Skýrsla: Vaðlaheiðargöng geta ekki talist einkaframkvæmd

Gerð Vaðlaheiðarganga er ríkisframkvæmd sem kynnt var sem einkaframkvæmd til að komast fram hjá því að lúta forgangsröðun samgönguáætlunar. Dýrara þarf að vera í göngin en Hvalfjarðargöng ef ríkið á að fá endurgreitt. Þetta kemur fram í úttektarskýrslu.

Vaðlaheiði
Auglýsing

úttekt­ar­skýrsla um gerð Vaðla­heiða­ganga, sem unnin var að beiðni rík­is­stjórn­ar­inn­ar, kemst að þeirri nið­ur­stöðu að fram­kvæmdin geti ekki talist eig­in­leg einka­fram­kvæmd. Í raun sé hún rík­is­fram­kvæmd þótt að upp­haf­lega hefði hún ekki verið kynnt sem slík til að þurfa ekki að lúta for­gangs­röðun sam­göngu­á­ætl­un­ar. Frá því að lög um gerð gang­anna voru sett hafi íslenska ríkið borið meg­in­á­hættu af Vaðla­heið­ar­göngum í formi fram­kvæmda­láns til verks­ins.

Rík­is­stjórn lagði til við Alþingi í apríl síð­ast­liðnum að setja 4,7 millj­arða króna til þess að ljúka við gerð Vaðla­heið­ar­ganga. Upp­haf­lega stóð til að rík­is­sjóður myndi lána 8,7 millj­arða króna til verk­efn­is­ins en sú upp­hæð dugði ekki. Þegar fyrir lá að ríkið þurfti að setja meira fé í fram­kvæmd­ina til að hægt yrði að ljúka henni var sam­þykkt í rík­is­stjórn að gera úttekt á verk­efn­inu og því sem fór úrskeiðis í því.

Verður að vera umtals­vert dýr­ara en í Hval­fjarð­ar­göngin

Frið­rik Frið­riks­son, rekstr­ar­ráð­gjafi hjá Advance, var feng­inn til að vinna úttekt­ina. Hann skil­aði end­an­legri skýrslu 15. ágúst og var hún kynnt á rík­is­stjórn­ar­fundi í morg­un.

Auglýsing

Helstu nið­ur­stöður hennar er að verk­efnið geti ekki talist einka­fram­kvæmd heldur sé það í raun rík­is­fram­kvæmd sem hafi verið kynnt með öðrum hætti til að kom­ast á legg á undan öðrum verk­efnum sem voru ofar á sam­göngu­á­ætl­un.

Skýrslu­höf­undur kemst einnig að þeirri nið­ur­stöðu að frek­ari rann­sóknir hefðu ekki dregið úr fram­kvæmda­á­hættu og telur mögu­legt að lán rík­is­sjóðs geti inn­heimst innan skyn­sam­legs láns­tíma, þótt enn sé tölu­verð óvissa um umferð­ar­þróun og greiðslu­vilja þeirra sem munu nýta sér göng­in, en rukkað verður fyrir notkun þeirra. Umferð­ar­aukn­ing um Vík­ur­skarð hafi verið 50 pró­sent meiri en spá frá 2011 gerði ráð fyrir og það bæti rekstr­ar­horf­ur. Í skýrsl­unni seg­ir: „Ljóst er að gjald­skrá Vaðla­heið­ar­ganga verður að vera tals­vert hærri en í Hval­firði til þess að end­ur­heimtur lána að fullu séu raun­hæf­ar, en gjald­skrá Hval­fjarð­ar­ganga hefur verið nán­ast óbreytt frá upp­hafi.“

Átti að vera aðlað­andi fyrir fjár­festa

Íslenska ríkið ákvað á árunum 2009 og 2010 að kanna að ráð­ist yrði í gerð Vaðla­heið­­ar­­ganga í einka­fram­­kvæmd. Leitað var til íslenskra líf­eyr­is­­sjóða um að koma að fjár­­­mögnun verk­efn­is­ins en ekki náð­ist saman um slíkt. Því ákvað þáver­andi rík­­is­­stjórn Sam­­fylk­ingar og Vinstri grænna að verk­efnið yrði fjár­­­magnað af rík­­is­­sjóði til skamms tíma en síðar yrði leitað á almennan markað að lang­­tíma­fjár­­­mögn­un. Verk­efnið átti að verða aðlað­andi fyrir fjár­­­festa m.a. vegna þess að fjár­­­mögn­unin átti að verða rekstr­­ar­­lega sjálf­­bær með inn­­heimtu veggjalds.

Benedikt Jóhannesson, fjármála- og efnahagsráðherra, kynnti skýrsluna í ríkisstjórn í morgun.Í júní 2012 sam­­þykkti Alþingi svo lög um gerð jarð­­ganga undir Vaðla­heiði. Í þeim fólst að rík­­is­­sjóður gat lánað allt að 8,7 millj­­arða króna til verk­efn­is­ins, á því verð­lagi sem var í lok árs 2011. Vextir á lán­unum voru allt að 3,7 pró­­sent og átti það fé að duga fyrir stofn­­kostn­aði. Sér­­stakt félag var stofnað utan um fram­­kvæmd­ina, Vaðla­heið­­ar­­göng ehf. Meiri­hluta­eig­andi þess félags er Greið leið ehf. í eigu Akur­eyr­­ar­bæj­­­ar, fjár­­­fest­ing­­ar­­fé­lags­ins KEA og Útgerð­­ar­­fé­lags Akur­eyr­inga. Minn­i­hluta­eig­andi í félag­inu er Vega­­gerð­in. Gert var ráð fyrir að fram­­kvæmdum yrði lokið í árs­­lok 2016 og að ganga­gröftur myndi klár­­ast í sept­­em­ber 2015.

Mikil vand­ræði hafa hins vegar orðið á meðan að á fram­­kvæmd­inni hefur staðið vegna erf­iðra jarð­laga og inn­­­rennsli á bæði heitu og köldu vatni. Betur hefur gengið að und­an­­förnu og sam­­kvæmt minn­is­­blaði sem Bene­dikt Jóhann­es­­son, fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, lagði fram í rík­­is­­stjórn í apríl síð­ast­liðnum  var búið að klára um 97 pró­­sent af greftri gang­anna í lok mars.

Rík­­is­­stjórn sam­­þykkir frek­­ari lán­veit­ingar

Í mars var greint frá því að það vant­aði umtals­vert fé til að klára gerð Vaðla­heið­­ar­­ganga. Bene­dikt sagði þá að hann myndi beita sér fyrir því að ríkið myndi lána meira fé í fram­­kvæmd­ina en að hann teldi ekki úti­­lokað að eig­endur Greiðrar leiðar kæmu að slíkri fjár­­­mögn­un. Þeir höfn­uðu því hins vegar algjör­­lega, en þeir hafa þegar lagt fram 236 millj­­ónir króna í eigið fé inn í félag­ið.

Þess vegna ákvað rík­is­stjórnin að ríkið myndi hækka láns­heim­ild Vaðla­heið­ar­ganga um allt að 4,7 millj­­arða króna.

Guðjón Sigurðsson
Alþjóðlegi MND dagurinn 21. júní 2019
Kjarninn 20. júní 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra
Íslensk stjórnvöld hafa ekki mótað afstöðu til Beltis og brautar
Kínverski sendiherrann á Íslandi segir íslensk stjórnvöld vera opin fyrir þátttöku í Belti og braut. Íslensk stjórnvöld hafa þó ekki mótað sér afstöðu til verkefnisins.
Kjarninn 20. júní 2019
Már Guðmundsson er seðlabankastjóri. Hann mun láta af því starfi í ágúst og nýr taka við.
Seðlabankinn og Fjármálaeftirlitið sameinast um næstu áramót
Breytingarnar lúta að sameiningu verkefna hjá einni stofnun. Sextán þingmenn greiddu ekki atkvæði eða voru fjarverandi við atkvæðagreiðsluna.
Kjarninn 20. júní 2019
Mótmæli
Aðför að grundvallarréttindum launafólks ógnar friði og stöðugleika
Í 72 prósent landa heims hefur verkafólk engan eða takmarkaðan aðgang að réttarkerfinu sé á því brotið.
Kjarninn 20. júní 2019
Spá því að stýrivextir lækki um eitt prósentustig í viðbót
Ef stýrivextir Seðlabanka Íslands verða lækkaðir í næstu viku munu þeir fara undir fjögur prósent í fyrsta sinn frá árinu 2011. Á sama tíma hafa vextir sem standa almenningi til boða, til dæmis vegna húsnæðiskaupa, sögulega lágir.
Kjarninn 20. júní 2019
Munu ákveða hvað flokkist til auðlinda hér á landi
Þingsályktunartillaga hefur verið samþykkt þar sem umhverfis- og auðlindaráðherra er falið að fá sérfræðinga á sviði auðlindaréttar, umhverfisfræða og umhverfisréttar til að semja frumvarp til laga sem skilgreini hvað flokkist til auðlinda hér á landi.
Kjarninn 20. júní 2019
Innlend netverslun blómstrar - Maí veltuhæsti mánuðurinn frá upphafi
Á netinu jókst velta raf- og heimilistækja um 156,8 prósent á milli ára á meðan veltan í búðum dróst saman um 14,2 prósent.
Kjarninn 20. júní 2019
Segir lagafrumvarp um makrílveiðar vera óttalega hrákasmíð
Jón Bjarnason, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, segir frumvarp Kristjáns Þórs Júlíussonar um makrílveiðar sem samþykkt var á Alþingi í gær ekki verja meginhagmuni þjóðarinnar hvað varðar stjórn­un, ráð­stöfun og nýt­ingu auð­lind­ar­inn­ar.
Kjarninn 20. júní 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar