Forsetinn staðfestir innleiðingu þriðja orkupakkans

Guðni Th. Jóhannesson hefur staðfest lög um breytingar á raforkulögum. Orkan okkar skoraði á forsetann að staðfesta ekki lögin og vísa í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands.
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands.
Auglýsing

For­seti Íslands, Guðni Th. Jóhann­es­son, hef­ur und­ir­ritað og stað­fest tvenn lög; lög um breyt­ingu á raf­orku­lög­um, nr. 65/2003, með síð­ari breyt­ingum (flutn­ings­kerfi raf­orku), og lög um breyt­ingu á raf­orku­lögum og lögum um Orku­stofnun (EES-­regl­ur, við­ur­laga­á­kvæð­i). Alþingi sam­þykkti lögin þann 2. sept­em­ber síð­ast­lið­inn.

Þetta kemur fram í yfir­lýs­ingu frá for­set­an­um. 

Í henni seg­ir: „Frum­vörp til þess­ara laga voru lögð fram á Alþingi 1. apríl síð­ast­lið­inn, fyrir rúmum fimm mán­uð­um. Umræður um efni þeirra og skyld mál­efni höfðu varað mán­uðum saman fyrir það, ef ekki leng­ur. Í 26. grein stjórn­ar­skrár lýð­veld­is­ins hefur frá upp­hafi verið kveðið á um þann rétt for­seta að synja lögum stað­fest­ingar þannig að þau öðlist gildi en verði lögð í dóm kjós­enda til sam­þykktar eða synj­un­ar. Frá lokum síð­ustu aldar hefur all­mörgum sinnum verið skorað á for­seta að beita þessum rétti, með og án til­ætl­aðs árang­urs eins og dæmin sanna.“

Auglýsing

7.643 skrif­uðu undir

Þá kemur fram hjá for­seta að í byrjun ágúst hafi verið birt áskorun til for­seta á vefnum Synj­un.is og haf­ist um leið söfnun und­ir­skrifta. Tekið hafi verið fram að hægt væri að „að skrá sig sjálfan, fjöl­skyldu­með­limi og vinnu­fé­laga“. Áskor­unin var svohljóð­andi:

„Við und­ir­rituð skorum á þig for­seta lýð­veld­is­ins Íslands Hr. Guðna Th. Jóhann­es­son að beita mál­skots­rétti þínum til þjóð­ar­innar skv. 26. grein stjórn­ar­skrár lýð­veld­is­ins Íslands og synja stað­fest­ingar á hverjum þeim lögum sam­þykktum af Alþingi Íslend­inga sem fela í sér afsal á yfir­ráðum Íslend­inga yfir nátt­úru­auð­lindum okk­ar, svo sem orku vatns­afls­virkj­ana og jarð­hita­svæða, drykkj­ar­vatni og heitu vatni, og afsal á stjórn inn­viða tengdum þeim til erlendra aðila, hvort sem það eru ein­stak­ling­ar, fyr­ir­tæki, stofn­an­ir, ríki eða ríkja­sam­bönd, og vísa þannig lögum til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu.“

Guðni tók í gær á móti lista með nöfnum þeirra sem höfðu á raf­rænan hátt lýst yfir fylgi við þessa áskor­un, sam­tals 7.643 nöfn. Það eru rúm þrjú af hundraði kjós­enda. For­set­inn þakkar þeim sem lýstu þannig afstöðu sinni í „mik­il­væga álita­máli.“

Þann 2. sept­em­ber síð­ast­lið­inn sam­þykkti Alþingi einnig þings­á­lykt­un­ar­til­lögu sem heim­il­aði rík­is­stjórn að stað­festa fyrir Íslands hönd ákvörðun sam­eig­in­legu EES-­nefnd­ar­inn­ar, nr. 93/2017, um breyt­ingu á IV. við­auka (Orka) við EES-­samn­ing­inn, sem í almennri orð­ræðu kall­ast þriðji orku­pakk­inn.

Áskorun frá Orkunni okkar

Guðni tók þann 28. ágúst síð­ast­lið­inn á móti full­trúum sam­tak­anna Orkan okk­ar. Þeir afhentu svohljóð­andi áskor­un:

„Sam­tökin Orkan okkar skora á for­seta Íslands að stað­festa ekki upp­töku þriðja orku­pakk­ans inn í EES-­samn­ing­inn nema annað tveggja komi til: a) sam­eig­in­lega EES-­nefndin hafi veitt Íslandi und­an­þágu frá inn­leið­ingu eða b) þjóðin hafi í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu fall­ist á að und­ir­gang­ast skuld­bind­ing­ar orku­pakk­ans.“

Í til­kynn­ingu for­seta segir að full­trúar sam­tak­anna hafi átt fund með hon­um. Þeir hafi fært rök sín fram af kurt­eisi, festu og sann­girni. Það hafi fleiri gert sem haft hafa sam­band við for­set­ann vegna orku­pakka­máls­ins. „Ég þakka þeim fyrir að nýta þá leið til að láta skoðun sína í ljós,“ skrifar Guðn­i. 

Ákvarð­anir sam­eig­in­legu EES-­nefnd­ar­innar eru teknar með stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara ef breyta þarf lögum vegna inn­leið­ingar þeirra.

Þá segir í yfir­lýs­ing­unni: „Slíkum fyr­ir­vara er aflétt með þings­á­lykt­un­ar­til­lögu í sam­ræmi við 21. grein stjórn­ar­skrár­innar um það hvenær Alþingi þarf að koma að gerð þjóð­rétt­ar­samn­inga. Þings­á­lykt­un­ar­til­lögur Alþingis eru ekki lagðar fyrir for­seta, hvorki til upp­lýs­ingar né sam­þykktar eða synj­un­ar. Fari svo að Alþingi sam­þykki að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara veitir þingið rík­is­stjórn hins vegar heim­ild til að stað­festa ákvarð­anir sam­eig­in­legu EES-­nefnd­ar­inn­ar. Slíkar ákvarð­anir eru lagðar fyrir for­seta til stað­fest­ing­ar, með vísan til áður­nefndar 21. greinar stjórn­ar­skrár­innar sem kveður á um að for­seti Íslands geri samn­inga við erlend ríki.

Má hér nefna til frek­ari upp­lýs­ingar að árin 2013 til 31. júlí 2016 stað­festi for­seti (eða hand­hafar for­seta­valds) 41 ákvörðun sam­eig­in­legu EES­nefnd­ar­innar með þessum hætti. Frá 1. ágúst 2016 til þessa dags hafa 32 ákvarð­anir verið stað­festar á sama hátt.“

Myndi ekki leiða til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu

Guðni seg­ist í dag hafa fall­ist á til­lögu um stað­fest­ingu ákvörð­unar sam­eig­in­legu EES-­nefnd­ar­inn­ar, og end­urstað­fest þá til­lögu í rík­is­ráði. Kysi for­seti að stað­festa ekki form­lega með und­ir­ritun sinni þá ákvörðun Alþingis að heim­ila rík­is­stjórn að stað­festa fyrir Íslands hönd ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar myndi sú afstaða ekki leiða til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu, ólíkt því sem skýrt er kveðið á um í 26. grein stjórn­ar­skrár­innar um synjun stað­fest­ingar laga. Eng­inn réttur af því tagi yrði virkj­aður af því að hann er ekki að finna í stjórn­skipun lýð­veld­is­ins. 

„Í aðdrag­anda for­seta­kjörs 2016 lýsti ég stuðn­ingi við þá hug­mynd um breyt­ingu á stjórn­ar­skrá lýð­veld­is­ins að sett yrði ákvæði um að til­tek­inn fjöldi kjós­enda geti með beinum hætti kallað fram þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um lög Alþing­is.

Ég kvaðst einnig styðja aðrar stjórn­ar­skrár­breyt­ing­ar, ekki síst að ákvæði um for­seta Íslands yrðu end­ur­skoðuð þannig að þau lýstu á skýr­ari hátt stöðu for­seta en bæru ekki sterkan keim af upp­runa í kon­ungs­ríki fyrir daga þing­ræðis og lýð­ræð­is. Í umræðum um end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­innar frá því í byrjun þess­arar aldar hefur auk þess reglu­lega verið bent á að ákvæði hennar um for­seta Íslands séu orðuð þannig nú að þau dragi ekki upp rétta mynd af stjórn­skipun lands­ins nema þau séu lesin í fullu sam­hengi hvert við ann­að,“ skrifar hann. 

Þessum sjón­ar­miðum seg­ist hann einnig hafa lýst á for­seta­stóli. Þá megi finna stuðn­ing við þau í röðum flestra ef ekki allra stjórn­mála­flokka. Þess megi vænta að þessi sjón­ar­mið muni heyr­ast áfram nú þegar for­menn eða full­trúar allra flokka á Alþingi vinna saman að end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­inn­ar. Því beri að fagna.

Fáðu veitingastaðinn heim
Safnað fyrir gerð bókar sem inniheldur uppskriftir frá vinsælustu veitingastöðum landsins.
Kjarninn 22. september 2019
Kristbjörn Árnason
Áhrif járnkrossins vara enn
Leslistinn 22. september 2019
Matthildur Björnsdóttir
Lífsferli í gegnum skólagöngu
Kjarninn 22. september 2019
Líkur á fasteignakaupum hjá leigjendum ekki mælst lægri í tvö ár
Um 92 prósent leigjenda telja það öruggt eða að minnsta kosti líklegt að þau muni ekki kaupa fasteign á næstu sex mánuðum. Það er hæsta hlutfall sem mælst hefur í könnun Íbúðalánasjóðs frá september 2017.
Kjarninn 22. september 2019
Ómögulegt að fá heildstæða mynd af gjaldeyriskaupum útlendings
Sami útlendingurinn getur átt í umtalsverðum viðskiptum með gjaldeyri á Íslandi án þess að slíkt flaggist. Ástæðan er sú að allir erlendir kaupendur á gjaldeyri eru skráðir undir sömu kennitölunni hjá fjármálastofnunum. Kennitölu „ótilgreinds útlendings“.
Kjarninn 22. september 2019
Basil hassan
Drónar og skattsvik
Í fyrsta skipti í sögunni eru danskir ríkisborgarar ákærðir fyrir að taka beinan þátt í hryðjuverkum. Fimm menn eru taldir hafa útvegað dróna sem notaðir voru í árásum á herstöð í Sýrlandi árið 2014. Ennfremur tengjast málinu umfangsmikil skattsvik.
Kjarninn 22. september 2019
Fyrir einu ári síðan: „Við eigum Ísland, það eina sem við eigum eftir að gera er að taka það“
Lífeyrissjóðir landsins eiga stóran hluta af íslensku atvinnulífi. Hávær krafa hefur lengi verið um að þeir verði virkari eigendur og nýti sér þau völd sem í því felast til að beita sér fyrir lífsgæðum sjóðsfélaga í nútíð ekki síður en í framtíð.
Kjarninn 21. september 2019
Bólusótt í hættu
Er réttlætanlegt að geyma veirur eins og bólusótt, sem geta valdið jafnmiklum mannskaða og raun ber vitni?
Kjarninn 21. september 2019
Meira úr sama flokkiInnlent