Segir afnám einkasölu ríkisins á áfengi fjölgi dauðsföllum

Laufey Tryggvadóttir, framkvæmdastjóri Krabbameinsskráar, segir að það blasi við að slökun á auglýsingabanni og afnám einkasölu ríkisins á áfengi muni valda aukinni neyslu áfengis og þar með fjölgun dauðsfalla, meðal annars vegna krabbameina.

bjór og hvítt
Auglýsing

Laufey Tryggva­dótt­ir, klínískur pró­fessor í lækna­deild HÍ og fram­kvæmda­stjóri Krabba­meins­skrár Krabba­meins­fé­lags Íslands seg­ist vona að Alþingi fari ekki í öfuga átt við lýð­heilsu­stefnu stjórn­valda og slaki á aug­lýs­inga­bann­i á áfengi og afnem­i einka­sölu rík­is­ins áfengi. Í rit­stjórn­ar­grein í nýjasta tölu­blaði Lækna­blaðs­ins segir Laufey það blasa við að afnám á einka­sölu rík­is­ins á áfengi muni valda auk­inni neyslu og þar með fjölgun dauðs­falla, meðal ann­ars vegna krabba­meina.

Goð­sögnin um hóf­lega drykkju riðar til falls

Í rit­stjórn­ar­grein sinni, Krabba­mein, áfengi og sam­fé­lags­leg ábyrgð, í Lækna­blað­inu segir Laufey að það séu ekki nýjar fréttir að áfeng­is­neysla auki áhættu á til­teknum krabba­mein­um. Lengi hafi verið vitað að sam­band sé á milli áfeng­is­neyslu og krabba­meins í munn­holi, koki, barka­kýli, vél­inda, lif­ur, brjóst­um, ristli og enda­þarmi. Hún segir að samt sem áður hafi mörgum brugðið í brún þegar nið­ur­stöður stórrar rann­sóknar birt­ust í Lancet í ágúst­mán­uði í fyrra. Í nið­ur­stöðum þeirrar rann­sóknar kom fram að þótt hóf­leg neysla á áfengi, undir einu glasi á dag, geti lækkað áhættu á blóð­þurrð i hjarta og á syk­ur­sýki hjá konum þá vegi aukin áhætta á krabba­meini og fleiri sjúk­dómum upp þau áhrif. 

Laufey Tryggvadóttir, framkvæmdastjóri Krabbameinsskrár Krabbameinsfélags Íslands„Sam­kvæmt þessu hefur öll áfeng­is­neysla heilsu­fars­á­hættu í för með sér og goð­sögnin um að hóf­lega drukkið vín bæti heils­una riðar til falls. Fyrri leið­bein­ingar hafa jafn­vel mælt með einu til tveimur glösum á dag en höf­undar reikna með að nið­ur­stöð­urnar muni valda breyt­ingum þar á,“ segir Lauf­ey.

Fram kom í sömu rann­sókn að þriðj­ungur jarð­ar­búa neyti áfeng­is, að rekja megi þrjár millj­ónir dauðs­falla árlega til drykkj­unnar og að krabba­mein sé þar í efsta sæti hjá ein­stak­lingum yfir 50 ára. Laufey segir það athygl­is­vert að neyslan auk­ist með batn­andi efna­hag og þjóð­fé­lags­stöðu og þess vegna sé spáð auknum heilsu­far­s­vanda­málum í löndum sem þar efn­hags­staða fer batn­andi, ef ekki verði brugð­ist við.

Auglýsing

Drykkja myndi aukast um 31 pró­sent ef almennar versl­anir tækju við áfeng­is­sölu 

Í grein­inni segir Laufey frá rann­sókn sem sýni fram á að þegar sala áfengis er gefin frjáls eykst neyslan til muna. Í rann­sókn­inni voru áhrif þess að aflétta rík­is­ein­okun í Sví­þjóð rann­sök­uð, ef sala færð­ist ann­ars vegar yfir í einka­reknar sér­versl­anir með áfengi og hins vegar í almennar versl­an­ir. ­Sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókn­ar­innar myndi drykkja aukast um 20 pró­sent ef sér­versl­anir tækju við, en um 31 pró­sent ef það yrðu almennar versl­an­ir. Áfeng­is­tengd dauðs­föll vegna krabba­meina myndu aukast um 18 pró­sent með sér­versl­unum og 29 pró­sent með almennum versl­un­um.

Vínbúðin er rekin af ÁTVR sem er í eigu íslenska ríkisins.

Laufey fjallar einnig um aðra nýlega rann­sókn sem gerð var af nor­rænum krabba­meins­skrám, í þeirri rann­sókn var ­á­ætlað hve mikið af nýgengi krabba­meina megi rekja til áfeng­is­neyslu í Dan­mörku, Finn­landi, Íslandi, Nor­egi og Sví­þjóð. Í nið­ur­stöðum segir að búast megi 83.000 áfeng­is­tengdum til­fellum næstu 30 árin og munu flest þess­ara meina grein­ast í rist­li,  enda­þarmi og brjóst­um. Laufey segir að óraun­hæft sé að reikna með að hægt sé að fyr­ir­byggja öll þessi til­felli, það er að öll áfeng­is­neysla hverfi á næst­unni, en með helm­ings fækkun í hópi þeirra sem drekka eitt til fjögur glös á dag mætti koma í veg fyrir 21.500 til­felli.

Laufey bendir þó á í grein sinni að þótt áfengi valdi mörgum krabba­meinum í stóra sam­heng­inu, sé það aðeins einn af mörgum áhættu­þátt­um. Þannig skýri áfeng­is­neysla til dæmis aðeins um 5 pró­sent brjóstakrabba­meina og 3 pró­sent ristil- og enda­þarmskrabba­meina á Norð­ur­lönd­un­um. „Því er úti­lokað að segja til um það hvers vegna hver og einn fær sitt krabba­mein, enda erum við langt frá því að skilja til hlítar hið flókna sam­spil erfða og umhverfis sem þar er að verki,“ segir Lauf­ey.

Áhrifa­rík­ustu leið­irnar til að draga úr áfeng­is­neyslu allar á valdi stjórn­valda

Laufey bendir á að áfengi sé sterk­lega sam­ofið menn­ingu Íslend­inga og segir að umfjöllun um nei­kvæð áhrif þess eigi ekki greiða leið að eyrum fólks. „Enda hefur WHO (Al­þjóða­heil­brigð­is­stofn­un­in)  bent á að áhrifa­rík­ustu leið­irnar til að draga úr áfeng­is­neyslu séu allar á valdi stjórn­valda og felist í tak­mörkun á fram­boði áfeng­is, verð­stýr­ingu og banni við áfeng­is­aug­lýs­ing­um,“ seg­ir Lauf­ey. 

Laufey bendar að lokum á að í stefnu vel­ferð­ar­ráðu­neyt­is­ins í lýð­heilsu og for­vörn­um, sem kynnt var í sept­em­ber 2016, komi fram að eitt af mark­miðum ráðu­neyt­is­ins sé að ­draga úr áfeng­is- og vímu­efna­neyslu meðal ungs fólks. Í stefn­unni má finna aðgerðir líkt og stýr­ingu á áfeng­is­neyslu með verði, einka­sölu ríkis og háum ald­urs­mörkum til áfeng­is­kaupa. Laufey seg­ist því vona að Alþingi fari ekki í öfuga átt við lýð­heilsu­stefn­una. „Við blasir að slökun á aug­lýs­inga­banni og afnám einka­sölu rík­is­ins á áfengi mun valda auk­inni neyslu og þar með fjölgun dauðs­falla, meðal ann­ars vegna krabba­meina. Von­andi ber Alþingi Íslend­inga gæfu til að fara ekki í öfuga átt við lýð­heilsu­stefnu, heldur beini kröftum sínum í far­veg sem eflir heilsu, vel­ferð og ham­ingju lands­manna.“ 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
James Hatuikulipi.
Enn einn „hákarlinn“ fellur – Hatuikulipi segir af sér
Allir þrír áhrifamennirnir í Namibíu sem tryggðu Samherja kvóta á undirverði gegn ætluðum mútugreiðslum hafa nú sagt af sér.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Mussila hlýtur Norrænu EdTech verðlaunin
Sprotafyrirtækið Mussila framleiðir hugbúnað sem kennir börnum tónlist í gegnum skapandi umhverfi.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið – Lífið breyttist eftir að Kamilla kynntist kakóinu
Kjarninn 20. nóvember 2019
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið telur sig hafa uppfyllt eftirlitsskyldu sína með RÚV
Mennta- og menningarmálaráðuneytið tekur ekki afstöðu til ábend­ingar Rík­is­end­ur­skoð­unar um að færa eign­ar­hlut rík­is­ins í RÚV til fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins. Ráðu­neytið segir að það sé Alþingis að ákvarða um slíkt.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Haukur ráðinn framkvæmdastjóri fjármálastöðugleika hjá Seðlabankanum
Enn hefur ekki verið ráðið í stöðu varaseðlabankastjóra á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Ásta Svavarsdóttir
Þú ert svo sæt svona réttindalaus
Kjarninn 20. nóvember 2019
Samherji kynnti Síldarvinnsluna sem hluta af samstæðunni
Þegar Samherji kynnti samstæðuna sína erlendis þá var Síldarvinnslan kynnt sem uppsjávarhluti hennar og myndir birtar af starfsemi fyrirtækisins. Á Íslandi hefur Samherji aldrei gengist við því að Síldarvinnslan sé tengdur aðili.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir – Útskurður
Kjarninn 20. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiInnlent