Segja málsmeðferð forseta Alþingis ámælisverða

Fjórir þingmenn Miðflokksins hafa sent bréf til Stein­gríms J. Sig­fús­son­ar, for­seta Alþing­is, þar sem þeir gera at­huga­semd­ir við málsmeðferð hans. Þau segja ætlun hans að halda þeim í myrkrinu.

Steingrímur J. Sigfússon, forseti Alþingis.
Steingrímur J. Sigfússon, forseti Alþingis.
Auglýsing

Sig­­mund­ur Davíð Gunn­laugs­­son, Gunn­ar Bragi Sveins­­son, Anna Kol­brún Árna­dótt­ir og Berg­þór Óla­son, þing­­menn Mið­flokks­ins sem teknir voru upp á Klaust­ur­bar þann 20. nóv­em­ber á síð­asta ári, hafa sent bréf til Stein­gríms J. Sig­­fús­­son­­ar, for­­seta Alþing­is, þar sem þeir gera at­huga­­semd­ir við máls­með­ferð hans.

Í bréf­inu vísa þau til ann­ars bréfs sem þau segj­ast hafa sent til Stein­gríms 17. jan­úar síð­ast­lið­inn. Þau segja jafn­framt að svo virð­ist sem hann hafi kosið að svara ekki því bréfi.

„Þessi máls­með­ferð er and­stæð 3. mgr. 17. gr. siða­reglna fyrir alþings­menn. Þar er mælt for­taks­laust fyrir um að þing­maður sem sak­aður er um að hafa brotið siða­reglur skuli „ávallt eiga þess kost, meðan mál hans er til umfjöll­unar hjá for­sætis­nefnd, að koma á fram­færi sjón­ar­miðum sínum og upp­lýs­ing­um.“

Þetta er ekki aðeins ámæl­is­vert heldur er þetta einnig til þess fallið að gera með­ferð máls­ins óvand­aðri, líkt og lýst er í bréf­inu frá 17. jan. sl. Erfitt er að taka þessu sem öðru en vís­bend­ingu um óvild for­seta í okkar garð. Sama má segja um ítrek­aða van­rækslu að verða við beiðni okkar um afhend­ingu gagna sem upp­haf­lega var sett fram 13. des. sl.,“ segir í bréfi þing­mann­anna. 

Auglýsing

Í Bít­inu á Bylg­unni í morgun sagði Sig­­mundur Dav­íð, for­­maður Mið­­flokks­ins, Stein­grím vera einn mesta popúlista íslenskra stjórn­­­mála­. ­Sig­­mund­ur Da­víð hefur áður haldið því fram að Stein­grímur sé að brjóta ­þing­­skap­a­lög ­með til­­lögu sinni um að skipa nýja for­­sæt­is­­nefnd. Hann sagði að við­horf Stein­gríms í sinn garð væru vel þekk og hann teldi að póli­­tík, popúl­ismi og per­­són­u­­leg óvild ­Stein­gríms væri ástæða þess að for­­seti þings­ins not­aði nú aðstöðu sína til að fara í prí­vat her­­ferð gegn Sig­­mund­i Dav­íðs.

Þing­menn­irnir fjórir telja jafn­framt að ætlun Stein­gríms sé að halda þeim í myrkr­inu um fram­vindu máls­ins. „[Við] teljum rétt að koma hér á fram­færi okkar sjón­ar­miðum um þá hug­mynd um „við­bót­ar­vara­for­seta“ sem höfð hefur verið eftir þér í fjöl­miðl­um. Skv. því sem þar greinir virð­ist hug­mynd þín vera sú að þingið kjósi svo­nefnda „við­bót­ar­vara­for­seta“ úr hópi þing­manna sem sagðir eru „hæfir til umfjöll­un­ar“ um mál okk­ar. Þeir myndi síðan „eins konar und­ir­for­sætis­nefnd“ og eigi að fjalla um mál okk­ar. Þetta verði gert „með afbrigðum frá þing­sköp­um“.“

Bréf fjögurra þingmanna Miðflokksins til forseta Alþingis

I.



Vísað er til bréfs okkar til þín 17. jan. sl. sem þú virð­ist hafa kosið að virða ekki svar­s. 



Þessi máls­með­ferð er and­stæð 3. mgr. 17. gr. siða­reglna fyrir alþings­menn. Þar er mælt for­taks­laust fyrir um að þing­maður sem sak­aður er um að hafa brotið siða­reglur skuli „ávallt eiga þess kost, meðan mál hans er til umfjöll­unar hjá for­sætis­nefnd, að koma á fram­færi sjón­ar­miðum sínum og upp­lýs­ing­um.“ 



Þetta er ekki aðeins ámæl­is­vert heldur er þetta einnig til þess fallið að gera með­ferð máls­ins óvand­aðri, líkt og lýst er í bréf­inu frá 17. jan. sl. Erfitt er að taka þessu sem öðru en vís­bend­ingu um óvild for­seta í okkar garð. Sama má segja um ítrek­aða van­rækslu að verða við beiðni okkar um afhend­ingu gagna sem upp­haf­lega var sett fram 13. des. sl. 



II.



Þótt ætl­unin sé greini­lega að halda okkur í myrkr­inu um hvað þú sérð fyrir þér fram undan teljum við rétt að koma hér á fram­færi okkar sjón­ar­miðum um þá hug­mynd um „við­bót­ar­vara­for­seta“ sem höfð hefur verið eftir þér í fjöl­miðl­um. Skv. því sem þar greinir virð­ist hug­mynd þín vera sú að þingið kjósi svo­nefnda „við­bót­ar­vara­for­seta“ úr hópi þing­manna sem sagðir eru „hæfir til umfjöll­un­ar“ um mál okk­ar. Þeir myndi síðan „eins konar und­ir­for­sætis­nefnd“ og eigi að fjalla um mál okk­ar. Þetta verði gert „með afbrigðum frá þing­sköp­um.“ Sjá frétt á mbl.is frá 15. jan. sl.



III.



Við mót­mælum lög­mæti þess­arar til­lögu og bendum m.a. á að þessi aðferð er and­stæð siða­reglum fyrir alþing­is­menn. Þær eru afdrátt­ar­lausar um að for­sætis­nefnd eigi að fjalla um mál skv. þeim og heim­ila engin afbrigði. Þegar af þeirri ástæðu virð­ist til­laga þín enga skoðun geta stað­ist.



Auk þessa viljum við vekja athygli á eft­ir­far­andi:



1) Siða­reglur fyrir alþing­is­menn fela for­sætis­nefnd með­ferð og afgreiðslu mála skv. regl­un­um. Þegar siða­regl­urnar vísa til for­sætis­nefndar er óhjá­kvæmi­legt að líta svo á að þar sé vísað til þeirra til­teknu for­sætis­nefndar sem starfar skv. ákvæðum laga um þing­sköp. Hvergi í siða­regl­unum er að finna heim­ild til að víkja frá þessu og fela öðrum nefndum með­ferð og afgreiðslu þess­ara mála. Til­laga um að sér­stök nefnd þing­manna sem eru titl­aðir „við­bót­ar­vara­for­setar" er því and­stæð ákvæðum siða­reglna. Breytir þar engu þótt nefndin sé sögð „eins konar und­ir­for­sætis­nefnd.“  



2) For­sætis­nefnd er skipuð með sér­stökum hætti og hefur sér­stöku hlut­verki að gegna í störfum þings­ins. 



a. For­sætis­nefnd er skipuð for­seta og sex vara­for­set­um. Fjöldi vara­for­seta var ákveð­inn með lögum nr. 74/1992 með það í huga að vara­for­setar end­ur­spegl­uðu þing­flokk­ana sem þá störf­uðu. Nú hefur þetta fyr­ir­komu­lag hins vegar staðið óbreytt um langa hríð. Þing­flokkum hefur fjölgað og for­sætis­nefnd er skipuð færri nefnd­ar­mönnum en fasta­nefndir þings­ins sem eru að jafn­aði skip­aðar níu mönn­um. Af þessu leiðir að við kosn­ingu vara­for­seta þurfa þing­menn ein­stakra þing­flokka að huga sér­stak­lega að því hvernig þeir kasta atkvæðum sín­um, enda ekki sjálf­gefið að þing­flokki þeirra lán­ist að tryggja að einn vara­for­seta komi úr þing­flokkn­um.



b. For­seta og vara­for­seta skal kjósa fyrst eftir að þing kemur saman eftir alþings­kosn­ing­ar. Sjá 3. gr. laga um þing­sköp. Kosn­ingin gildir fyrir allt kjör­tíma­bilið þó unnt sé skv. beiðni meiri hluta þing­manna að kjósa for­seta og vara­for­seta aft­ur. Ger­ist þetta fellur hins vegar hin fyrri kosn­ing úr gildi er ný kosn­ing hefur farið fram. Sjá 6. gr. laga um þing­sköp. Þetta er ólíkt þeirri reglu sem gildir um fasta­nefndir þings­ins en þing­flokkum er heim­ilt að „hróker­a,“ ef svo má segja, sínum þing­mönnum milli þeirra. Sjá 16. gr. laga um þing­sköp.



c. For­sætis­nefnd ber alveg sér­staka ábyrgð á störfum þings­ins, skipu­leggur þing­haldið og gerir starfs­á­ætlun fyrir hvert þing. For­seti og vara­for­seti stýra síðan þing­haldi innan marka þing­skapa. Sjá 10. gr. laga um þing­sköp. Nefndin ræður jafn­framt skrif­stofu­stjóra. Sjá 11. gr. laga um þing­sköp. Þá setur for­sætis­nefnd reglur um skrá þing­manna á fjár­hags­legum hags­munum sínum og trún­að­ar­störfum utan þings. Sjá 87. gr. laga um þing­sköp. Þá skal for­sætis­nefnd und­ir­búa og leggja fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um siða­reglur fyrir alþing­is­menn og fjalla um mál er varða siða­reglur alþing­is­manna, fram­kvæmd þeirra og brot á þeim. Sjá 88. gr. laga um þing­sköp.



3) Skipun for­sætis­nefndar og hlut­verk er skv. þessu slíkt að búast má við að nefnd­ar­menn, for­seti og vara­for­set­ar, séu reyndir þing­menn. Þeir þekki sér­stak­lega til starfa þings­ins og þing­manna og njóti sér­staks trausts í sínum þing­flokkum og jafn­vel út fyrir raðir þeirra. Þá gildir skipan nefnd­ar­innar út allt kjör­tíma­bil­ið. Því má búast við að hróker­ingar geti lítt átt sér stað með sæti í nefnd­inni og nefnd­ar­setan sé eins var­an­leg og unnt sé. Hafa þessi atriði öll vænt­an­lega skipt máli þegar hlut­verk for­sætis­nefndar var ákveðið í siða­regl­un­um.



4) Þegar siða­reglur fyrir alþings­menn voru sam­þykktar var út frá því gengið að for­sætis­nefnd myndi fjalla um mál skv. siða­regl­un­um. Orða­lag siða­regln­anna er afdrátt­ar­laust um þetta og for­saga setn­ingar þeirra und­ir­strikar þetta. Við setn­ingu þeirra voru nefni­lega gerðar breyt­ingar til að árétta að það væri for­sætis­nefnd sem færi með „úr­skurð­ar­vald" í þessum mál­um, ekki siða­nefnd sem var ein­ungis ætlað ráð­gef­andi hlut­verk gagn­vart for­sætis­nefnd. Tæp­ast hefði því, við umfjöllun um setn­ingu siða­regln­anna, hlotið braut­ar­gengi til­laga um að „úr­skurð­ar­vald“ í málum sem þessum skyldi fyrir komið í sér­stakri nefnd, ótil­greinds fjölda þing­manna, sem yrðu kosnir eftir að kvörtun lægi fyr­ir, sem „við­bót­ar­vara­for­set­ar.“ 



5) Virð­ist því óhjá­kvæmi­legt að skýra siða­regl­urnar svo að umfjöllun „við­bót­ar­vara­for­seta" í stað for­sætis­nefndar um mál skv. siða­regl­unum væri and­stæð þeim. 



6) Ekk­ert í lögum um þing­sköp virð­ist geta breytt þessu. Þvert á móti virð­ist  kosn­ing „við­bót­ar­vara­for­seta" í þessu augna­miði and­stæð lögum um þing­sköp. Þannig mælir 88. gr. þeirra laga sér­stak­lega fyrir um að for­sætis­nefnd fjalli um mál er varða siða­reglur alþing­is­manna, fram­kvæmd þeirra og ætluð brot gegn þeim. Ákvæðið er for­taks­laust og sér­staks eðl­is, sbr. m.a. það sem að framan grein­ir. Alþingi virð­ist því t.d. óheim­ilt vísa þessum málum til ann­arrar nefnd­ar, sbr. almenna heim­ild í 32. gr. um kosn­ingu sér­nefndar til að „íhuga ein­stök mál.“



7) Óhugs­andi virð­ist að 94. gr. laga um þing­sköp geti breytt ein­hverju um nið­ur­stöð­una. Ákvæðið víkur frá þeirri meg­in­reglu stjórn­skip­un­ar­innar að sett lög þurfi til að breyta öðrum settum lög­um. Heim­ild 94. gr. verður því aðeins beitt af ítr­ustu var­úð. Hefur enda verið litið svo á að hún heim­ili einkum að brugðið sé frá þing­sköpum fyrir frum­vörpum og öðrum þing­mál­um, t.d. um fresti fyrir fram­lagn­ingu og tíma á milli umræða. Grein­ar­gerðin með því frum­varpi sem varð að lögum um þing­sköp gefur þetta ein­dregið í skyn. Tveir þriðju hlutar þing­manna geta því vart í skjóli þessa ákvæðis sett nýjar leik­regl­ur, eftir að mál er komið upp skv. sið­regl­um, um með­ferð mála skv. þeim. Með­ferð þeirra er á for­ræði for­sætis­nefndar skv. bæði siða­regl­unum og sér­stöku ófrá­víkj­an­legu ákvæði 88. gr. laga um þing­sköp. Hér má reynd­ar, svo það sé nefnt, einnig horfa til þess að 88. gr. laga um þing­sköp var sett með lögum nr. 84/2011. Þau lög telj­ast því yngri en ákvæði 94. gr. og skv. meg­in­regl­unni gilda yngri ákvæði umfram eldri.



IV.



Loks viljum við vekja athygli á sið­ferð­is­legri og lag­legri þýð­ingu þess að máls­með­ferð kvart­ana gegn þing­mönnum fari fram skv. fyr­ir­fram ákveðnum og fyr­ir­sjá­an­legum leik­regl­um. Slík máls­með­ferð hefur verið talin aðals­merki rétt­ar­rík­is­ins og rétt­látrar og sann­gjarnrar máls­með­ferð­ar. 



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Pólitíkin og eiginhagsmunirnir á bak við stríðið gegn offitu – I. hluti
Kjarninn 7. júlí 2020
Kristbjörn Árnason
80 milljarða skattsvik á ári
Leslistinn 6. júlí 2020
Huawei á undir högg að sækja beggja vegna Ermasunds
Kínverski fjarskiptarisinn Huawei hefur mætt andstöðu franskra og breskra yfirvalda í kjölfar viðskiptaþvingana Bandaríkjanna gegn fyrirtækinu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Úthlutar 400 milljónum til einkarekinna fjölmiðla
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur undirritað reglugerð um stuðning við einkarekna fjölmiðla.
Kjarninn 6. júlí 2020
Icelandair flutti rúmlega 18 þúsund farþega í júní
Icelandair flutti rúmlega 18 þúsund farþega í júnímánuði, en flutti 553 þúsund farþega í sama mánuði í fyrra. Mun minni samdráttur hefur orðið í fraktflutningum hjá félaginu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Katrín: Ég vonast til þess að við finnum lausn á þessu máli
Forsætisráðherrann hefur tjáð sig um þá ákvörðun Íslenskrar erfðagreiningar að hætta að skima fyrir COVID-19 sjúkdómnum.
Kjarninn 6. júlí 2020
Veirufræðideildin ekki í stakk búin til að taka við fyrr en í lok ágúst
Karl G. Kristinsson, yfirlæknir á sýkla- og veirufræðideild Landspítala, segist vonast til þess að Kára Stefánssyni snúist hugur varðandi aðkomu Íslenskrar erfðagreinar að landamæraskimunum. Deildin sé ekki tilbúin til að taka verkefnið að sér strax.
Kjarninn 6. júlí 2020
Kári Stefánsson
Íslensk erfðagreining mun hætta öllum samskiptum við sóttvarnalækni og landlækni
„Okkar skoðun er sú að öll framkoma þín og heilbrigðismálaráðherra gagnvart ÍE í þessu máli hafi markast af virðingarleysi fyrir okkur,“ segir í opnu bréfi Kára Stefánssonar til Katrínar Jakobsdóttur.
Kjarninn 6. júlí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent