Íslendingar treysta ekki Alþingi en treysta lögreglunni

Ánægja með efnahagslífið er stærsti þátturinn sem ákvarðar traust almennings til opinberra stofnana. Íslendingar samsvara sig meira með þjóðum sem lentu illa í efnahagskreppunni 2008 en öðrum Norðurlandaþjóðum þegar kemur að trausti til Alþingis.

Alþingi - Mótmæli 13. febrúar 2019
Auglýsing

Íslend­ingar treysta ekki Alþingi, en þeir treysta lög­regl­unni. Traust Íslend­inga til dóms­kerf­is­ins flökt­ir, en traust á öðrum opin­berum stofn­unum hefur auk­ist með tím­an­um. Þetta kom fram í máli Sjafnar Vil­helms­dótt­ur, for­stöðu­manns Stofn­unar stjórn­sýslu­fræða og stjórn­mála, í mál­stofu á Degi stjórn­mála­fræð­innar á þriðju­dag­inn síð­ast­lið­inn. 

Sjöfn hefur rann­sakað þróun póli­tísks trausts á Íslandi frá árinu 1983 til 2018. Hún sagði á mál­stof­unni efna­hags­hrunið 2008 bjóða upp á áhuga­verðan „fyrir og eft­ir“ sam­an­burð á þróun trausts almenn­ings til stjórn­valda.

Íslend­ingar treysta lög­regl­unni

Sjöfn lagði áherslu á að gögnin segi til um hverjir treysta og hverjir treysta ekki, en þau segi ekki til um hvort þeir sem sögð­ust ekki treysta væru skept­ískir eða fullir van­trausts

Þróun pólitísks trausts

Lög­reglan hélt sínu trausti eftir hrunið og hefur traust til hennar í raun auk­ist. Traust almenn­ings á lög­regl­unni stendur í dag í 93 pró­sent­um, en var 75 pró­sent 1984. Traust á opin­berum stofn­unum hefur einnig auk­ist á meðan traust á rétt­ar­kerf­inu hefur flöktað.

Auglýsing
Munurinn á trausti til stofn­ana hefur aukist, en Íslend­ingar treystu opin­berum stofn­unum mun minna árið 1984 en dag­inn í dag.

Traust til Alþingis hríð­féll í hrun­inu

Í hrun­inu 2008 hrundi traust almenn­ings til Alþingis niður í 39 pró­sent svar­enda úr 72 pró­sent­um. Traust almenn­ings hefur ekki náð sér almenni­lega á skrið eftir hrun og stendur nú í 44 pró­sentum svar­enda, að því er kom fram í fyr­ir­lestri Sjafn­ar.

Til sam­an­burðar var traust almenn­ings á Alþingi meiri heldur en á opin­berum stofn­unum fram til árs­ins 1999 þegar traust almenn­ings á Alþingi var í fyrsta sinn minna heldur en á opin­berum stofn­un­um.

Íslend­ingar treysta minna en aðrir norð­ur­landa­búar

Traust íslensks almenn­ings á þjóð­þingi er minna en traust ann­arra norð­ur­landa­þjóða til eigin þjóð­þings. Almennt hefur traust almenn­ings á Norð­ur­löndum sögu­lega verið mest af Evr­ópu­ríkj­um, að því er kom fram í máli Sjafn­ar.

Traust á þjóðþingum í Evrópu

Sjöfn telur að lík­indi þró­un­ar­innar séu sam­bæri­legri öðrum þjóðum sem lentu illa í efna­hag­skrepp­unni 2008, til dæmis Írlandi, Portú­gal og Spáni. Löndin eiga það sam­eig­in­legt að traust til þjóð­þings féll í hrun­inu 2008 en traustið hefur síðan auk­ist tölu­vert.

Traust meðal landa sem lentu illa í efnahagskreppunni 2008

Hvað útskýrir traust eða van­traust?

Svo virð­ist sem þjóð­fé­lags­staða segi mikið til um hvort ein­stak­lingar treysti stofn­unum á Íslandi. Þeir sem eldri eru, háskóla­mennt­aðir og ein­stak­lingar sem eru vel stæðir treysta frekar opin­berum stofn­un­um, lög­regl­unni, Alþingi og dóms­kerf­inu, en aðrir sam­fé­lags­hópar, sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókn­ar­inn­ar. Sterkasti þátt­ur­inn sem segir til um traust er þó ánægja með efna­hags­líf­ið.

Auglýsing
Sjöfn benti á að yngri kyn­slóðir í vest­rænum ríkjum sem notið hafi langrar skóla­göngu og góðra lífs­kjara væru kröfu­harð­ari og treysti síður en eldri kyn­slóð­ir. Konur treysti frekar en karl­ar, þau yngstu og þau elstu virð­ist treysta mest. Hins vegar séu áhrif tekna og mennt­unar hverf­andi þegar búið væri að stýra fyrir öðrum þátt­um.

Þeir sem sam­sami sig við stjórn­mála­flokka á Alþingi treysti betur en þeir sem ekki tengi sig við stjórn­mála­flokk. Auk þess treysti þeir frekar sem sam­sami sig við rík­is­stjórn­ar­flokka heldur en þeir sem ekki það geri, sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókn­ar­inn­ar.

Van­traust ekki rót vand­ans

Sjöfn sagði van­traust eitt og sér ekki vera rót vand­ans, heldur væri van­traust birt­ing­ar­mynd ein­hvers ann­ars. Traust geti til dæmis auk­ist þegar þeir sem óánægðir séu finni sinn mann, konu, eða sinn flokk í kerf­inu. Dæmi um slíkt er þegar nýir flokkar mynd­ist. 

Traust ákveð­ins hóps í Banda­ríkj­unum á stjórn­kerf­inu gæti til dæmis hafa auk­ist þegar Don­ald Trump komst til valda, að því er kom fram í máli Sjafn­ar.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ilia Shuma­nov, aðstoð­ar­fram­kvæmda­stjóri Rúss­lands­deildar Tran­sparency International
Umræðufundur um rússneskt samhengi Samherjamálsins
Á morgun fer fram umræðufundur um baráttuna gegn alþjóðlegu peningaþvætti á Sólon. Aðstoðarframkvæmdastjóri Rússlandsdeildar Transparency International mun halda fyrirlestur um helstu áskoranir peningaþvættis og leiðir til að rannsaka það.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Jón Sigurðsson, stjórnarformaður Stoða.
Jón Sigurðsson kominn í stjórn Símans
Sitjandi stjórnarformaður Símans, Betrand Kan, var felldur í stjórnarkjöri í dag. Stoðir, stærsti hluthafi Símans, eru komin með mann inn í stjórn.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Fimmta hvert heimili á leigumarkaði undir lágtekjumörkum
Rúmlega 31 þúsund einstaklingar voru undir lágtekjumörkum í fyrra eða um 9 prósent íbúa á Íslandi. Hlutfall leigjenda undir lágtekjumörkum er mun hærra en á meðal þeirra sem eiga húsnæði.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Íslenskur skipstjóri í haldi í Namibíu
Skipstjóri sem starfaði árum saman hjá Samherja er í gæsluvarðhaldi í Namibíu eftir að hafa verið handtekinn fyrir ólöglegar veiðar.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Svanhildur Nanna og Guðmundur selja allan hlutinn sinn í VÍS
Þriðji stærsti eigandinn í VÍS hefur selt allan hlut sinn á tæplega 1,6 milljarða króna. Er líka á meðal stærstu eigenda í Kviku. Eigendurnir eru til rannsóknar hjá héraðssaksóknara.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Uppskipting Samherja veitti skjól gegn víðtækri upplýsingagjöf
Ef velta Samherja hefði vaxið um 1,7 prósent í ár hefði samstæðan, eins og hún var í upphafi árs 2018, þurft að veita skattayfirvöldum víðtækar upplýsingar um tekjur og skatta allra félaga innan hennar í þeim löndum sem þau starfa.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður VG.
Kallar eftir heildstæðri úttekt á starfsháttum og viðskiptaháttum Samherja
Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður VG, segir að enn sé margt mjög óljóst og óskýrt eftir að hafa rætt við sjávarútvegsráðherra á fundi atvinnuveganefndar í gær. Þar á meðal hæfi ráðherra til að byggja upp traust í kjölfar Samherjamálsins.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Unnur Gunnarsdóttir, forstjóri Fjármálaeftirlitsins.
FME kallar eftir upplýsingum frá íslenskum bönkum um Samherja
Íslensku bankarnir eiga að upplýsa Fjármálaeftirlitið um það hvernig eftirliti þeirra með viðskiptum við Samherja hafi verið háttað.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiInnlent