Segir afnám einkasölu ríkisins á áfengi fjölgi dauðsföllum

Laufey Tryggvadóttir, framkvæmdastjóri Krabbameinsskráar, segir að það blasi við að slökun á auglýsingabanni og afnám einkasölu ríkisins á áfengi muni valda aukinni neyslu áfengis og þar með fjölgun dauðsfalla, meðal annars vegna krabbameina.

bjór og hvítt
Auglýsing

Laufey Tryggva­dótt­ir, klínískur pró­fessor í lækna­deild HÍ og fram­kvæmda­stjóri Krabba­meins­skrár Krabba­meins­fé­lags Íslands seg­ist vona að Alþingi fari ekki í öfuga átt við lýð­heilsu­stefnu stjórn­valda og slaki á aug­lýs­inga­bann­i á áfengi og afnem­i einka­sölu rík­is­ins áfengi. Í rit­stjórn­ar­grein í nýjasta tölu­blaði Lækna­blaðs­ins segir Laufey það blasa við að afnám á einka­sölu rík­is­ins á áfengi muni valda auk­inni neyslu og þar með fjölgun dauðs­falla, meðal ann­ars vegna krabba­meina.

Goð­sögnin um hóf­lega drykkju riðar til falls

Í rit­stjórn­ar­grein sinni, Krabba­mein, áfengi og sam­fé­lags­leg ábyrgð, í Lækna­blað­inu segir Laufey að það séu ekki nýjar fréttir að áfeng­is­neysla auki áhættu á til­teknum krabba­mein­um. Lengi hafi verið vitað að sam­band sé á milli áfeng­is­neyslu og krabba­meins í munn­holi, koki, barka­kýli, vél­inda, lif­ur, brjóst­um, ristli og enda­þarmi. Hún segir að samt sem áður hafi mörgum brugðið í brún þegar nið­ur­stöður stórrar rann­sóknar birt­ust í Lancet í ágúst­mán­uði í fyrra. Í nið­ur­stöðum þeirrar rann­sóknar kom fram að þótt hóf­leg neysla á áfengi, undir einu glasi á dag, geti lækkað áhættu á blóð­þurrð i hjarta og á syk­ur­sýki hjá konum þá vegi aukin áhætta á krabba­meini og fleiri sjúk­dómum upp þau áhrif. 

Laufey Tryggvadóttir, framkvæmdastjóri Krabbameinsskrár Krabbameinsfélags Íslands„Sam­kvæmt þessu hefur öll áfeng­is­neysla heilsu­fars­á­hættu í för með sér og goð­sögnin um að hóf­lega drukkið vín bæti heils­una riðar til falls. Fyrri leið­bein­ingar hafa jafn­vel mælt með einu til tveimur glösum á dag en höf­undar reikna með að nið­ur­stöð­urnar muni valda breyt­ingum þar á,“ segir Lauf­ey.

Fram kom í sömu rann­sókn að þriðj­ungur jarð­ar­búa neyti áfeng­is, að rekja megi þrjár millj­ónir dauðs­falla árlega til drykkj­unnar og að krabba­mein sé þar í efsta sæti hjá ein­stak­lingum yfir 50 ára. Laufey segir það athygl­is­vert að neyslan auk­ist með batn­andi efna­hag og þjóð­fé­lags­stöðu og þess vegna sé spáð auknum heilsu­far­s­vanda­málum í löndum sem þar efn­hags­staða fer batn­andi, ef ekki verði brugð­ist við.

Auglýsing

Drykkja myndi aukast um 31 pró­sent ef almennar versl­anir tækju við áfeng­is­sölu 

Í grein­inni segir Laufey frá rann­sókn sem sýni fram á að þegar sala áfengis er gefin frjáls eykst neyslan til muna. Í rann­sókn­inni voru áhrif þess að aflétta rík­is­ein­okun í Sví­þjóð rann­sök­uð, ef sala færð­ist ann­ars vegar yfir í einka­reknar sér­versl­anir með áfengi og hins vegar í almennar versl­an­ir. ­Sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókn­ar­innar myndi drykkja aukast um 20 pró­sent ef sér­versl­anir tækju við, en um 31 pró­sent ef það yrðu almennar versl­an­ir. Áfeng­is­tengd dauðs­föll vegna krabba­meina myndu aukast um 18 pró­sent með sér­versl­unum og 29 pró­sent með almennum versl­un­um.

Vínbúðin er rekin af ÁTVR sem er í eigu íslenska ríkisins.

Laufey fjallar einnig um aðra nýlega rann­sókn sem gerð var af nor­rænum krabba­meins­skrám, í þeirri rann­sókn var ­á­ætlað hve mikið af nýgengi krabba­meina megi rekja til áfeng­is­neyslu í Dan­mörku, Finn­landi, Íslandi, Nor­egi og Sví­þjóð. Í nið­ur­stöðum segir að búast megi 83.000 áfeng­is­tengdum til­fellum næstu 30 árin og munu flest þess­ara meina grein­ast í rist­li,  enda­þarmi og brjóst­um. Laufey segir að óraun­hæft sé að reikna með að hægt sé að fyr­ir­byggja öll þessi til­felli, það er að öll áfeng­is­neysla hverfi á næst­unni, en með helm­ings fækkun í hópi þeirra sem drekka eitt til fjögur glös á dag mætti koma í veg fyrir 21.500 til­felli.

Laufey bendir þó á í grein sinni að þótt áfengi valdi mörgum krabba­meinum í stóra sam­heng­inu, sé það aðeins einn af mörgum áhættu­þátt­um. Þannig skýri áfeng­is­neysla til dæmis aðeins um 5 pró­sent brjóstakrabba­meina og 3 pró­sent ristil- og enda­þarmskrabba­meina á Norð­ur­lönd­un­um. „Því er úti­lokað að segja til um það hvers vegna hver og einn fær sitt krabba­mein, enda erum við langt frá því að skilja til hlítar hið flókna sam­spil erfða og umhverfis sem þar er að verki,“ segir Lauf­ey.

Áhrifa­rík­ustu leið­irnar til að draga úr áfeng­is­neyslu allar á valdi stjórn­valda

Laufey bendir á að áfengi sé sterk­lega sam­ofið menn­ingu Íslend­inga og segir að umfjöllun um nei­kvæð áhrif þess eigi ekki greiða leið að eyrum fólks. „Enda hefur WHO (Al­þjóða­heil­brigð­is­stofn­un­in)  bent á að áhrifa­rík­ustu leið­irnar til að draga úr áfeng­is­neyslu séu allar á valdi stjórn­valda og felist í tak­mörkun á fram­boði áfeng­is, verð­stýr­ingu og banni við áfeng­is­aug­lýs­ing­um,“ seg­ir Lauf­ey. 

Laufey bendar að lokum á að í stefnu vel­ferð­ar­ráðu­neyt­is­ins í lýð­heilsu og for­vörn­um, sem kynnt var í sept­em­ber 2016, komi fram að eitt af mark­miðum ráðu­neyt­is­ins sé að ­draga úr áfeng­is- og vímu­efna­neyslu meðal ungs fólks. Í stefn­unni má finna aðgerðir líkt og stýr­ingu á áfeng­is­neyslu með verði, einka­sölu ríkis og háum ald­urs­mörkum til áfeng­is­kaupa. Laufey seg­ist því vona að Alþingi fari ekki í öfuga átt við lýð­heilsu­stefn­una. „Við blasir að slökun á aug­lýs­inga­banni og afnám einka­sölu rík­is­ins á áfengi mun valda auk­inni neyslu og þar með fjölgun dauðs­falla, meðal ann­ars vegna krabba­meina. Von­andi ber Alþingi Íslend­inga gæfu til að fara ekki í öfuga átt við lýð­heilsu­stefnu, heldur beini kröftum sínum í far­veg sem eflir heilsu, vel­ferð og ham­ingju lands­manna.“ 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Býfluga á kafi í villiblómi.
Búa til blómabelti vítt og breitt fyrir býflugur
Býflugum hefur fækkað gríðarlega mikið síðustu áratugi svo í mikið óefni stefnir. Náttúruverndarsamtök í Bretlandi fengu þá hugmynd fyrir nokkrum árum að byggja upp net blómabelta um landið til að bjarga býflugunum.
Kjarninn 14. júlí 2020
Ásta Sigríður Fjeldsted
Ásta Sigríður Fjeldsted nýr framkvæmdastjóri Krónunnar
Ásta Sigríður Fjeldsted hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Krónunnar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Atvinnuleysi komið undir tíu prósent
Atvinnuleysi hérlendis hefur lækkað hratt að undanförnu en þar skiptir mestu hröð lækkun atvinnuleysis vegna minnkaðs starfshlutfalls. Almennt atvinnuleysi mælist 7,5 prósent og hefur lítið sem ekkert breyst frá því í apríl.
Kjarninn 14. júlí 2020
Salt Pay talið hæft til að fara með virkan eignarhlut í Borgun
Fjármálaeftirlitsnefnd Seðlabanka Íslands hefur komist að þeirri niðurstöðu að Salt Pay, með skráð aðsetur á Caymaneyjum, sé hæft til að fara með yfir 50 prósent virkan eignarhlut í Borgun.
Kjarninn 14. júlí 2020
Frá fundinum í dag
Fjögur lönd til viðbótar ekki talin áhættusvæði
Alls eru sex lönd sem ekki eru talin áhættusvæði; Danmörk, Noregur, Finnland, Þýskaland, Grænland og Færeyjar. Fólk sem kemur þaðan og hefur dvalið þar í tvær vikur samfleytt þarf ekki að fara í skimun við komuna til landsins frá og með 16. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða
Alls hafa fyrirtæki hér á landi sótt um 227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða króna síðan opnað var fyrir umsóknir þann 9. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
„Vissuð þið að það er ekki refsivert á Íslandi að stela launum af vinnuaflinu?“
Formaður Eflingar hefur gert kröfu á stjórnvöld og stílað á fimm ráðuneyti. Hún vill að þau standi við gefin loforð um að heimildir til refsinga verði auknar, í samráði við aðila vinnumarkaðarins, ef atvinnurekandi brýtur gegn lágmarkskjörum launamanns.
Kjarninn 14. júlí 2020
Þinglýstum kaupsamningum fækkaði á milli ára í flestum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu. Smávægileg aukning varð í Mosfellsbæ og á Seltjarnarnesi.
Þinglýstum kaupsamningum á höfuðborgarsvæðinu fækkar milli ára
Þinglýstum kaupsamningum fjölgar víða utan höfuðborgarsvæðisins á öðrum ársfjórðungi miðað við sama tíma í fyrra. Alls fækkaði þeim um 31 prósent innan höfuðborgarsvæðisins en fjölgaði um 0,5 prósent utan þess.
Kjarninn 14. júlí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent