek­ið. 

Fátt bendir til ann­ars en að mun­ur­inn milli þess­ara ríkja, þegar kemur að efna­hags­legum styrk og upp­bygg­ingu nýsköp­un­ar, muni aukast mikið á næstu miss­er­um. Aukin tækni­væð­ing vinnur með svæðum sem hafa sam­keppn­is­hæft umhverfi, með góðum tengslum háskóla og atvinnu­lífs, en hún er versti óvinur svæða með við­kvæma inn­viði, ósam­keppn­is­hæf mennta­kerfi og litla nýsköp­un.

Upp­gjör

Hið póli­tíska lands­lag í Banda­ríkj­unum ber nú merki þess að mikið upp­gjör sé nú farið af stað við alþjóða­væð­ing­una og er ekki hægt að úti­loka að Banda­ríkin verði enn ólík­ari inn­byrðis á næstu árum en þau eru núna. Er þá tölu­vert mikið sag­t. 

Á meðan í Evr­ópu

Í Bret­landi skynjar maður áform stjórn­valda um að yfir­gefa Evr­ópu­sam­bandið og reglu­verk innri mark­aðar Evr­ópu sem óvissu­leið­ang­ur. Óhætt er að segja að Nicola Stur­geon, fyrsti ráð­herra Skotlands, sé gagn­rýnin á stöðu mála. 

Leið­ang­ur­inn getur bæði endað vel og illa, en eins og mál standa nú þá er ómögu­legt að átta sig á því nákvæm­lega hvernig rík­is­stjórn Ther­esu May ætlar sér að spila úr stöð­unni þannig að vel fari. Gleymum ekki einu í þessu sam­hengi: ekk­ert jákvætt hefur gerst eftir að Brexit kosn­ingin fór fram. Þvert á móti hefur efna­hagur Bret­lands ekki styrkst og gengi punds­ins gagn­vart helstu við­skipta­myntum hefur hrun­ið. 

Fyrir Ísland er staðan í Bret­landi mik­il­væg. Um tólf pró­sent af öllum vöru­út­flutn­ingi Íslands fór til Bret­lands í fyrra og 19 pró­sent erlendra ferða­manna komu það­an. Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, sagði í til­kynn­ingu í til­efni af upp­gjöri félags­ins fyrir árið 2015 að áformin um Brexit hefðu ekki góð áhrif á íslenskan sjáv­ar­út­veg. Krónan styrkt­ist um meira en 30 pró­sent gagn­vart pund­inu í fyrra en með­al­tals­styrk­ingin gagn­vart öðrum myntum var 18 pró­sent. Minna fæst því fyrir þorskinn en áður og arð­semin er minni hjá útgerð­ar­fé­lög­unum vegna þess­ara við­skipta.

Eins og hér sést, þá eru fólgin mikil tækifæri í því að efla viðskipti við Bandaríkin og einnig Asíu. Evrópa er langsamlega mikilvægasta efnahagssvæði Íslands.

Það verður að koma í ljós hvernig málin þró­ast en það er full ástæða fyrir íslensk stjórn­völd að fylgj­ast náið með gangi mála og reyna að vernda hags­muni Íslands og opna á ný tæki­færi. 

Nýir mark­aðir

Það er ekki hægt að taka upp póli­tískan átta­vita í þeim aðstæðum sem eru nú í heim­inum og segja hvert skuli haldið með neinu öryggi, en á heild­ina litið ætti Ísland að horfa til þess að opna leiðir inn á nýja mark­aði. Svarið við tví­sýnum aðstæðum ætti að vera aukin alþjóða­væð­ing og áfram­hald­andi upp­bygg­ing á sam­keppn­is­hæfni lands­ins á þeim for­send­um. Mennta­kerfið og nýsköp­un­ar­starf eru þar í önd­vegi.

Hvað sem líður und­ar­legum yfir­lýs­ingum verð­andi for­seta Banda­ríkj­anna um bíla­fram­leið­endur og ýmis­legt fleira þá breytir því ekk­ert, að þekk­ing á alþjóða­væddum heimi mun skipta sköpum inn í fram­tíð­ina. Ein­angrun býður hætt­unni heim á meðan opið sam­fé­lag eykur lík­urnar á fjöl­breyttum stoð­um.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Bann við tjáningu skaðlegra en tjáningin sjálf
Tveir þingmenn Pírata og Sjálfstæðisflokksins ræddu á þingi í dag hvort réttlætanlegt væri að gera það refsivert að afneita helförinni.
Kjarninn 27. janúar 2021
Arnheiður Jóhannsdóttir
Endurreisum ferðaþjónustuna með nýjum áherslum
Kjarninn 27. janúar 2021
Hækka veðhlutfall og lækka vexti
Gildi lífeyrissjóður hefur ákveðið að hækka veðhlutfall sjóðfélagalána og lækka breytilega vextir sjóðsins um 10 til 20 punkta í næstu viku.
Kjarninn 27. janúar 2021
Til ársins 2040 þarf líklega um 36 þúsund íbúðir í heild til að mæta metinni undirliggjandi íbúðaþörf landsins, að mati HMS.
Áform um 950 hlutdeildarlánaíbúðir á landsvísu þegar samþykkt
Fram kemur í nýrri skýrslu um stöðu húsnæðismarkaðarins að HMS hafi samþykkt áform um byggingu alls 950 hagkvæmra íbúða til þessa. 362 þessara íbúða verða á höfuðborgarsvæðinu.
Kjarninn 27. janúar 2021
Helgi Hrafn Gunnarsson er fyrsti flutningsmaður tillögunar.
Vilja banna veðsetningu kvóta og binda gjaldtöku fyrir afnot auðlinda í stjórnarskrá
17 stjórnarandstöðuþingmenn hafa lagt fram breytingartillögu við stjórnarskrárfrumvarp forsætisráðherra. Þeir vilja að auðlindaákvæðið verði í samræmi við breytingartillögu stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar við frumvarp um nýja stjórnarskrá.
Kjarninn 27. janúar 2021
Sameiginlega sýnin um þéttara borgarsvæði er að teiknast upp
Í nýrri þróunaráætlun höfuðborgarsvæðisins 2020-2024 er gert ráð fyrir að 66 prósent nýrra íbúða sem klárast á tímabilinu verði árið 2040 í grennd við hágæða almenningssamgöngur, þar af 86 prósent nýrra íbúða í Kópavogi.
Kjarninn 27. janúar 2021
Sumarhús gengu kaupum og sölum fyrir tæpa 10 milljarða á Íslandi í fyrra.
Íslendingar keyptu sumarhús fyrir næstum 10 milljarða árið 2020
Metár var á markaði með sumarhús í fyrra. Viðskipti hafa aldrei verið fleiri og aldrei hefur jafn miklu fé verið varið til kaupanna, samkvæmt tölum frá Þjóðskrá. Svipað var uppi á teningnum í Noregi, á þessu ári veiru og vaxtalækkana.
Kjarninn 27. janúar 2021
Íslandsbanki gerir ráð fyrir viðspyrnu um leið og ferðamönnum fjölgar aftur hér á landi
Meira atvinnuleysi og minni fjárfestingar en áður var talið
Íslandsbanki telur nú að atvinnuleysi muni vera 9,4 prósent í ár, sem er töluvert meira en hann gerði ráð fyrir í fyrrahaust. Einnig telur bankinn að fjárfesting hins opinbera í kjölfar kreppunnar muni ekki aukast jafnmikið og áður var talið.
Kjarninn 27. janúar 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari
None