Íslendingar treysta ekki Alþingi en treysta lögreglunni

Ánægja með efnahagslífið er stærsti þátturinn sem ákvarðar traust almennings til opinberra stofnana. Íslendingar samsvara sig meira með þjóðum sem lentu illa í efnahagskreppunni 2008 en öðrum Norðurlandaþjóðum þegar kemur að trausti til Alþingis.

Alþingi - Mótmæli 13. febrúar 2019
Auglýsing

Íslend­ingar treysta ekki Alþingi, en þeir treysta lög­regl­unni. Traust Íslend­inga til dóms­kerf­is­ins flökt­ir, en traust á öðrum opin­berum stofn­unum hefur auk­ist með tím­an­um. Þetta kom fram í máli Sjafnar Vil­helms­dótt­ur, for­stöðu­manns Stofn­unar stjórn­sýslu­fræða og stjórn­mála, í mál­stofu á Degi stjórn­mála­fræð­innar á þriðju­dag­inn síð­ast­lið­inn. 

Sjöfn hefur rann­sakað þróun póli­tísks trausts á Íslandi frá árinu 1983 til 2018. Hún sagði á mál­stof­unni efna­hags­hrunið 2008 bjóða upp á áhuga­verðan „fyrir og eft­ir“ sam­an­burð á þróun trausts almenn­ings til stjórn­valda.

Íslend­ingar treysta lög­regl­unni

Sjöfn lagði áherslu á að gögnin segi til um hverjir treysta og hverjir treysta ekki, en þau segi ekki til um hvort þeir sem sögð­ust ekki treysta væru skept­ískir eða fullir van­trausts

Þróun pólitísks trausts

Lög­reglan hélt sínu trausti eftir hrunið og hefur traust til hennar í raun auk­ist. Traust almenn­ings á lög­regl­unni stendur í dag í 93 pró­sent­um, en var 75 pró­sent 1984. Traust á opin­berum stofn­unum hefur einnig auk­ist á meðan traust á rétt­ar­kerf­inu hefur flöktað.

Auglýsing
Munurinn á trausti til stofn­ana hefur aukist, en Íslend­ingar treystu opin­berum stofn­unum mun minna árið 1984 en dag­inn í dag.

Traust til Alþingis hríð­féll í hrun­inu

Í hrun­inu 2008 hrundi traust almenn­ings til Alþingis niður í 39 pró­sent svar­enda úr 72 pró­sent­um. Traust almenn­ings hefur ekki náð sér almenni­lega á skrið eftir hrun og stendur nú í 44 pró­sentum svar­enda, að því er kom fram í fyr­ir­lestri Sjafn­ar.

Til sam­an­burðar var traust almenn­ings á Alþingi meiri heldur en á opin­berum stofn­unum fram til árs­ins 1999 þegar traust almenn­ings á Alþingi var í fyrsta sinn minna heldur en á opin­berum stofn­un­um.

Íslend­ingar treysta minna en aðrir norð­ur­landa­búar

Traust íslensks almenn­ings á þjóð­þingi er minna en traust ann­arra norð­ur­landa­þjóða til eigin þjóð­þings. Almennt hefur traust almenn­ings á Norð­ur­löndum sögu­lega verið mest af Evr­ópu­ríkj­um, að því er kom fram í máli Sjafn­ar.

Traust á þjóðþingum í Evrópu

Sjöfn telur að lík­indi þró­un­ar­innar séu sam­bæri­legri öðrum þjóðum sem lentu illa í efna­hag­skrepp­unni 2008, til dæmis Írlandi, Portú­gal og Spáni. Löndin eiga það sam­eig­in­legt að traust til þjóð­þings féll í hrun­inu 2008 en traustið hefur síðan auk­ist tölu­vert.

Traust meðal landa sem lentu illa í efnahagskreppunni 2008

Hvað útskýrir traust eða van­traust?

Svo virð­ist sem þjóð­fé­lags­staða segi mikið til um hvort ein­stak­lingar treysti stofn­unum á Íslandi. Þeir sem eldri eru, háskóla­mennt­aðir og ein­stak­lingar sem eru vel stæðir treysta frekar opin­berum stofn­un­um, lög­regl­unni, Alþingi og dóms­kerf­inu, en aðrir sam­fé­lags­hópar, sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókn­ar­inn­ar. Sterkasti þátt­ur­inn sem segir til um traust er þó ánægja með efna­hags­líf­ið.

Auglýsing
Sjöfn benti á að yngri kyn­slóðir í vest­rænum ríkjum sem notið hafi langrar skóla­göngu og góðra lífs­kjara væru kröfu­harð­ari og treysti síður en eldri kyn­slóð­ir. Konur treysti frekar en karl­ar, þau yngstu og þau elstu virð­ist treysta mest. Hins vegar séu áhrif tekna og mennt­unar hverf­andi þegar búið væri að stýra fyrir öðrum þátt­um.

Þeir sem sam­sami sig við stjórn­mála­flokka á Alþingi treysti betur en þeir sem ekki tengi sig við stjórn­mála­flokk. Auk þess treysti þeir frekar sem sam­sami sig við rík­is­stjórn­ar­flokka heldur en þeir sem ekki það geri, sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókn­ar­inn­ar.

Van­traust ekki rót vand­ans

Sjöfn sagði van­traust eitt og sér ekki vera rót vand­ans, heldur væri van­traust birt­ing­ar­mynd ein­hvers ann­ars. Traust geti til dæmis auk­ist þegar þeir sem óánægðir séu finni sinn mann, konu, eða sinn flokk í kerf­inu. Dæmi um slíkt er þegar nýir flokkar mynd­ist. 

Traust ákveð­ins hóps í Banda­ríkj­unum á stjórn­kerf­inu gæti til dæmis hafa auk­ist þegar Don­ald Trump komst til valda, að því er kom fram í máli Sjafn­ar.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lýsa yfir óvissustigi á Íslandi vegna kórónaveirunnar
Ríkislögreglustjóri hefur lýst yfir óvissustigi almannavarna í samráði við sóttvarnalækni og embætti landlæknis vegna kórónaveiru.
Kjarninn 27. janúar 2020
Guðmundur hættur sem bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar
Bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar hefur látið af störfum. Ástæðan er ólík sýn hans og meirihluta bæjarstjórnar á verkefni á vettvangi sveitarstjórnarstigsins.
Kjarninn 27. janúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Lélegir kapítalistar hampa braski sem snilld
Kjarninn 27. janúar 2020
„Stöðvum tanngreiningar“ – Vilja fella þjónustusamning úr gildi
Nú stendur yfir undirskriftasöfnun þar sem skorað er á háskólaráð að standa vörð um mannréttindi flóttafólks og umsækjenda um alþjóðlega vernd með því að fella þjónustusamning HÍ við Útlendingastofnun úr gildi.
Kjarninn 27. janúar 2020
Kom eins og stormsveipur
Kobe Bryant var fyrirmynd ungra íþróttaiðkenda. Hann lagði sig fram um að tengjast fyrirmyndum í ólíkum íþróttagreinum, til að hafa jákvæð áhrif um allan heim. Körfuboltaheimurinn er í sjokki eftir andlát hans.
Kjarninn 27. janúar 2020
Hildur Guðnadóttir vann Grammy-verðlaun fyrir Chernobyl
Hildur Guðnadóttir bætti enn einum stórverðlaununum í sarpinn í kvöld þegar hún hlaut Grammy-verðlaun.
Kjarninn 26. janúar 2020
Landris hefur orðið vestan við fjallið Þorbjörn.
„Óvenju hratt“ landris vegna mögulegrar kvikusöfnunar við fjallið Þorbjörn
Land á Reykjanesi hefur risið um allt að tvo sentímetra á nokkrum dögum, jarðskjálftar hafa orðið og hefur óvissustigi nú verið lýst yfir. Síðast gaus á svæðinu á þrettándu öld. Íbúafundir verða haldnir á morgun.
Kjarninn 26. janúar 2020
Norrænir bankar í vandræðum með reksturinn
Neikvæðir vextir á Norðurlöndunum eru nú farnir að skapa vandamála fyrir banka á svæðinu. Stjórnandi hjá fjármálaeftirliti Danmerkur segir að framundan séu erfið rekstrarskilyrði fyrir banka.
Kjarninn 26. janúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent