Rafbílavæðing hefur í heildina jákvæð áhrif

Í nýrri greiningu á þjóðhagslegri hagkvæmni rafbílavæðingar á Íslandi kemur fram að rafbílavæðing sé bæði hagkvæm og dragi verulega úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda á Íslandi.

Rafbíll
Auglýsing

Til lengri tíma litið er raf­bíla­væð­ing á Íslandi hag­kvæm fyrir þjóð­ina ásamt því að hún skilar umtals­verðum sam­drætti í útblæstri gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Aðrir ávinn­ingar raf­bíla­væð­ingar eru til dæmis minni loft­meng­un, aukið orku­öryggi, stöðugra verð­lag orku og ýmis annar efna­hags­legur ávinn­ing­ur. Þetta kemur fram í nýrri grein­ingu á þjóð­hags­legri hag­kvæmni raf­bíla­væð­inga sem hópur úr Háskól­anum í Reykja­vík og Háskóla Íslands vann á veg­um ­Sam­orku, Atvinnu­vega- og nýsköpun­arráðu­neyt­is­ins, Orku­set­ur­s, Ís­lenskrar Nýorku og Grænu Orkunn­ar. Nið­ur­staða grein­ing­ar­inn­ar var kynnt á fundi í Nor­ræna hús­inu í morg­un. 

Íslensk stjórn­völd hafa skuld­bundið sig til að taka þátt í mark­miði ESB um að draga úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda um 40 pró­sent árið 2030 miðað við losun árs­ins 1990. Slíkur sam­dráttur kallar á orku­skipti í sam­göngum meðal ann­ars raf­væð­ingu fólks­bíla. Í skýrslu hóps­ins kemur fram að raf­væð­ing fólks­bíla sé eitt stærsta tæki­færi sem Íslend­ingar hafa til að ná mark­miðum Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins um minnkun útblást­urs gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Grein­ing er á þjóð­hags­legri hag­kvæmi raf­bíla­væð­ingar en skoðað var hvaða aðgerðir eru hag­kvæm­astar til að flýta fyrir raf­bíla­væð­ingu og hvaða ár­angri þær geta skil­að, einnig var skoðað hvort raf­væð­ing bíla­flot­ans geti verið efna­hags­lega hag­kvæm. 

Nýskrán­ing dísil og bens­ín­bíla óheimil árið 2030

Ís­lensk stjórn­völd settu fram á 146 löggjaf­ar­þingi þingsá­lyktun um aðgerð­ar­áætlun um orku­skipti. Þar kemur fram að stjórn­völd stefna að 10 pró­sent hlut­deild end­ur­nýj­an­legrar orku í sam­göngum á Ís­landi árið 2020 og 40 pró­sent árið 2030. Í dag er hlut­deild end­ur­nýj­an­legrar orku í sam­göngum um 6 pró­sent. Raf­væð­ing bíla­flot­ans er mögu­legt skref í átt að þessum mark­mið­um. Í sept­em­ber 2018 kynntu síðan stjórn­völd aðgerða­áætlun í lofts­lags­málum 2018 til 2030 þar sem sett voru fram 34 atriði til að vinna gegn lofts­lags­breyt­ing­um, meðal ann­ars að nýskrán­ing dísil- og bensín­bíla verði óheimil eftir árið 2030.

Auglýsing

Í skýrsl­unni kemur fram að breyt­ingar á orku­kerfum sé dýr og hæg­virk aðgerð. Því er lagt áherslu á að mik­il­vægt sé að hefj­ast handa strax og að ígrunda allar ákvarð­anir vel. Ávinn­ing­ur­inn er þó mik­ill, og ekki aðeins í sam­hengi sam­dráttar í losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Annar ávinn­ingur getur verið margs konar svo sem minni loft­meng­un, aukið orku­öryggi, stöðugra verð­lag orku og ýmis annar efna­hags­legur ávinn­ing­ur.

Virð­is­auka­skatt­sí­viln­anir á hreina raf­magns­bif­reiðir virð­ast bera bestan árangur

Nið­ur­stöður grein­ing­ar­innar gefa til kynna að heild­ar­áhrif raf­bíla­væð­ingar séu já­kvæð, bæði þegar litið er til þjóð­hags­legra stærða og fjár­hags­legra hags­muna neyt­enda. ­Nið­ur­stöður sýna að hlut­fall hreinna raf­magns­bif­reiða (BEV: batt­ery-el­ect­ric vehicle) og tengilt­vinn­bif­reiða (PHEV: plug-in-hy­brid elect­ric vehicle) af bíla­flot­anum mun aukast á næstu ár­um. Hversu mikil aukn­ingin verður er mjög háð ákvörð­unum stjórn­valda og aðstæðum á mark­að, sam­kvæmt skýrsl­unni. Áhrif á afkomu ríkis­sjóðs eru háðar þeim leiðum og stjórntækjum sem verða not­aðar til að hafa áhrif á orku­skipti í sam­göng­um. Til skemmri tíma fylgir raf­bíla­væð­ingu kostn­að­ur, en með réttri notkun á stjórntækjum má stýra hvar sá kostn­aður lend­ir. Til lengri tíma er raf­bíla­væð­ing hag­kvæm fyrir þjóð­ina, til við­bótar við þann umtals­verða árangur sem hún skilar í sam­drætti á út­blæstri gróður­húsa­loft­teg­unda.

Mynd: Skýrsla „Þjóðhagsleg áhrif rafbílavæðingar“

Skoð­aðir voru fjórar sviðs­myndir í grein­ing­unni; óbreytt ástand til­lög­ur, til­lögur með við­bót og til­lögur með banni. Í nið­ur­stöðum grein­ing­ar­innar er „til­lögur með við­bót“ sú sviðs­mynd sem best styður við þau mark­mið að draga hratt úr út­blæstri með hlut­falls­lega litlum kostn­aði fyrir ríkis­sjóð og bif­reiða­eig­end­ur. Sú til­laga gerðir ráð fyrir var­an­leg­um virð­is­auka­skattsíviln­unumá hreinum raf­magns­bif­reiðum ásamt því sem gert er ráð fyrir núver­and­i í­viln­un­um varð­andi virð­is­auka­skatt fyrir bif­reiðar með­  lít­inn út­blást­ur, þ.m.t. raf­magns­bif­reiðar falli niður árið 2020, eða þegar 10.000 bif­reiðar af hverjum flokki hafa ver­ið skráð­ar.

Raf­magns­bílar gætu orðið 80 pró­sent bíla­flot­ans árið 2050

Með­al­l­íft­ími bif­reiða er um 12 til 13 ár sem ­þýðir að það er mikil tregða í bíla­flot­anum og breyt­ingar taka langan tíma. Sviðs­myndin „Till­ögur með­ við­bót­um“ sem þýðir að stjórn­völd myndu bæta við virð­is­auka­skatt­sí­viln­unum fyrir hreinar raf­magns­bif­reið­ir, sem er í raun beinn fjár­stuðn­ingur tengdur kaupum á bif­reið. Ef beitt verður til­lög­unni um skattaí­viln­anir þá verð­ur­ tæp­lega annar hver nýskráður bíll hrein raf­magns­bif­reið árið 2030. Sú til­laga sýnir að hlut­fall hreinna raf­magns­bif­reiða getur far­ið í allt að 60 pró­sent af bíla­flot­anum og allt að 80 pró­sent bíla­flot­ans væru ann­að­hvort hreinar raf­-­magns­bif­reiðar eða tengilt­vinn­bif­reiðar árið 2050. Ef ekki er beitt sakttaí­viln­unum þá má gera ráð fyrir að 27 pró­sent til 42 pró­sent verði hrein­ir raf­magns­bif­reiðar og um 58 pró­sent til 72 pró­sent bíla­flot­ans verði ann­að hvort hreinar raf­magns­bif­reiðar eða tengiltvinn­bif­reið­ar.

Sviðs­myndin „Till­ögur með banni“ nær sam­kvæmt skýrsl­unni miklum árangri eftir árið 2030 þegar bann við sölu bif­reiða sem brenna kolefna­elds­neyti tekur gildi og við lok árs­ins 2050 er fjöldi raf­magns­bif­reiða sam­bæri­legur við sviðs­mynd­ina „Till­ögur með við­bót“, og út­blástur hefur einnig dreg­ist álíka mikið sam­an. Hins­vegar eru þó nokkur ár þangað til árið 2030 rennur upp og því er útblást­ur­inn þangað til tals­vert meiri en í til­lögu með við­bót. Því má draga þá ályktun að bannið sé sterk aðgerð sem hafi já­kvæð áhrif en fram að gildistöku þess þurfi aðrar áhrif­aríkar aðgerðir þar sem tím­inn frá 2018 til 2030 skiptir miklu máli. 

Í skýrsl­unni er tekið fram að áhuga­vert gæti verið að skoða fleiri sviðs­myndir sem blanda saman íviln­unum og banni. Einnig væri áhuga­vert að taka inn í grein­ing­una aðra vist­væna valmögu­leika svo sem metan og vetni. Því til við­bótar væri áhuga­vert að greina betur aðgerðir sem taka til þyngri öku­tækja til atvinnu­rekstr­ar­nota.

Þarf fleiri aðgerðir en raf­bíla­væð­ingu

Í nið­ur­stöðum skýrsl­unnar er tekið fram að breyt­ingar á sam­setn­ingu bíla­flot­ans taka langan tíma og því er afar ólík­legt að raf­bíla­væð­ing ein og sér muni leiða til þess að mark­miðum París­ar­sam­komu­lags­ins verði náð fyrir árið 2030 hvað snýr að sam­drætti í út­blæstri gróð­ur­húsa­loft­teg­unda frá sam­göng­um. 

Raf­bíla­væð­ingin þykir nauð­syn­legur þáttur í þeirri veg­ferð, en til að mark­miðum París­ar­sam­komu­lags­ins verði náð að fullu þarf mun áhrif­arík­ari aðgerðir en hafa verið greindar eru í skýrsl­unni. Skýrslan leggur tila ð skoða þarf  aðrar kerf­is­legar breyt­ingar eins og til dæmis að greiða fyrir úr­eld­ingu meng­andi bif­reiða, efl­ingu almenn­ings­sam­gangna og aðgerðir sem stuðla að breyttum ferða­venj­um.

Til lengri tíma er raf­bíla­væð­ing hag­kvæm fyrir þjóð­ina, til við­bótar við þann umtals­verða árangur sem hún skilar í sam­drætti á út­blæstri gróð­ur­-húsa­loft­teg­unda. Raf­bíla­væð­ing hefur einnig önnur já­kvæð óbein áhrif sem snerta þjóð­ar­hag, svo sem minni loft­mengun og aukið orku­öryggi, og áhrifin eru já­kvæð­ari eftir því sem raf­bíla­væð­ingin verður dýpri. Þegar þessir þættir eru teknir til greina að auki eru áhrif raf­bíla­væð­ingar ót­vírætt þjóð­hags­lega já­kvæð.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stóru viðskiptabankarnir þrír tilkynntu allir vaxtalækkanir í vikunni sem leið.
Bankarnir taka aftur forystu í húsnæðislánum
Stýrivaxtalækkanir, lækkun bankaskatts og afnám sveiflujöfnunarauka hafa haft áhrif á vaxtakjör sem og getu bankanna til að lána fé. Með tilliti til verðbólgu verða hagstæðustu vextirnir til húsnæðiskaupa nú hjá bönkum í stað lífeyrissjóða.
Kjarninn 31. maí 2020
Barnabókin „Ævintýri í Bulllandi“
Mæðgur dunduðu sér við að skrifa barnabók á meðan að COVID-faraldurinn hélt samfélaginu í samkomubanni. Þær safna nú fyrir útgáfu hennar á Karolina fund.
Kjarninn 31. maí 2020
Þorri landsmanna greiðir tekjuskatt og útsvar. Hluti greiðir hins vegar fyrst og fremst fjármagnstekjuskatt.
Tekjur vegna arðgreiðslna jukust í fyrra en runnu til færri einstaklinga
Alls voru tekjur vegna arðs 46,1 milljarður króna í fyrra. Þeim einstaklingum sem höfðu slíkar tekjur fækkaði á því ári. Alls eru 75 prósent eigna heimila landsins bundnar í fasteignum.
Kjarninn 31. maí 2020
Maskína leiðrétti framsetningu Moggans á göngugatnakönnun
Maskína, sem vann könnun á viðhorfum til varanlegra göngugatna fyrir hóp kaupmanna sem berst gegn göngugötum í miðborginni, sendi frá sér leiðréttingu á fimmtudag eftir að bjöguð mynd af niðurstöðunum var dregin fram í Morgunblaðinu.
Kjarninn 31. maí 2020
Auður Jónsdóttir
Þú verður að deyja fyrir samfélagið!
Kjarninn 31. maí 2020
Stefán Ólafsson
Atvinnuleysisbætur eru alltof lágar
Kjarninn 31. maí 2020
Inger Støjberg, þáverandi ráðherra innflytjendamála í dönsku stjórninni, sést hér á fundi í Brussel 25. janúar árið 2016. Þann sama dag sá hún fréttir sem gerðu hana hoppandi illa og urðu kveikjan að þeim embættisfærslum sem nú eru til rannsóknar.
Að tala tungum tveim og draga kanínu úr hatti
Danskir stjórnmálaskýrendur sem fylgjast með rannsókn á embættisfærslum Inger Støjberg, fyrrverandi ráðherra, segja hana hafa talað tungum tveim í yfirheyrslum vegna rannsóknarinnar. Minnisblað sem enginn hafði áður heyrt minnst á dúkkaði skyndilega upp.
Kjarninn 31. maí 2020
Donald Trump á blaðamannafundi í vikunni, þar sem hann undirritaði forsetatilskipun sem ætlað er að refsa einkafyrirtækjum fyrir að ritskoða efni á internetinu.
Trump steig á endanum yfir línuna sem Twitter hafði dregið í sandinn
Árið 2018 byrjaði Twitter að þróa lausn til að bregðast við því að stjórnmálamenn töluðu með misvísandi eða meiðandi hætti á miðlinum. Í þessari viku beitti miðilinn þessu meðali sínu gegn Donald Trump í fyrsta sinn. Og sá varð reiður.
Kjarninn 30. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent