Fjárfesting í innviðum hefur setið á hakanum

Heiðar Guðjónsson, formaður Efnahagsráðs norðurskautsins og forstjóri Vodafone og Stöðvar 2, segir ýmsa kosti vera í þátttöku í kínverska innviða- og fjárfestingaverkefninu Belti og braut.

Heiðar Guðjónsson, formaður Efnahagsráðs norðurskautsins og forstjóri Vodafone og Stöðvar 2.
Heiðar Guðjónsson, formaður Efnahagsráðs norðurskautsins og forstjóri Vodafone og Stöðvar 2.
Auglýsing

Heiðar Guð­jóns­son, for­maður Efna­hags­ráðs norð­ur­skauts­ins og for­stjóri Voda­fone og Stöðvar 2, segir í sam­tali við Kjarn­ann ýmsa kosti vera fyrir Ísland við þátt­töku í Belti og braut, meðal ann­ars aðgangur að gríð­ar­legu fjár­magni til að byggja upp inn­viði. Þá séu kost­irnir sér­stak­lega miklir fyr­ir­ ­skipa­fé­lög, verk­taka og flug­fé­lög sem felist í flutn­inga­tengdum innviðum og gagna- og vöru­flutn­ing­um. 

Inn­viða- og fjár­vest­inga­verk­efnið Belti og braut (kínv. 一带一路, e. Belt and Road Ini­ti­ati­ve) er verk­efni sem ein­kennt hefur utan­rík­is­stefnu Kína frá árinu 2013 undir stjórn for­seta lands­ins, Xi Jin­p­ing. Með Belti og braut er vísað til hinnar fornu Silki­leiðar sem tengdi Kína við umheim­inn og vill Xi Jin­p­ing end­ur­vekja hana undir for­merkjum Beltis og braut­ar. Belti og braut – eða Silki­leið 21. ald­ar­innar – skipt­ist í stuttu máli í svo­kall­aðan silki­veg eða „belti“ á landi, til dæmis í formi lestar­teina og hrað­brauta. Hinn hlut­inn er silki­leið á sjó eða „braut“ – til dæmis í formi hafna sem þar að auki tengir Kína við umheim­inn. 

Auglýsing
Verkefnið er afar víð­feðmt og nær frá Kína til Evr­ópu og Aust­ur-Afr­íku, auk þess sem það nær til fjöl­margra Asíu­ríkja. Að minnsta kosti 68 ríki hafa skrifað undir þátt­töku í verk­efn­inu og saman mynda ríkin um 40 pró­sent lands­fram­leiðslu heims­ins. 

„Inn­viðir á Íslandi eru tak­mark­aðir og miðað við hvað landið er ríkt hefur fjár­fest­ing í innviðum setið á hak­an­um,“ segir Heið­ar. „Ís­land var í fyrnd­inni þjón­ustu­mið­stöð fyrir verslun á norð­ur­slóð­um. Hafnir á Íslandi eru íslausar árið um kring og er Ísland eina norð­ur­slóða­land­ið, auk Nor­egs, með slíkar hafn­ir,“ segir hann. Íslend­ingar ættu jafn­framt að nýta þau tæki­færi sem hljót­ast með auknum flutn­ingum á norð­ur­slóðum og ætti landið að vera þjón­ustu­mið­stöð í Atl­ants­hafi.

Heiðar segir mik­il­vægt að þátt­taka í Belti og braut sé á for­sendum heima­manna, þannig að lög­sagan sé skýr. „Að Kín­verjar séu að öðl­ast yfir­ráð í löndum sem þeir fjár­festa í er fjar­stæðu­kennt,“ segir hann. 

Með eða á móti ekki eina leiðin

Heiðar bendir á að Ísland hafi ekki ein­ungis þessa tvo kosti; að taka ann­að­hvort þátt eða ekki. Þriðji kost­ur­inn sé að fara að fyr­ir­mynd Finna, það er að skrifa ekki undir þátt­töku, heldur gera sér­samn­inga við kín­versk stjórn­völd um verk­efni sem rúm­ast til hliðar við Belti og braut. Þannig gangi Finnar ekki beint inn í heild­ar­verk­efni Beltis og brautar heldur geri sér­samn­inga um sér­stök verk­efni.

Hann segir að Norð­ur­löndin hafi enn ekki gerst form­legir aðilar að Belti og braut, en að Finn­land sé að fá gríð­ar­lega fjár­fest­ingu í sína inn­viði. „Finn­land er með verk­efni að byggja neð­an­sjáv­ar­göng frá Helsinki til Tallin að verð­mæti 15 millj­arða evra þar sem bæði Kín­verjar og Evr­ópu­sam­bandið eru fyr­ir­ferða­mikil innan þess verk­efn­is.“

„Annað verk­efni er fjár­fest­ing upp á 3 til 5 millj­arða evra fyrir járn­braut frá Rovaniemi til Kirkenes. Þar eru bæði kín­verskir aðilar og Evr­ópu­sam­bandið að fjár­festa,“ segir Heið­ar. „Þessi fjár­fest­ing, að búa til sam­gönguæð frá Kirkenes til Finn­lands og tengja beint við Evr­ópu, skiptir Finna gríð­ar­lega miklu máli. Það er dæmi um verk­efni sem Kín­verjar taka mik­inn þátt í,“ segir hann.

Heiðar bendir á að Finnar leggi nú jafn­framt sæstreng Norð-Aust­ur­leið­ina, þar sem streng­ur­inn fari norður fyrir Síberíu og niður til Japan og Kína. „Ef Kín­verjar byggja inn­viði í Finn­landi þá hafa þeir ekki lög­sögu þar. Þeir eru að taka áhættu með því að fjár­festa í land­inu. Þeir þurfa að haga sér í sam­ræmi við lög og reglur í við­kom­andi landi, ann­ars er hætta á að inn­viðir séu þjóð­nýtt­ir.“

Amer­ík­anar vilja ekki að Ísland skrifi undir samn­ing við Kína

„Am­er­ík­anar vilja alls ekki að við skrifum upp á svona samn­inga við Kína. Nú er kapp­hlaup hafið um upp­bygg­ingu inn­viða á norð­ur­slóð­u­m,“ segir Heið­ar. „Banda­ríkin reyna að stilla mönnum upp, segja „við eða þeir.“ Bretar hafa hins vegar sótt sér tæki­færi í því að semja bæði til aust­urs og vest­ur­s,“ segir hann og bætir því við að hann telji að Íslend­ingar ættu ekki að skipa sér í ákveðið lið. Far­sæl­ast væri að eiga við­skipti til bæði aust­urs og vest­urs.

Umdeilt fram­tak

Margir hafa þó gagn­rýnt verk­efnið og telja sumir að kín­versk stjórn­völd vilji nota það til þess að auka stjórn­mála­leg áhrif sín í heim­in­um. Banda­ríkin eru eflaust það ríki sem er opin­ber­lega hvað mest mót­fallið verk­efn­inu. Bæði vara­for­seti Banda­ríkj­anna, Mike Pence, og utan­rík­is­ráð­herra, Mike Pompeo, hafa gagn­rýnt fram­takið og sagt það varpa ríkjum í skulda­gildru. Gagn­rýnendur vísa einnig oft til aðstæðna Srí Lanka í því sam­hengi.

Í suð­ur­hluta Srí Lanka hafa kín­versk fyr­ir­tæki einka­leigu­rétt til 99 ára á höfn sem kölluð er Hamban­tota höfn­in. Það er vegna þess að stjórn­völd í Srí Lanka gátu ekki greitt skuld sína við kín­versku fyr­ir­tækin sem byggðu höfn­ina.

Banda­ríkja­menn hafa jafn­framt gagn­rýnt skil­mála sem ýmsar þjóðir hafa geng­ist við þar sem kín­versk rík­is­fyr­ir­tæki standi að bygg­ing­unni eða lán undir for­merkjum Beltis og brautar með það að skil­yrði að kaupa vörur frá kín­verskum fyr­ir­tækj­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stækkuð og lituð mynd af frumu (bleikur litur) sem er verulega sýkt af SARS-CoV-2 veirunni (grænn litur).
„Eins og líkaminn væri vígvöllur“
Það er varla annað hægt en að bera óttablandna virðingu fyrir lífveru sem hefur eignast tugmilljónir afkomenda um allan heim á nokkrum mánuðum, segir mannerfðafræðingurinn Agnar Helgason sem sjálfur smitaðist og hefur teiknað upp ættartré veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Yfir 4.000 manns hafa látist í Svíþjóð vegna COVID-19. Flest hafa smitin verið í höfuðborginni Stokkhólmi.
Skilja Svíþjóð út undan
Landamæri Danmerkur og Noregs að Svíþjóð verða ekki opnuð um miðjan júní. Þau verða hins vegar opnuð gagnvart Íslandi. Utanríkisráðherra Svíþjóðar segir ákvörðunina pólitíska – ekki vísindalega.
Kjarninn 29. maí 2020
Kolbeinn Óttarsson Proppé var framsögumaður frumvarpsins í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd.
Upplýsingalögum verður ekki breytt í takt við vilja Samtaka atvinnulífsins
Umfjöllun um frumvarp forsætisráðherra um breytingar á upplýsingalögum, þar sem átti að gera það skylt að leita upplýsinga hjá þriðja aðila, hefur verið hætt af stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Það mun því að óbreyttu ekki verða að lögum.
Kjarninn 29. maí 2020
Starfsfólk Icelandair taki á sig 10 prósent launaskerðingu
Icelandair hefur óskað eftir því að starfsfólk fyrirtækisins taki á sig 10 prósent launaskerðingu eða 10 prósent skert starfshlutfall í júní og júlí. Laun forstjóra og stjórnar munu skerðast sem og laun framkvæmdastjóra.
Kjarninn 29. maí 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 36. þáttur: Á flótta og í felum
Kjarninn 29. maí 2020
Um 500 skólar í Suður-Kóreu hafa frestað því að hefja starfsemi á ný vegna fjölgun smita undanfarna daga.
Suður-Kórea stígur skref til baka
Fjölgun nýrra smita í Suður-Kóreu síðustu daga þykir sýna þá hættu sem getur skapast þegar takmörkunum á samkomum fólks er aflétt. Yfirvöld hafa aftur gripið til aðgerða til að hefta útbreiðslu veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Védís Hervör Árnadóttir, Ásdís Kristjánsdóttir og Anna Hrefna Ingimundardóttir.
Ásdís Kristjánsdóttir ráðin aðstoðarframkvæmdastjóri SA
Þrjár konur hafa tekið við nýjum stöðum innan Samtaka atvinnulífsins.
Kjarninn 29. maí 2020
Ólafur Marteinsson
Ólafur Marteinsson nýr formaður SFS
Mjótt var á munum í kosningum til formanns stjórnar Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi.
Kjarninn 29. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent