Æskilegt að birt verði skrá yfir vinnuveitendur hagsmunavarða

Forsætisráðuneytið vinnur nú að lagafrumvarpi til varnar hagsmunaárekstrum hjá æðstu handhöfum framkvæmdarvaldsins. Þar á meðal er fyrirhugað að gera öllum aðilum sem sinna hagsmunavörslu skylt að tilkynna sig til stjórnvalda.

Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Auglýsing

Katrín Jak­obs­dótt­ir, for­sæt­is­ráð­herra, telur að æski­legt sé að opin­ber skrá um hags­muna­verði (e. lobby­ists) inni­haldi upp­lýs­ingar um verk­kaupa og vinnu­veit­endur þeirra. Hún segir að ekki sé hins vegar til skoð­unar að hags­muna­verðir skrái hags­muni sína í sama skiln­ingi og nú gildir um hags­muna­skrán­ingu ráð­herra og alþing­is­manna.

Þetta kemur fram í svari for­sæt­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn á Alþingi um skrán­ingu hags­muna almanna­tengla en unnið er að und­ir­bún­ingi laga­setn­ingar til varnar hags­muna­á­rekstrum hjá æðstu hand­höfum fram­kvæmd­ar­valds í ráðu­neyt­inu um þess­ar ­mund­ir.

Opin­ber skrá um þá sem tala máli einka­að­ila gagn­vart stjórn­völdum

Í svari for­sæt­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn Ólafs Ís­leifs­son­ar, þing­manns Mið­flokks­ins, um hvort að ráð­herra hyggst beita sér fyrir því að almanna­tenglum verði gert skylt að skrá hags­muni sína, kemur fram að í for­sæt­is­ráðu­neytið vinni nú að því að ­upp­fylla til­mæli GRECO, sam­taka ríkja innan Evr­ópu­ráðs­ins gegn spill­ingu, sem fram komu í fimmtu úttekt sam­tak­anna á Íslandi. Meðal til­mæl­anna var að settar yrðu reglur um sam­skipti æðstu hand­hafa fram­kvæmd­ar­valds við hags­muna­verði og aðra sem leit­ast við að hafa áhrif á störf stjórn­valda. 

Auglýsing

Í júlí síð­ast­liðnum birti for­sæt­is­ráðu­neytið áform um laga­setn­ingu þess efnis í sam­ráðs­gátt­inni. Þar kemur meðal ann­ars fram að fyr­ir­hugað sé að gera öllum aðilum sem sinna hags­muna­vörslu, þar að segja þá sem hafa það að aðal­starfi að tala máli einka­að­ila, eins eða fleiri, gagn­vart hand­höfum rík­is­valds, ­skylt að til­kynna sig til stjórn­valda svo unnt sé að birta opin­ber­lega skrá yfir þá. 

Gert er ráð ­fyrir því að skráin verði birt í B-deild Stjórn­ar­t­íð­inda og á vef Stjórn­arráðs Ís­lands. Jafn­framt segir að skoða þurfi hvort og þá hvaða við­ur­lög eigi að vera við því að van­rækja til­kynn­ing­ar­skyld­una. 

Auk þess er tekið fram að fram­an­greindar reglur muni einnig taka til þeirra aðila sem sinna hags­muna­vörslu fyrir til­tekna hópa án þess að ­falla undir almenna flokkun hags­muna­varða eins og hún verður skil­greind. Hér er átt við lög­menn eða almanna­tengla sem koma fram fyrir hönd til­tek­inna aðila sem eiga sam­eig­in­lega hags­mun­i. ­Sam­kvæmt laga­á­form­inu er með þessu reynt að tryggja að ekki verði hægt að kom­ast hjá því að birta upp­lýs­ingar um sam­skipti ráð­herra við til dæmis almanna­tengil sem vinnur fyrir nokkra aðila í ferða­þjónustu, vegna þess eins að almanna­teng­ill­inn er ekki skráður hags­muna­vörð­ur­.  

Tíma­mörk á færslu úr opin­beru starfi vegna hags­muna­á­rekstra

Enn fremur er fyr­ir­hugað að mælt verið í lögum að ráð­herr­ar, aðstoð­ar­menn, ráðu­neyt­is­stjór­ar, skrif­stofu­stjórar og sendi­herrar geti ekki í til­tek­inn tíma eftir að opin­beru starfi lýkur gegnt starfi fyrir skráða hags­muna­verði. Gert er ráð fyrir þeirri meg­in­reglu að fram­an­greindir aðilar þurfi að bíða í átta mán­uði frá starfs­lokum en að þó verður gert ráð fyrir því að hægt verði að óska eftir und­an­þágu frá for­sæt­is­ráðu­neyt­inu á bið­tíma eða stytt­ingu bið­tíma ef ljóst er að lítil eða engin hætta sé á hags­muna­á­rekstrum til dæmis vegna mis­mun­andi eðlis starfs innan Stjórn­arráðs Ís­lands ann­ars vegar og fyrir hags­muna­verði hins veg­ar.

Þá er einnig stefnt að því að ráðu­neytið geti tekið til skoð­unar mál að eigin frum­kvæði, til að mynda þau til­vik þar sem aðili hefur farið úr starfi innan Stjórn­arráðs Ís­lands í annað starf þar sem umtals­verð hætta er á hags­muna­á­rekstrum án þess að kanna afstöðu ráðu­neyt­is­ins fyr­ir­fram. Gert er ráð fyrir því að ráðu­neytið geti í þeim til­vikum ann­ars vegar lagt stjórn­valds­sektir á við­kom­andi fyrir athæfið og eftir atvikum einnig dag­sekt­ir.

SA mót­fallin opin­berri skrán­ingu hags­muna­varða 

Sam­tök Atvinnu­lífs­ins gagn­rýna þessi áform stjórn­valda í umsögn sinni í sam­ráðs­gátt­inni. Í umsögn sam­tak­anna segir að hér á landi tíðkast það ekki að spill­ing birt­ist í því að sterkir sér­hags­muna­að­ilar „nái tang­ar­haldi“ á ­stjórn­völdum og hafi áhrif á þau með við­brögðum sínum við ein­stökum ákvörð­un­um, líkt og fjallað er um í fyrr­nefndri út­tekt­ar­skýrslu GRECO.

Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri SA. Mynd: Bára Huld BeckÞví telja sam­tökin að ekki sé þörf á því að taka upp skrán­ingu hags­muna­að­ila hér á landi. „Að­staðan hér er um flest frábrugðin því hvernig hún er í marg­falt stærri þjóð­félög­um. Í lang­flestum til­vikum er alveg ljóst hvaða hags­munum ein­stök sam­tök eða starfs­menn þeirra þjóna hvort sem það eru sam­tök fyr­ir­tækja, verka­fólks, umhverf­is­vernd­ar­fólks, neyt­enda, dýra­vina eða önn­ur,“ segir í umsögn­inni.

Sam­tökin eru einnig and­víg því að sett séu almenn yfir­grips­mikil ákvæði um „tak­mörkun á almenn­u at­vinnu­frelsi“ starfs­manna stjórn­arráðs­ins eða kjör­inna full­trúa. „Það er já­kvætt að einka­fyr­ir­tæki finn­i hæfa starfs­menn í þjón­ustu ríkis og sveit­ar­félaga og að yfir­sýn og þekk­ing þeirra sem af ein­hverj­u­m á­stæðum hætta í stjórn­málum nýt­ist sem víð­ast. Tak­mörkun á starfs­vali getur því ekki orðið til ann­ar­s en tjóns fyrir sam­félag­ið.“

Að lokum segir í umsögn sam­tak­anna að það sé mik­il­vægt að ís­lenskt atvinnu­líf búi við skýrar og góðar leik­reglur sem auka trúverð­ug­leika og verja gegn ólög­mætri hátt­semi. Aftur á móti telja sam­tökin að eft­ir­lit megi ekki vera of íþyngj­andi vegna þess að það auki kostn­að ­fyr­ir­tækja og veiki sam­keppn­is­hæfni ís­lensks atvinnu­lífs.

Amazon lagði inn pöntun fyrir 100 þúsund rafmagns sendibíla
Nýsköpunarfyrirtækið Rivian sem er með höfuðstöðvar í Michigan er heldur betur að hrista upp í sendibílamarkaðnum.
Kjarninn 19. september 2019
Jón Steindór Valdimarsson, þingmaður Viðreisnar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Þingmenn fjögurra flokka fara fram á fullan aðskilnað ríkis og kirkju
Lögð hefur verið fram þingsályktunartillaga um að frumvarp um aðskilnað ríkis og kirkju verði lagt fram snemma árs 2021 og að sá aðskilnaður verði gengin í gegn í síðasta lagi 2034.
Kjarninn 19. september 2019
Guðmundur Ingi Guðbrandsson
Hamfarahlýnun – gripið til mikilvægra aðgerða
Kjarninn 19. september 2019
Að jafnaði eru konur líklegri en karlar til að gegna fleiri en einu starfi.
Talsvert fleiri í tveimur eða fleiri störfum hér á landi
Mun hærra hlutfall starfandi fólks gegna tveimur eða fleiri störfum hér á landi en í öðrum Evrópuríkjum. Þá vinna fleiri Íslendingar langar vinnuvikur eða tæp 18 prósent.
Kjarninn 19. september 2019
Árni Pétur Jónsson, forstjóri Skeljungs, stýrði áður Basko.
Skeljungur fær undanþágu vegna kaupa á Basko
Samkeppniseftirlitið hefur heimilað samruna Skeljungs og Basko með skilyrðum. Kaupverðið er 30 milljónir króna og yfirtaka skulda.
Kjarninn 19. september 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
„Við getum ekki brugðist við með því að reyna að lifa eins og í sænskri hippakommúnu“
Formaður Miðflokksins segir að leyfa verði vísindum að leysa loftslagsvandann í stað þess að bregðast við með því að reyna að lifa eins og í sænskri hippakommúnu.
Kjarninn 19. september 2019
Rannveig Sigurðardóttir og Unnur Gunnarsdóttir
Unnur og Rannveig skipaðar varaseðlabankastjórar
Núverandi aðstoðarseðlabankastjóri og forstjóri Fjármálaeftirlitsins hafa nú verið formlega fluttar í starf varaseðlabankastjóra af forsætisráðherra og fjármála- og efnahagsráðherra. Þær hefja störf í janúar á næsta ári.
Kjarninn 19. september 2019
Nonnabiti lokar eftir 27 ár
„Allt á baconbát?“ hefur heyrst í síðasta sinn í Hafnarstrætinu. Nonnabita hefur verið lokað og svangir næturlífsfarar verða að finna sér nýjan stað til að takast á við svengdina í framtíðinni.
Kjarninn 19. september 2019
Meira úr sama flokkiInnlent