Íslendingar treysta ekki Alþingi en treysta lögreglunni

Ánægja með efnahagslífið er stærsti þátturinn sem ákvarðar traust almennings til opinberra stofnana. Íslendingar samsvara sig meira með þjóðum sem lentu illa í efnahagskreppunni 2008 en öðrum Norðurlandaþjóðum þegar kemur að trausti til Alþingis.

Alþingi - Mótmæli 13. febrúar 2019
Auglýsing

Íslend­ingar treysta ekki Alþingi, en þeir treysta lög­regl­unni. Traust Íslend­inga til dóms­kerf­is­ins flökt­ir, en traust á öðrum opin­berum stofn­unum hefur auk­ist með tím­an­um. Þetta kom fram í máli Sjafnar Vil­helms­dótt­ur, for­stöðu­manns Stofn­unar stjórn­sýslu­fræða og stjórn­mála, í mál­stofu á Degi stjórn­mála­fræð­innar á þriðju­dag­inn síð­ast­lið­inn. 

Sjöfn hefur rann­sakað þróun póli­tísks trausts á Íslandi frá árinu 1983 til 2018. Hún sagði á mál­stof­unni efna­hags­hrunið 2008 bjóða upp á áhuga­verðan „fyrir og eft­ir“ sam­an­burð á þróun trausts almenn­ings til stjórn­valda.

Íslend­ingar treysta lög­regl­unni

Sjöfn lagði áherslu á að gögnin segi til um hverjir treysta og hverjir treysta ekki, en þau segi ekki til um hvort þeir sem sögð­ust ekki treysta væru skept­ískir eða fullir van­trausts

Þróun pólitísks trausts

Lög­reglan hélt sínu trausti eftir hrunið og hefur traust til hennar í raun auk­ist. Traust almenn­ings á lög­regl­unni stendur í dag í 93 pró­sent­um, en var 75 pró­sent 1984. Traust á opin­berum stofn­unum hefur einnig auk­ist á meðan traust á rétt­ar­kerf­inu hefur flöktað.

Auglýsing
Munurinn á trausti til stofn­ana hefur aukist, en Íslend­ingar treystu opin­berum stofn­unum mun minna árið 1984 en dag­inn í dag.

Traust til Alþingis hríð­féll í hrun­inu

Í hrun­inu 2008 hrundi traust almenn­ings til Alþingis niður í 39 pró­sent svar­enda úr 72 pró­sent­um. Traust almenn­ings hefur ekki náð sér almenni­lega á skrið eftir hrun og stendur nú í 44 pró­sentum svar­enda, að því er kom fram í fyr­ir­lestri Sjafn­ar.

Til sam­an­burðar var traust almenn­ings á Alþingi meiri heldur en á opin­berum stofn­unum fram til árs­ins 1999 þegar traust almenn­ings á Alþingi var í fyrsta sinn minna heldur en á opin­berum stofn­un­um.

Íslend­ingar treysta minna en aðrir norð­ur­landa­búar

Traust íslensks almenn­ings á þjóð­þingi er minna en traust ann­arra norð­ur­landa­þjóða til eigin þjóð­þings. Almennt hefur traust almenn­ings á Norð­ur­löndum sögu­lega verið mest af Evr­ópu­ríkj­um, að því er kom fram í máli Sjafn­ar.

Traust á þjóðþingum í Evrópu

Sjöfn telur að lík­indi þró­un­ar­innar séu sam­bæri­legri öðrum þjóðum sem lentu illa í efna­hag­skrepp­unni 2008, til dæmis Írlandi, Portú­gal og Spáni. Löndin eiga það sam­eig­in­legt að traust til þjóð­þings féll í hrun­inu 2008 en traustið hefur síðan auk­ist tölu­vert.

Traust meðal landa sem lentu illa í efnahagskreppunni 2008

Hvað útskýrir traust eða van­traust?

Svo virð­ist sem þjóð­fé­lags­staða segi mikið til um hvort ein­stak­lingar treysti stofn­unum á Íslandi. Þeir sem eldri eru, háskóla­mennt­aðir og ein­stak­lingar sem eru vel stæðir treysta frekar opin­berum stofn­un­um, lög­regl­unni, Alþingi og dóms­kerf­inu, en aðrir sam­fé­lags­hópar, sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókn­ar­inn­ar. Sterkasti þátt­ur­inn sem segir til um traust er þó ánægja með efna­hags­líf­ið.

Auglýsing
Sjöfn benti á að yngri kyn­slóðir í vest­rænum ríkjum sem notið hafi langrar skóla­göngu og góðra lífs­kjara væru kröfu­harð­ari og treysti síður en eldri kyn­slóð­ir. Konur treysti frekar en karl­ar, þau yngstu og þau elstu virð­ist treysta mest. Hins vegar séu áhrif tekna og mennt­unar hverf­andi þegar búið væri að stýra fyrir öðrum þátt­um.

Þeir sem sam­sami sig við stjórn­mála­flokka á Alþingi treysti betur en þeir sem ekki tengi sig við stjórn­mála­flokk. Auk þess treysti þeir frekar sem sam­sami sig við rík­is­stjórn­ar­flokka heldur en þeir sem ekki það geri, sam­kvæmt nið­ur­stöðum rann­sókn­ar­inn­ar.

Van­traust ekki rót vand­ans

Sjöfn sagði van­traust eitt og sér ekki vera rót vand­ans, heldur væri van­traust birt­ing­ar­mynd ein­hvers ann­ars. Traust geti til dæmis auk­ist þegar þeir sem óánægðir séu finni sinn mann, konu, eða sinn flokk í kerf­inu. Dæmi um slíkt er þegar nýir flokkar mynd­ist. 

Traust ákveð­ins hóps í Banda­ríkj­unum á stjórn­kerf­inu gæti til dæmis hafa auk­ist þegar Don­ald Trump komst til valda, að því er kom fram í máli Sjafn­ar.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Í skýrslu HMS segir að fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hafi hækkað um 5,1 prósent milli ára.
Hlutfall fyrstu kaupenda á fasteignamarkaði hefur aldrei verið jafn hátt
Í nýrri mánaðarskýrslu Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar segir að það sem af er ári hefur hlutfall fyrstu kaupenda verið nærri 30 prósentum. Fasteignamarkaðurinn er einkar líflegur nú um stundir en umsvif eru að jafnaði minni á sumrin en á öðrum árstíðum.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Grand hótel í Reykjavík er eitt hótela Íslandshótela hf.
Stærsta hótelkeðja landsins biður skuldabréfaeigendur um greiðslufrystingu
Íslandshótel hefur lagt til við skuldabréfaeigendur í tæplega 2,9 milljarða skuldabréfaflokki að samþykkt verði að engar greiðslur berist vegna skuldabréfanna fyrr en seinni hluta árs 2021.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Eitt innanlandssmit og fólki í einangrun fer fækkandi
Aðeins eitt nýtt innanlandssmit af kórónuveirunni greindist hér á landi í gær. Átta sýni bíða mótefnamælingar úr landamæraskimun. 112 manns eru með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Minnisblöð Þórólfs: Frá tillögum til ráðlegginga
Þórólfur Guðnason hefur í tæplega 20 minnisblöðum sínum til ráðherra lagt til, mælt með og óskað eftir ákveðnum aðgerðum í baráttunni gegn COVID-19. En nú kveður við nýjan tón: Mögulegar aðgerðir eru reifaðar en það lagt í hendur stjórnvalda að velja.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Meirihlutinn í borgarstjórn Reykjavíkur hefur styrkt stöðu sína verulega samkvæmt nýrri könnun.
Meirihlutinn í Reykjavík myndi bæta við sig þremur borgarfulltrúum
Sjálfstæðisflokkurinn tapar mestu fylgi allra flokka í Reykjavík samkvæmt nýrri könnun. Þrír flokkanna sem mynda meirihluta í borginni bæta við sig fylgi og borgarfulltrúum en Samfylkingin dalar. Staða meirihlutans er þó að styrkjast verulega.
Kjarninn 14. ágúst 2020
82 dagar í kosningar í sundruðum Bandaríkjunum
Joe Biden mælist með umtalsvert forskot á Donald Trump á landsvísu þegar minna en þrír mánuðir eru í bandarísku forsetakosningarnar. Hann er líka með yfirhöndina í flestum hinna mikilvægu sveifluríkja.
Kjarninn 13. ágúst 2020
Margrét Tryggvadóttir
Hlaupið endalausa
Leslistinn 13. ágúst 2020
Búið að fjármagna útgáfu spilsins þar sem leikendur eru með þingmenn í vasanum
Þingmaður Pírata er þegar búinn að ná að safna nægilegri upphæð á Karolina Fund til að gefa út Þingspilið. Söfnunin er þó enn í gangi, og ef það næst að safna meira, þá verður útgáfan veglegri.
Kjarninn 13. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiInnlent