Telur beitingu dagsekta í umgengnismálum oftast hafa skilað árangri

Fjórir einstaklingar hafa þurft að greiða dagsektir á grundvelli úrskurða sýslumanns vegna umgengnismála á árunum 2014 til 2018. 329 kröfur um beitingu dagsekta samkvæmt heimild í barnalögum til að þvinga fram umgengni hafa enn fremur verið settar fram.

23-april-2014_13983708445_o.jpg
Auglýsing

Þór­dís Kol­brún R. Gylfa­dóttir dóms­mála­ráð­herra lítur því svo á að beit­ing dag­sekta í umgengn­is­málum skili þeim árangri í flestum til­vikum að umgengni sé komið á í sam­ræmi við úrskurð, dóm, dómsátt eða stað­festan samn­ing.

Þetta kemur fram í svari ráð­herr­ans við fyr­ir­spurn frá Höllu Gunn­ars­dótt­ur, vara­þing­manns Vinstri grænna, um dag­sektir í umgengn­is­mál­um.

Í svar­inu kemur jafn­framt fram að fjórir ein­stak­lingar hafi þurft að greiða dag­sektir á grund­velli úrskurða sýslu­manns vegna umgengn­is­mála á árunum 2014 til 2018. Þá hafi 329 kröfur um beit­ingu dag­sekta sam­kvæmt heim­ild í barna­lögum til að þvinga fram umgengni verið settar fram á þessum fjórum árum.

Auglýsing

Dag­sektir að jafn­aði ekki greiddar

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­mann­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu eru dag­sektir sem lagðar eru á með úrskurði að jafn­aði ekki greidd­ar. Sam­kvæmt emb­ætt­inu fer sýslu­maður ekki sjálf­krafa af stað með inn­heimtu dag­sekta þegar hann hefur kveðið upp úrskurð um álagn­ingu dag­sekta, en krafa um inn­heimtu þarf að koma fram frá þeim sem vill knýja fram umgengni.

Hjá sýslu­mann­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafa dag­sektir verið ákveðnar til 100 daga í senn. Í tveimur til­vik­um, fram til árs­ins 2019, hafa verið greiddar 1.000.000 krónur í dag­sekt­ir. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­mann­inum á Suð­ur­landi var úrskurðað um að for­eldri bæri að greiða dag­sektir í 100 daga eða þar til látið hefði verið af tálm­un­um.

Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir Mynd: Bára Huld Beck

Dag­sektir að hámarki 30.000 krónur á dag

Í svar­inu kemur enn fremur fram að sam­kvæmt barna­lögum hafi sýslu­maður heim­ild til að úrskurða um dag­sektir að hámarki 30.000 krónur á dag þar til látið er af tálm­un­um, en að hámarki í 100 daga í senn. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­manns­emb­ættum sé í máls­með­ferð­inni kallað eftir gögnum sem veita upp­lýs­ingar um fjár­hag og félags­lega stöðu for­eldra og upp­hæð dag­sekta hagað í sam­ræmi við það að þær séu lík­legar til að við­kom­andi láti af tálm­un­um. Ákvæð­inu sé beitt af með­al­hófi, en forð­ast sé að hafa dag­sektir hærri en nauð­syn kref­ur.

Þá sé gagn­að­ila gef­inn kostur á að leggja fram gögn um fjár­hag sinn áður en upp­hæð dag­sekta sé ákveð­in. Litið sé til þess hversu ein­beittur vilji sé til þess að tálma umgengni og í því sam­bandi sé litið til þess hvort áður hafi verið lagðar dag­sektir á sama aðila. Áfallnar dag­sektir falli niður þegar sýslu­maður telji að látið hafi verið af tálm­un­um.

Fjórtán til­kynn­ingar til barna­vernd­ar­nefndar

Þá kemur fram hjá ráð­herra að sam­kvæmt sýslu­mann­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafi 13 tikynn­ingar verið sendar til barna­vernd­ar­nefndar á árunum 2016 til 2018. Sam­kvæmt sýslu­mann­inum á Suð­ur­landi var send til­kynn­ing til barna­vernd­ar­nefndar í því máli sem kveð­inn var upp úrskurður um dag­sekt­ir.

„Þau úrræði sem til staðar eru í barna­lögum þegar annað for­eldri kemur í veg fyrir umgengni for­eldris og barns eru í fyrsta lagi dag­sektir og í öðru lagi krafa um aðför. Í 48. gr. barna­laga, nr. 76/2003, kemur fram að umgengni við barn sam­kvæmt úrskurði, dómi, dómsátt for­eldra eða samn­ingi þeirra, stað­festum af sýslu­manni, verði þvinguð fram með dag­sektum tálmi sá sem hefur for­sjá barns hinu for­eldr­inu eða öðrum sem eiga umgengn­is­rétt við barnið að neyta hans. Sam­kvæmt 33. gr. a barna­laga er for­eldrum skylt að leita sátta áður en kraf­ist er úrskurðar um dag­sektir og höfðað er mál um aðför,“ segir í svar­inu.

Láti for­sjár­for­eldri af tálm­unum er til­gangi þving­un­ar­að­gerða náð

Þá fjallar ráð­herra um athuga­semd í grein­ar­gerð við 48. grein barna­laga í frum­varpi til núgild­andi barna­laga en þar kemur meðal ann­ars fram að mik­il­vægt sé að hafa í huga að mark­mið dag­sekta og ann­arra þving­un­ar­að­gerða sé að koma umgengni sam­kvæmt lög­mætri ákvörðun á, það er að knýja fram efndir á ákvörð­un­inni.

„Láti for­sjár­for­eldri af tálm­unum sé til­gangi þving­un­ar­að­gerða náð. Dag­sekt­ar­úr­skurður sé þá ekki lengur aðfar­ar­hæfur og dag­sekt­irnar falli nið­ur. Greiddar dag­sektir verða þó ekki end­ur­greiddar þótt látið sé af tálm­unum síð­ar.“

Þá segi í almennum athuga­semdum í grein­ar­gerð með frum­varpi til breyt­inga á barna­lögum er varðar umgengni­stálm­anir að leggja verði áherslu á að þegar svo háttar til að umgengn­is­úr­skurði sé ekki fram­fylgt af hálfu for­eldris sem barn býr hjá og grípa þurfi til aðgerða af hálfu yfir­valda til að koma á umgengni veg­ist á tvenns konar hags­mun­ir. Ann­ars vegar sé um að ræða hags­muni barns og for­eldris af því að njóta umgengn­innar og hins vegar hags­muni barns af því að fram­kvæmd umgengn­innar valdi því ekki of miklum erf­ið­leikum eða skaða.

Málin flókin og erfið

„Lög­fest­ing og fram­kvæmd þving­unar­úr­ræða verði að taka mið af þeirri hættu sem geti verið sam­fara því fyrir barn að þvinga fram umgengni með til­teknum ráð­um. Skil­yrði fyrir beit­ingu þving­unar sam­kvæmt ákvæðum lag­anna sé fyrst og fremst að úrskurð­ar­að­ili hafi kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að for­eldri sem barn búi hjá tálmi umgengni. Þá kemur fram að mik­il­vægt sé að und­ir­strika að þau mál þar sem reyni á þvingun séu flókin og erf­ið.

Þar sé nær und­an­tekn­ing­ar­laust um að ræða djúp­stæðan eða langvar­andi ágrein­ing for­eldra sem geti átt sér ýmsar orsakir og reynst mjög erfitt að leysa. Ágrein­ingur af þessu tagi hafi alltaf áhrif á barnið sem eigi í hlut og barnið finni sig oft knúið til að taka afstöðu. Þá kemur jafn­framt fram að við­ur­lög séu nauð­syn­leg til þess að reyna að tryggja að barn fari ekki á mis við þá umgengni sem gagn­ast barn­inu best. Með við­ur­lögum sé einnig und­ir­strikað að tálmun sé brýnt brot á for­sjár­skyldum for­eldr­is. Hörð fram­ganga í þving­un­ar­málum eða refsi­kennd við­ur­lög geti hins vegar aukið deilu for­eldra til muna til skaða fyrir barn­ið. Þung við­ur­lög eða harka­legar afleið­ingar við umgengn­is­brotum geti einnig dregið úr líkum á því að for­eldri lýsi rétt­mætum áhyggjum af umgengni þegar það á við og að barn njóti nauð­syn­legrar vernd­ar,“ segir í svar­inu.

Telja að dag­sekt­ar­mál skili þeim árangri í umgengn­is­málum sem að er stefnt

Þá kemur fram að sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­mann­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu ljúki miklum meiri hluta dag­sekt­ar­mála á annan hátt en með úrskurði sýslu­manns. Önnur mála­lok en úrskurður séu oft til marks um að umgengni hafi kom­ist á að nýju eða að minnsta kosti að þok­ast hafi í átt að sam­komu­lagi milli for­eldra, eftir atvikum með beit­ingu sátta­með­ferð­ar, eða öðrum úrræðum sem sýslu­maður getur beitt við með­ferð þess­ara mála. Dag­sekta­mál falli í sumum til­vikum niður sökum þess að máls­hefj­andi hættir að sinna þeim og megi ætla að í ein­hverjum þeirra til­vika hafi umgengni kom­ist á að nýju.

Í þeim til­vikum þar sem umgengni hefur kom­ist á að nýju, í kjöl­far þess að beiðni um dag­sektir hefur verið lögð fram, verði að mati emb­ætt­is­ins að ætla að beit­ing úrræð­is­ins hafi skilað árangri. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­mann­inum á Suð­ur­landi, með vísan til fyr­ir­liggj­andi töl­fræði hjá emb­ætt­inu, verður rekstur dag­sekt­ar­máls í yfir­gæf­andi fjölda til­fella til þess að umgengni kemst á, dag­sekt­ar­mál falla niður í kjöl­farið og ekki komi til úrskurðar nema í und­an­tekn­ing­ar­til­fell­um.

Þegar litið sé til þessa sé að mati emb­ætt­is­ins tví­mæla­laust hægt að draga þá ályktun að dag­sekt­ar­mál skili þeim árangri í umgengn­is­málum sem að sé stefnt. Hins vegar verði að líta til þess að í þeim und­an­tekn­ing­ar­til­fellum sem úrskurðað sé um dag­sektir í umgengn­is­málum virð­ist dag­sekt­irnar sjálfar ekki endi­lega skila til­ætl­uðum árangri. Hagur for­sjár­for­eldra geti jafn­framt skipt miklu máli, til dæmis ef for­sjár­for­eldri er eigna­laust eða efna­mik­ið.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vörur Gaza Company byggja hvort tveggja á íslenskum og palenstínskum hefðum í saumaskap.
Gjöf frá Gaza
Markmið verkefnisins Gjöf frá Gaza er að hjálpa palestínskum konum að halda fjárhagslegu sjálfstæði sínu svo þær geti framfleytt sér og fjölskyldum sínum. Nú má kaupa vörur Gaza Company á Karolinafund og styðja þannig við verkefnið.
Kjarninn 27. september 2020
Eggert Gunnarsson
Stórihvellur
Kjarninn 27. september 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir
Nokkur orð um stöðuna
Kjarninn 27. september 2020
Halldór Benjamín var gestur í Silfrinu í dag.
Segir algjöran skort hafa verið á samtali
Halldór Benjamín Þorbergsson sagði í Silfrinu í morgun að verkalýðshreyfingin hefði hafnað því að eiga í samtali um útfærsluatriði Lífskjarasamnings. Kosning fyrirtækja innan SA um afstöðu til uppsagnar kjarasamninga hefst á morgun.
Kjarninn 27. september 2020
Tuttugu ný smit innanlands – fjölgar á sjúkrahúsi
Fjórir einstaklingar liggja nú á sjúkrahúsi vegna COVID-19 og fjölgar um tvo milli daga. Einn sjúklingur er á gjörgæslu.
Kjarninn 27. september 2020
Framundan er stór krísa en við höfum val
„Okkar lærdómur af heimsfaraldrinum er sá að við höfum gengið of hart fram gagnvart náttúrunni og það er ekki víst að leiðin sem við vorum á sé sú besta,“ segir Stefán Gíslason, umhverfisstjórnunarfræðingur.
Kjarninn 27. september 2020
James Albert Bond er hér til vinstri ásamt Daniel Craig sem hefur farið með hlutverk njósnarans James Bond síðustu ár.
Bond, James Bond
Margir kannast við eina frægustu persónu hvíta tjaldsins, James Bond njósnara hennar hátignar. Sem ætíð sleppur lifandi, þótt stundum standi tæpt. Færri vita að til var breskur njósnari með sama nafni, sá starfaði fyrir Breta í Póllandi.
Kjarninn 27. september 2020
Ísak Már Jóhannesson
Má bjóða þér skógarelda með kaffinu?
Kjarninn 26. september 2020
Meira úr sama flokkiInnlent