Telur beitingu dagsekta í umgengnismálum oftast hafa skilað árangri

Fjórir einstaklingar hafa þurft að greiða dagsektir á grundvelli úrskurða sýslumanns vegna umgengnismála á árunum 2014 til 2018. 329 kröfur um beitingu dagsekta samkvæmt heimild í barnalögum til að þvinga fram umgengni hafa enn fremur verið settar fram.

23-april-2014_13983708445_o.jpg
Auglýsing

Þór­dís Kol­brún R. Gylfa­dóttir dóms­mála­ráð­herra lítur því svo á að beit­ing dag­sekta í umgengn­is­málum skili þeim árangri í flestum til­vikum að umgengni sé komið á í sam­ræmi við úrskurð, dóm, dómsátt eða stað­festan samn­ing.

Þetta kemur fram í svari ráð­herr­ans við fyr­ir­spurn frá Höllu Gunn­ars­dótt­ur, vara­þing­manns Vinstri grænna, um dag­sektir í umgengn­is­mál­um.

Í svar­inu kemur jafn­framt fram að fjórir ein­stak­lingar hafi þurft að greiða dag­sektir á grund­velli úrskurða sýslu­manns vegna umgengn­is­mála á árunum 2014 til 2018. Þá hafi 329 kröfur um beit­ingu dag­sekta sam­kvæmt heim­ild í barna­lögum til að þvinga fram umgengni verið settar fram á þessum fjórum árum.

Auglýsing

Dag­sektir að jafn­aði ekki greiddar

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­mann­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu eru dag­sektir sem lagðar eru á með úrskurði að jafn­aði ekki greidd­ar. Sam­kvæmt emb­ætt­inu fer sýslu­maður ekki sjálf­krafa af stað með inn­heimtu dag­sekta þegar hann hefur kveðið upp úrskurð um álagn­ingu dag­sekta, en krafa um inn­heimtu þarf að koma fram frá þeim sem vill knýja fram umgengni.

Hjá sýslu­mann­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafa dag­sektir verið ákveðnar til 100 daga í senn. Í tveimur til­vik­um, fram til árs­ins 2019, hafa verið greiddar 1.000.000 krónur í dag­sekt­ir. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­mann­inum á Suð­ur­landi var úrskurðað um að for­eldri bæri að greiða dag­sektir í 100 daga eða þar til látið hefði verið af tálm­un­um.

Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir Mynd: Bára Huld Beck

Dag­sektir að hámarki 30.000 krónur á dag

Í svar­inu kemur enn fremur fram að sam­kvæmt barna­lögum hafi sýslu­maður heim­ild til að úrskurða um dag­sektir að hámarki 30.000 krónur á dag þar til látið er af tálm­un­um, en að hámarki í 100 daga í senn. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­manns­emb­ættum sé í máls­með­ferð­inni kallað eftir gögnum sem veita upp­lýs­ingar um fjár­hag og félags­lega stöðu for­eldra og upp­hæð dag­sekta hagað í sam­ræmi við það að þær séu lík­legar til að við­kom­andi láti af tálm­un­um. Ákvæð­inu sé beitt af með­al­hófi, en forð­ast sé að hafa dag­sektir hærri en nauð­syn kref­ur.

Þá sé gagn­að­ila gef­inn kostur á að leggja fram gögn um fjár­hag sinn áður en upp­hæð dag­sekta sé ákveð­in. Litið sé til þess hversu ein­beittur vilji sé til þess að tálma umgengni og í því sam­bandi sé litið til þess hvort áður hafi verið lagðar dag­sektir á sama aðila. Áfallnar dag­sektir falli niður þegar sýslu­maður telji að látið hafi verið af tálm­un­um.

Fjórtán til­kynn­ingar til barna­vernd­ar­nefndar

Þá kemur fram hjá ráð­herra að sam­kvæmt sýslu­mann­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafi 13 tikynn­ingar verið sendar til barna­vernd­ar­nefndar á árunum 2016 til 2018. Sam­kvæmt sýslu­mann­inum á Suð­ur­landi var send til­kynn­ing til barna­vernd­ar­nefndar í því máli sem kveð­inn var upp úrskurður um dag­sekt­ir.

„Þau úrræði sem til staðar eru í barna­lögum þegar annað for­eldri kemur í veg fyrir umgengni for­eldris og barns eru í fyrsta lagi dag­sektir og í öðru lagi krafa um aðför. Í 48. gr. barna­laga, nr. 76/2003, kemur fram að umgengni við barn sam­kvæmt úrskurði, dómi, dómsátt for­eldra eða samn­ingi þeirra, stað­festum af sýslu­manni, verði þvinguð fram með dag­sektum tálmi sá sem hefur for­sjá barns hinu for­eldr­inu eða öðrum sem eiga umgengn­is­rétt við barnið að neyta hans. Sam­kvæmt 33. gr. a barna­laga er for­eldrum skylt að leita sátta áður en kraf­ist er úrskurðar um dag­sektir og höfðað er mál um aðför,“ segir í svar­inu.

Láti for­sjár­for­eldri af tálm­unum er til­gangi þving­un­ar­að­gerða náð

Þá fjallar ráð­herra um athuga­semd í grein­ar­gerð við 48. grein barna­laga í frum­varpi til núgild­andi barna­laga en þar kemur meðal ann­ars fram að mik­il­vægt sé að hafa í huga að mark­mið dag­sekta og ann­arra þving­un­ar­að­gerða sé að koma umgengni sam­kvæmt lög­mætri ákvörðun á, það er að knýja fram efndir á ákvörð­un­inni.

„Láti for­sjár­for­eldri af tálm­unum sé til­gangi þving­un­ar­að­gerða náð. Dag­sekt­ar­úr­skurður sé þá ekki lengur aðfar­ar­hæfur og dag­sekt­irnar falli nið­ur. Greiddar dag­sektir verða þó ekki end­ur­greiddar þótt látið sé af tálm­unum síð­ar.“

Þá segi í almennum athuga­semdum í grein­ar­gerð með frum­varpi til breyt­inga á barna­lögum er varðar umgengni­stálm­anir að leggja verði áherslu á að þegar svo háttar til að umgengn­is­úr­skurði sé ekki fram­fylgt af hálfu for­eldris sem barn býr hjá og grípa þurfi til aðgerða af hálfu yfir­valda til að koma á umgengni veg­ist á tvenns konar hags­mun­ir. Ann­ars vegar sé um að ræða hags­muni barns og for­eldris af því að njóta umgengn­innar og hins vegar hags­muni barns af því að fram­kvæmd umgengn­innar valdi því ekki of miklum erf­ið­leikum eða skaða.

Málin flókin og erfið

„Lög­fest­ing og fram­kvæmd þving­unar­úr­ræða verði að taka mið af þeirri hættu sem geti verið sam­fara því fyrir barn að þvinga fram umgengni með til­teknum ráð­um. Skil­yrði fyrir beit­ingu þving­unar sam­kvæmt ákvæðum lag­anna sé fyrst og fremst að úrskurð­ar­að­ili hafi kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að for­eldri sem barn búi hjá tálmi umgengni. Þá kemur fram að mik­il­vægt sé að und­ir­strika að þau mál þar sem reyni á þvingun séu flókin og erf­ið.

Þar sé nær und­an­tekn­ing­ar­laust um að ræða djúp­stæðan eða langvar­andi ágrein­ing for­eldra sem geti átt sér ýmsar orsakir og reynst mjög erfitt að leysa. Ágrein­ingur af þessu tagi hafi alltaf áhrif á barnið sem eigi í hlut og barnið finni sig oft knúið til að taka afstöðu. Þá kemur jafn­framt fram að við­ur­lög séu nauð­syn­leg til þess að reyna að tryggja að barn fari ekki á mis við þá umgengni sem gagn­ast barn­inu best. Með við­ur­lögum sé einnig und­ir­strikað að tálmun sé brýnt brot á for­sjár­skyldum for­eldr­is. Hörð fram­ganga í þving­un­ar­málum eða refsi­kennd við­ur­lög geti hins vegar aukið deilu for­eldra til muna til skaða fyrir barn­ið. Þung við­ur­lög eða harka­legar afleið­ingar við umgengn­is­brotum geti einnig dregið úr líkum á því að for­eldri lýsi rétt­mætum áhyggjum af umgengni þegar það á við og að barn njóti nauð­syn­legrar vernd­ar,“ segir í svar­inu.

Telja að dag­sekt­ar­mál skili þeim árangri í umgengn­is­málum sem að er stefnt

Þá kemur fram að sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­mann­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu ljúki miklum meiri hluta dag­sekt­ar­mála á annan hátt en með úrskurði sýslu­manns. Önnur mála­lok en úrskurður séu oft til marks um að umgengni hafi kom­ist á að nýju eða að minnsta kosti að þok­ast hafi í átt að sam­komu­lagi milli for­eldra, eftir atvikum með beit­ingu sátta­með­ferð­ar, eða öðrum úrræðum sem sýslu­maður getur beitt við með­ferð þess­ara mála. Dag­sekta­mál falli í sumum til­vikum niður sökum þess að máls­hefj­andi hættir að sinna þeim og megi ætla að í ein­hverjum þeirra til­vika hafi umgengni kom­ist á að nýju.

Í þeim til­vikum þar sem umgengni hefur kom­ist á að nýju, í kjöl­far þess að beiðni um dag­sektir hefur verið lögð fram, verði að mati emb­ætt­is­ins að ætla að beit­ing úrræð­is­ins hafi skilað árangri. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­mann­inum á Suð­ur­landi, með vísan til fyr­ir­liggj­andi töl­fræði hjá emb­ætt­inu, verður rekstur dag­sekt­ar­máls í yfir­gæf­andi fjölda til­fella til þess að umgengni kemst á, dag­sekt­ar­mál falla niður í kjöl­farið og ekki komi til úrskurðar nema í und­an­tekn­ing­ar­til­fell­um.

Þegar litið sé til þessa sé að mati emb­ætt­is­ins tví­mæla­laust hægt að draga þá ályktun að dag­sekt­ar­mál skili þeim árangri í umgengn­is­málum sem að sé stefnt. Hins vegar verði að líta til þess að í þeim und­an­tekn­ing­ar­til­fellum sem úrskurðað sé um dag­sektir í umgengn­is­málum virð­ist dag­sekt­irnar sjálfar ekki endi­lega skila til­ætl­uðum árangri. Hagur for­sjár­for­eldra geti jafn­framt skipt miklu máli, til dæmis ef for­sjár­for­eldri er eigna­laust eða efna­mik­ið.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Donald Trump verður út um allt á Youtube á kjördegi
Framboð Donalds Trumps Bandaríkjaforseta hefur nú þegar keypt bróðurpartinn af auglýsingaplássi á Youtube, fyrir kjördag í Nóvember.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Freyr Eyjólfsson
Neysla og úrgangur eykst á heimsvísu – Ákall um nýjar, grænar lausnir
Kjarninn 20. febrúar 2020
Ísold Uggadóttir og Auður Jónsdóttir
Himinhrópandi mistök í máli Maní
Kjarninn 20. febrúar 2020
Haraldur Johanessen var enn ríkislögreglustjóri þegar samkomulagið var gert. Hann lét af störfum skömmu síðar
Samkomulag ríkislögreglustjóra hækkaði laun yfirmanna um 48 prósent
Þeir yfirmenn hjá ríkislögreglustjóra sem skrifuðu undir samkomulag við embættið í fyrra hækkuðu samtals grunnlaun sín um 314 þúsund krónur á mánuði og sameiginlegar lífeyrisgreiðslur um 309 milljónir.
Kjarninn 20. febrúar 2020
Samninganefnd starfsgreinasambandsins.
Starfsgreinasambandið nær samkomulagi við ríkið um nýjan kjarasamning
Starfsgreinasambandið og ríkið náðu í gær saman um útlínur á nýjum kjarasamningi á fundi hjá ríkissáttarsemjara.
Kjarninn 20. febrúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling fordæmir Dag fyrir að vilja ekki eiga samtal við sig
Efling segir borgarstjórann í Reykjavík tala niður kjara- og réttlætisbaráttu félagsins. Framsetning hans á tilboðum Reykjavíkurborgar um launahækkanir til félagsmanna Eflingar sé í þeim „tilgangi að fegra mögur tilboð borgarinnar.“
Kjarninn 20. febrúar 2020
Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB.
Verkföll hjá BSRB hefjast að óbreyttu í byrjun mars
Verkföllin munu hafa mikil áhrif á almannaþjónustuna enda munu þau ná til starfsfólks í heilbrigðisþjónustunni, þar með talið á Landspítalanum, og í skólum, leikskólum og á frístundaheimilum.
Kjarninn 20. febrúar 2020
Hillur verslana eru í dag fullar af fersku brauði.
Uppþot vegna brauðsins stormur í vatnsglasi
„Hvenær verður næst brauð viðvörun?“ „Brauð er búið í borginni, líka hvíta brauðið. Fólk ætlar greinilega að leyfa sér þessar síðustu klukkustundir á jörðu.“ Þeir voru margir brandararnir sem fuku í sprengilægðinni í síðustu viku.
Kjarninn 20. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent