Landeyðing eykst með loftslagsbreytingum

Loftslagsbreytingar auka landeyðingu samkvæmt nýrri skýrslu IPCC en samhliða þeim eykst landnotkun hratt. Þær hafa nú þegar áhrif á fæðuöryggi í heiminum.

landbúnaður loftslagsmál eyðimörk þurrkar þurrkur h_02118965.jpg
Auglýsing

Lofts­lags­breyt­ingar auka land­eyð­ingu með meiri ákafa í úrkomu og flóð­um, tíð­ari og umfangs­meiri þurrk­um, meira álagi vegna hita, vinds og ölduróts auk hærri sjáv­ar­stöðu. Sam­hliða áhrifum lofts­lags­breyt­inga eykst land­notkun hratt og hafa lofts­lags­breyt­ingar nú þegar áhrif á fæðu­ör­yggi. Hlýnun á heim­skauta­svæðum mun hraða bráðnun sífrera og raska enn frekar norð­lægum skóg­um, bæði vegna meiri þurrka og skóg­ar­elda auk skor­dýra­plága og gróð­ur­sjúk­dóma. 

Þetta kemur fram í nýrri skýrslu á vegum IPCC, milli­ríkja­nefndar um lofts­lags­breyt­ing­ar, sem kom út í dag.

Í henni er greint frá því að lofts­lags­breyt­ingar auki land­eyð­ingu með meiri ákafa í úrkomu og flóð­um, tíð­ari og umfangs­meiri þurrk­um, meira álagi vegna hita, vinds og ölduróts auk hærri sjáv­ar­stöðu. Frá því síðla á 19. öld hafi hlýnun yfir íslausu landi að jafn­aði verið 1,41 gráð­ur, sem er mun meira en 0,87 gráðu hnatt­ræn hlýnun á sama tíma.

Auglýsing

Hlýn­unin hefur hliðrað lofts­lag­svæð­um, og gert sum búsvæða­belti útsett­ari fyrir breyti­leika í veðri og veð­ur­fari. ­Sam­hliða áhrifum lofts­lags­breyt­inga eykst land­notkun hratt. Síðan 1961 hafa 5,3 milljón fer­kíló­metrar lands verið lagðir undir land­bún­að, álíka og um tveir þriðju af flat­ar­máli Ástr­alíu og hefur land­notkun aldrei auk­ist hraðar í sögu mann­kyns, sam­kvæmt skýrsl­unni. Að jafn­aði verða 72 pró­sent af íslausu landi fyrir áhrifum af manna­völdum

Losun met­ans frá búpen­ingi hefur auk­ist nærri tvö­falt síðan 1961

Aukin mat­væla­eft­ir­spurn hefur leitt hratt til ákaf­ari land­nýt­ing­ar. Sam­fara fólks­fjölgun og neyslu­breyt­ingum hefur fram­leiðsla á jurta­trefj­um, mat­vælum og viði verið drif­kraftur breyt­inga á land­notk­un. Notkun ólíf­ræns áburðar hefur nífald­ast frá 1961 og notkun áveitu­vatns tvö­fald­ast. Breyt­ingar á land­notkun hafa stuðlað að land­eyð­ingu og eyði­merk­ur­mynd­un. Útbreiðsla vot­lendis hefur minnkað um 70 pró­sent frá 1970 og fjöldi íbúa þurrka­svæða hefur auk­ist um næstum 300 pró­sent frá 1961.

Um 24 pró­sent af heild­ar­losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, á árunum 2003 til 2012, er vegna land­notk­un­ar. Losun met­ans frá jórtr­andi búpen­ingi hefur auk­ist nærri tvö­falt síðan 1961 og N2O losun vegna áburð­ar­notk­unar meira en tvö­fald­ast. Losun CO2 vegna breyt­inga á land­notk­un, aðal­lega skóg­areyð­ing­ar, dróst saman snemma á 7. ára­tugnum en hefur verið stöðug og mikil síð­an.Yfirlitsmynd

Hlýnun jarðar hliðrar lofts­lags­svæðum

Á síð­ustu þremur ára­tugum hefur aukin ljóstil­lífun leitt til grænk­unar gróð­urs á hnatt­ræna vísu. Þetta má rekja til sam­þættra áhrifa breyttrar land­nýt­ing­ar, til að mynda áveitna, skóg­ar­nýt­ing­ar, auk breyt­inga á umhverf­is­þáttum s.s. lengri vaxt­ar­tíma, auk­inni upp­töku CO2 og nit­urs. Lík­an­reikn­ingar rekja aukna grænkun á heim­skauta­svæðum til áburðar­á­hrifa CO2 og lengri vaxt­ar­tíma en minni grænkun og ljóstil­lífun á öðrum breidd­argráðum til aukn­ingar á þurrkum og hita­bylgj­um. Aukin styrkur CO2 hefur aukið vatns­nýtni plantna og fram­leiðni gróð­urs á þurrum svæð­um. Heild­ar­á­hrifin ráð­ast hins­vegar af nær­ing­ar­efnum í jarð­vegi og vatns­fram­boði.

Hlýn­unin hefur gert sum búsvæða­belti útsett­ari fyrir breyti­leika í veðri og veð­ur­fari, það með talið aftaka­at­burð­um, sem liggja utan þess sem þau ráða við. Í heild­ina hliðr­ast lofts­lag­svæði til pól­svæða á mið­lægum breidd­argráðum og ofar í hálendi. Lík­legt er að þessi hliðrun haldi áfram meðan hlýnun jarðar stöðvast ekki. Í hita­belt­inu mun hlýn­unin leiða til nýrra og heit­ari lofts­lags­svæða.

Lofts­lags­breyt­ingar auka land­eyð­ingu en afleið­ingar mót­ast einnig af nýt­ingu lands. Strandrofs gætir á nýjum svæðum vegna breyt­inga á nýt­ingu strand­svæða og áhrifum lofts­lags­breyt­inga svo sem hækk­andi sjáv­ar­stöðu og breyt­inga í gangi lægða. Þá hefur útbreiðsla sífrera dreg­ist sam­an. Hlýnun á heim­skauta­svæðum mun hraða bráðnun sífrera og raska enn frekar norð­lægum skóg­um, bæði vegna meiri þurrka og skóg­ar­elda auk skor­dýra­plága og gróð­ur­sjúk­dóma.

Lofts­lags­breyt­ingar ógna fæðu­ör­yggi

Vegna hærra hita­stigs, úrkomu­breyt­inga og auk­innar tíðni sumra aftaka­at­burða ógna lofts­lags­breyt­ingar fæðu­ör­yggi. Hlýnun hefur aukið fram­leiðni land­bún­að­ar­vara á hærri breidd­argráðum, m.a. á maís, hveiti, syk­ur­rófum og bómull, en dregið úr fram­leiðslu á lægri breidd­argráðum, meðal ann­ars á byggi, maís og hveiti. Meðal áhrifa á beit­ar­lönd eru hnignun haga, hæg­ari vöxt­ur, minni fram­leiðni og við­koma beit­ar­dýra, aukin tíðni plága og sjúk­dóma og tap á líf­fræði­legum fjöl­breyti­leika.

Á þurrum svæð­um, sér­stak­lega í Afr­íku og hálendum svæðum í Asíu og Suð­ur­-Am­er­íku telja frum­byggjar og inn­fæddir að lofts­lags­breyt­ingar hafi nú þegar áhrif á fæðu­ör­yggi.

Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Æskilegt að birt verði skrá yfir vinnuveitendur hagsmunavarða
Forsætisráðuneytið vinnur nú að lagafrumvarpi til varnar hagsmunaárekstrum hjá æðstu handhöfum framkvæmdarvaldsins. Þar á meðal er fyrirhugað að gera öllum aðilum sem sinna hagsmunavörslu skylt að tilkynna sig til stjórnvalda.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Sigurður Ingi Friðleifsson
Lækkun, lækkun, lækkun
Kjarninn 19. ágúst 2019
Fermetrinn á tæpar 840 þúsund krónur
Miklar framkvæmdir hafa verið í miðbænum undanfarin ár og nú eru íbúðir komnar á sölu við Hverfisgötu 85-93. Ein tveggja herbergja íbúðin í húsinu er sett á 38,9 milljónir króna.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Telja þrengt að atvinnu- og menntamöguleikum fólks með ADHD
Að mati ADHD samtakanna byggja breyttar reglur Mennta- og starfsþróunarseturs lögreglunnar á vanþekkingu og úreltum hugmyndum en nú segir í læknisfræðilegum viðmiðum þeirra að greiningin ADHD/ADD geti verið útilokandi þáttur.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Gildi selur hlut sinn í HB Granda/Brim vegna kaupa á sölufélögum
Einn stærsti lífeyrissjóður landsins hefur selt Kaupfélagi Skagfirðinga nær allan hlut sinn í HB Granda, sem nú heitir Brim, vegna viðskipta sem félagið hefur átt við stærsta hluthafa sinn.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Samfylkingin bætir verulega við sig og mælist næst stærsti flokkurinn
Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 19 prósent fylgi aðra könnunina í röð. Píratar og Flokkur fólksins tapa fylgi milli mánaða en Samfylkingin bætir verulega.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Eiríkur Ragnarsson
Nokkrar staðreyndir um Reykjavíkurmaraþonið
Kjarninn 19. ágúst 2019
Kristbjörn Árnason
Sóun
Leslistinn 19. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiInnlent