Lét reikna kostnað við Vaðlaheiðargöng í samræmi við lög um ríkisábyrgðir

Ef kostnaður við lán ríkisins vegna Vaðlaheiðarganga yrði reiknaður í samræmi við lög um ríkisábyrgðir væri hann 33,8 milljarðar króna. Þá þyrfti 49.700 bíla um göngin á dag árið 2055 til að hægt yrði að borga lánið til baka.

Vaðlaheiði
Auglýsing

Ef láns­heim­ild sem íslenska ríkið veitir vegna gerðar Vaðla­heið­ar­ganga verður nýtt að fullu, og lánið reiknað í sam­ræmi við lög um rík­is­á­byrgð­ir, þá verður staða þess 33,8 millj­arðar króna í byrjun maí 2021 þegar lánið er á gjald­daga.

Þetta yrði staðan ef göngin yrðu opnuð í árs­lok 2018, að verð í gegnum þau frá þeim tíma verði 1.250 krónur á hverja ferð án virð­is­auka­skatts, að öll umferð sem nú fer um Vík­ur­skarð fari um Vaðla­heið­ar­göng og að öll við­bót­ar­um­ferð miðað við háspá Vega­gerð­ar­innar um umferð um Vík­ur­skarð. Þá er gert fyrir að samið verði um áfram­hald­andi lán­veit­ingu frá rík­is­sjóði með sömu vaxta­kjörum til 35 ára með cas­h-sweep fyr­ir­komu­lagi.

Þetta kemur fram í svari Rík­is­á­byrgð­ar­sjóðs við spurn­ingu Björns Levís Gunn­ars­son­ar, þing­manns Pírata og nefnd­ar­manns í fjár­laga­nefnd, um hvernig lánið væri reiknað ef farið væri að lögum um rík­is­á­byrgð­ir. Rík­is­á­byrgð­ar­sjóður tekur sér­stak­lega fram í svar­inu að for­sendur þess, sem lagðar séu til grund­vallar útreikn­ingi á stöðu lána og umferð­ar­magni, séu að mati sjóðs­ins „frekar óraun­hæfar og allar nið­ur­stöður ber að skoða í því ljósi“.

Þar seg­ir: „Staða láns til VHG hf. miðað við lok febr­úar 2018 með áföllnum vöxtum var 11,6 ma.kr. Þessi staða láns­ins mið­ast við sam­tölu ádrátta og þeirra vaxta sem áfallnir eru á lán­ið. Upp­haf­lega mið­að­ist lánið við gjald­daga 5.1.2018, sem síðar var breytt vegna erf­ið­leika við ganga­gröft til 1.5.2021. Miðað við upp­haf­legan gjald­daga og ávöxt­un­ar­feril óverð­tryggðrar útgáfu rík­is­ins á mark­aði (rík­is­bréf), voru áhættu­lausir óverð­tryggðir vextir um 5% á þeim tíma er lánið var afgreitt. Með álagi vegna láns­hæf­is­mats CCC upp á 13,1% yrðu vextir af láni til VHG hf. á þeim tíma því 18,1%.“ Miðað við allar ofan­greindar for­sendur yrði staða fram­kvæmda­láns­ins alls 33,8 millj­arðar króna þann 1. maí 2021, þegar lánir yrði á gjald­daga.

Mjög óraun­hæfar for­sendur

Ef stofn­kostn­aður við gerð gang­anna yrði svo mik­ill þyrfti árleg umferð að vera um níu pró­sent umfram háspá Vega­gerð­ar­innar til að göngin stæðu undir fjár­mögn­un­ar­kostn­aði og end­ur­greiðslu þess láns sem ríkið veitti, sam­kvæmt svari Rík­is­á­byrgð­ar­sjóðs.

Þar segir enn fremur að árleg aukn­ing á umferð um níu pró­sent sé „mjög óraun­hæf for­senda enda yrði með­al­tals­um­ferð um göngin á dag miðað við heilt ár, svoköllum árdags­um­ferð, komin í 49.700 bíla á dag árið 2055 sem gæfi um 2.070 bíla á klukku­stund.“

Björn Leví Gunnarsson spurði um kostnað við lán ríkisins ef það yrði reiknað í samræmi við lög um ríkisábyrgðir. MYND: Bára Huld BeckBjörn Leví segir í til­kynn­ingu til fjöl­miðla að allar for­sendur um gjald­heimtu og rekstr­ar­grund­völl gagn­anna hafi verið reikn­aðar á miklu lægri vöxtum en lög um rík­is­á­byrgð segi til. Það hafi hann aldrei skilið og þess vegna farið fram á að lánið yrði reiknað ef farið yrði eftir lögum um rík­is­á­byrgð, enda liggi fyrir nið­ur­staða úttekt­ar­nefndar um að Vaðla­heið­ar­göng geti ekki talist einka­fram­kvæmd.

Hann telur því að ofan­greind upp­hæð, 33,8 millj­arðar króna, sé heild­ar­kostn­að­ur­inn við fram­kvæmd­ina og þá áhættu rík­is­ins sem ábyrgð­ar­að­ila fjár­mögn­un­ar. „Það er kostn­að­ur­inn sem fram­kvæmda­að­ili hefði þurft að fjár­magna hjá almennum fjár­fest­um. Það er kostn­að­ur­inn sem fram­kvæmdin þarf að standa skil á ef verkið á að telj­ast einka­fram­kvæmd og rétt­læta til­veru sína utan sam­göngu­á­ætl­un­ar.“

Átti að vera aðlað­andi fyrir fjár­­­festa

Íslenska ríkið ákvað á árunum 2009 og 2010 að kanna að ráð­ist yrði í gerð Vaðla­heið­­­ar­­­ganga í einka­fram­­­kvæmd. Leitað var til íslenskra líf­eyr­is­­­sjóða um að koma að fjár­­­­­mögnun verk­efn­is­ins en ekki náð­ist saman um slíkt. Því ákvað þáver­andi rík­­­is­­­stjórn Sam­­­fylk­ingar og Vinstri grænna að verk­efnið yrði fjár­­­­­magnað af rík­­­is­­­sjóði til skamms tíma en síðar yrði leitað á almennan markað að lang­­­tíma­fjár­­­­­mögn­un. Verk­efnið átti að verða aðlað­andi fyrir fjár­­­­­festa m.a. vegna þess að fjár­­­­­mögn­unin átti að verða rekstr­­­ar­­­lega sjálf­­­bær með inn­­­heimtu veggjalds.

Auglýsing
Í júní 2012 sam­­­þykkti Alþingi svo lög um gerð jarð­­­ganga undir Vaðla­heiði. Í þeim fólst að rík­­­is­­­sjóður gat lánað allt að 8,7 millj­­­arða króna til verk­efn­is­ins, á því verð­lagi sem var í lok árs 2011. Vextir á lán­unum voru allt að 3,7 pró­­­sent og átti það fé að duga fyrir stofn­­­kostn­aði. Sér­­­stakt félag var stofnað utan um fram­­­kvæmd­ina, Vaðla­heið­­­ar­­­göng ehf. Meiri­hluta­eig­andi þess félags er Greið leið ehf. í eigu Akur­eyr­­­ar­bæj­­­­­ar, fjár­­­­­fest­ing­­­ar­­­fé­lags­ins KEA og Útgerð­­­ar­­­fé­lags Akur­eyr­inga. Minn­i­hluta­eig­andi í félag­inu er Vega­­­gerð­in. Gert var ráð fyrir að fram­­­kvæmdum yrði lokið í árs­­­lok 2016 og að ganga­gröftur myndi klár­­­ast í sept­­­em­ber 2015.

Mikil vand­ræði hafa hins vegar orðið á meðan að á fram­­­kvæmd­inni hefur staðið vegna erf­iðra jarð­laga og inn­­­­­rennsli á bæði heitu og köldu vatni.

Rík­­­is­­­stjórn sam­­­þykkir frek­­­ari lán­veit­ingar

Í mars í fyrra var greint frá því að það vant­aði umtals­vert fé til að klára gerð Vaðla­heið­­­ar­­­ganga. Bene­dikt Jóhann­es­son, þáver­andi fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, sagði þá að hann myndi beita sér fyrir því að ríkið myndi lána meira fé í fram­­­kvæmd­ina en að hann teldi ekki úti­­­lokað að eig­endur Greiðrar leiðar kæmu að slíkri fjár­­­­­mögn­un. Þeir höfn­uðu því hins vegar algjör­­­lega, en þeir hafa þegar lagt fram 236 millj­­­ónir króna í eigið fé inn í félag­ið.

Þess vegna ákvað rík­­is­­stjórnin að ríkið myndi hækka láns­heim­ild Vaðla­heið­ar­gangaum allt að 4,7 millj­­­arða króna.

Úttekt­ar­skýrsla sem kynnt var í ágúst 2017, og unnin var að beiðni þáver­andi rík­is­stjórn­ar, komst að þeirri nið­­ur­­stöðu að fram­­kvæmdin geti ekki talist eig­in­­leg einka­fram­­kvæmd. Í raun sé hún rík­­is­fram­­kvæmd þótt að upp­­haf­­lega hefði hún ekki verið kynnt sem slík til að þurfa ekki að lúta for­­gangs­röðun sam­­göng­u­á­ætl­­un­­ar. Frá því að lög um gerð gang­anna voru sett hafi íslenska ríkið borið meg­in­á­hættu af Vaðla­heið­­ar­­göngum í formi fram­­kvæmda­láns til verks­ins.

Persónuvernd segir Báru hafa brotið gegn lögum með upptöku
Stjórn Persónuverndar hefur komist að því að Bára Halldórsdóttir hafi brotið gegn lögum um persónuvernd, með upptöku sinni á spjalli Alþingismanna á Klaustur bar.
Kjarninn 22. maí 2019
Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira úr sama flokkiInnlent