Frjósemi aldrei verið minni

Yfirleitt er miðað við að frjósemi þurfi að vera um 2,1 barn til að viðhalda mannfjöldanum til lengri tíma litið. Árið 2018 var frjósemi íslenskra kvenna 1,707 börn á ævi hverrar konu og hefur hún aldrei verið lægri frá því að mælingar hófust árið 1853.

Barn Mynd: Pixabay
Auglýsing

Frjó­semi kvenna á Íslandi árið 2018 var minni en nokkru sinni áður, en þá var frjó­semi íslenskra kvenna 1,707. Með­al­aldur frumbyrja hélt áfram að hækka og var 28,2 ár. Tæp­lega þriðj­ungur barna sem fædd­ist á Íslandi árið 2018 voru börn for­eldra í hjóna­bandi. Þetta kemur fram í frétt Hag­stof­unn­ar. 

Fleiri börn fædd­ust í fyrra en árið 2017 Árið 2018 fædd­ust 4.228 börn á Íslandi, sem er fjölgun frá árinu 2017 þegar 4.071 barn fædd­ist. Alls fædd­ust 2.242 drengir og 1.986 stúlk­ur, en það jafn­gildir 1.129 drengjum á móti hverjum 1.000 stúlk­um.

Helsti mæli­kvarði á frjó­semi er fjöldi lif­andi fæddra barna á ævi hverrar konu. Yfir­leitt er miðað við að frjó­semi þurfi að vera um 2,1 barn til að við­halda mann­fjöld­anum til lengri tíma lit­ið. Árið 2018 var frjó­semi íslenskra kvenna 1,707 börn á ævi hverrar konu og hefur hún aldrei verið lægri frá því að mæl­ingar hófust árið 1853. Árið 2017 var frjó­semi 1,710 en það er næst lægsta frjó­semi sem mælst hefur hér á landi.

Auglýsing

Fjósemi 1950 til 2018 Mynd: Hagstofa Íslands

Algeng­asti barn­eigna­ald­ur­inn er á milli 25 til 29 ára

Með­al­aldur mæðra hefur hækkað jafnt og þétt síð­ustu ára­tugi og eign­ast konur nú sitt fyrsta barn að jafn­aði síðar á ævinni en áður. Frá byrjun sjö­unda ára­tug­ar­ins og fram yfir 1980 var með­al­aldur frumbyrja undir 22 árum en eftir miðjan níunda ára­tug­inn hefur með­al­aldur farið hækk­andi og var 28,2 ár í fyrra. Algeng­asti barn­eigna­ald­ur­inn er á milli 25 til 29 ára. Á þessu ald­urs­bili fædd­ust 109 börn á hverjar 1.000 konur árið 2018. Fæð­ing­ar­tíðni mæðra undir tví­tugu var í fyrra 5,3 börn á hverjar 1.000 kon­ur. Það er afar lágt í sam­an­burði við tíma­bilið 1961-1965 þegar hún fór hæst, en þá fædd­ust 84 börn á hverjar 1.000 konur undir tví­tugu.

Í frétt Hag­stof­unnar kemur fram að tæp­lega þriðj­ungur barna á Íslandi hafi fæðst innan hjóna­bands árið 2018, eða 29,5 pró­sent. Frá 1961 til 2018 hefur hlut­fall þeirra barna sem fædd­ust innan hjóna­bands lækkað úr 74,3 pró­sent niður í 29,5 pró­sent. Hlut­fall þeirra barna sem fædd­ust innan sam­búðar hækk­aði úr 13,4 pró­sent í 56,4 pró­sent á sama tíma. Hlut­fall barna sem fæð­ast utan sam­búðar eða hjóna­bands er því nokkuð svipað og það var á árunum 1961 til 1965. Á þeim árum fædd­ust 12,4 pró­sent allra barna utan sam­búðar eða hjóna­bands en 14 pró­sent árið 2018.

Hvort barn fæð­ist innan eða utan hjóna­bands fer mikið eftir því hvar í systk­ina­röð­inni það er, sam­kvæmt Hag­stof­unni. Árið 2018 fædd­ist tæp­lega fimmt­ungur frum­burða, eða 17,5 pró­sent, innan hjóna­bands og 62,8 pró­sent frum­burða móður áttu for­eldra í sam­búð. Eftir því sem aftar dregur í fæð­ing­ar­röð­inni fjölgar börnum sem fæð­ast innan hjóna­bands en börnum sem eiga for­eldra í sam­búð fækkar að sama skapi. For­eldrar ann­ars barns móður voru í 32,7 pró­sent til­vika í hjóna­bandi árið 2018 og 58,1 pró­sent í sam­búð, en við fæð­ingu þriðja barns eru hlut­föllin orðin nokkuð jöfn en þá eru 47,3 pró­sent for­eldra í hjóna­bandi og 44,2 pró­sent í sam­búð.

Flest börn mæðra sem ekki voru í hjóna­bandi eða sam­búð voru fyrsta barn, 19,7 pró­sent frum­burða móður áttu for­eldra sem voru ekki í sam­búð, sam­an­borið við 9,2 pró­sent for­eldra ann­ars barns, 8,5 pró­sent þriðja barns og 15,1 pró­sent fjórða eða seinni barna.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stóra salamandra, svokölluð, verður um 10-16 sentimetrar á lengd. Vegna þessa litla dýrs eru fyrirætlanir um uppbyggingu húsnæðis á Amager fælled í Kaupmannahöfn í uppnámi.
Froskaflækjur
Froskar hafa sig að jafnaði lítt í frammi og vilja helst fá að vera í friði með sitt kvakk. Þetta litla dýr veldur nú miklum deilum í Kaupmannahöfn, þótt það hafi ekki annað til saka unnið en að vera til.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Málsmeðferð kærunefndar fær falleinkunn hjá Héraðsdómi Reykjavíkur
Kærunefnd útboðsmála er sögð hafa farið á svig við lög og stuðst við vafasama útreikninga er hún komst að þeirri niðurstöðu að rétt væri að óvirkja samning Orku náttúrunnar við Reykjavíkurborg um hraðhleðslustöðvar.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur undirritað reglugerð sem markar fyrstu viðbrögð íslenskra stjórnvalda við hinu svokallað Ómíkrón-afbrigði veirunnar.
Síðasta kórónuveiruverk Svandísar að bregðast við „Ómíkrón“
Á sunnudag tekur gildi reglugerð sem felur í sér að þeir sem koma til landsins frá skilgreindum hááhættusvæðum þurfa að fara í tvö PCR-próf með sóttkví á milli. Ómíkrón-afbrigðið veldur áhyggjum víða um heim og líka hjá sóttvarnalækni.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Vinstri græn fá sjávarútvegsmálin og Framsókn sest í heilbrigðisráðuneytið
Miklar breytingar verða gerðar á stjórnarráði Íslands, ný ráðuneyti verða til og málaflokkar færðir. Ráðherrarnir verða tólf og sá sem bætist við fellur Framsóknarflokknum í skaut. Vinstri græn stýra sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Hjalti Hrafn Hafþórsson
Það sem ekki var talað um á COP26
Kjarninn 27. nóvember 2021
Bankastjórar þriggja stærstu banka landsins.
Útlán til heimila hafa aukist en útlán til fyrirtækja dregist saman það sem af er ári
Bankarnir nýttu svigrúm sem var gefið til að takast á við efnahagslegar afleiðingar kórónuveirunnar til að stórauka útlán til íbúðarkaupa. Útlán til fyrirtækja hafa hins vegar dregist saman.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Lerbjergskógurinn er nú kominn í eigu og umsjá Danska náttúrusjóðsins.
Danir gripnir kaupæði – „Við stöndum frammi fyrir krísu“
Lerbjergskógurinn mun héðan í frá fá að dafna án mannlegra athafna. Hann er hluti þess lands sem Danir hafa keypt saman til að auka líffræðilegan fjölbreytileika og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Þolendur kynfæralimlestinga, nauðgana, ofbeldis og fordóma sendir til baka til Grikklands
Tvær sómalskar konur standa nú frammi fyrir því að verða sendar til Grikklands af íslenskum stjórnvöldum og bíða þær brottfarardags. Þær eru báðar þolendur grimmilegs ofbeldis og þarfnast sárlega aðstoðar fagfólks til að vinna í sínum málum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Meira úr sama flokkiInnlent