Upplýsingaskortur ógnar matvælaöryggi

Samkvæmt nýrri rannsókn íslenskra og erlendra fræðimanna ógnar skortur á fullnægjandi upplýsingum um birgðir fosfórs matvælaöryggi í heiminum.

Fosfatnáma
Fosfatnáma
Auglýsing

Fos­fór er mik­il­vægt grund­vall­ar­nær­ing­ar­efni fyrir jurtir en skortur á full­nægj­andi upp­lýs­ingum um birgðir fos­fórs í heim­inum og ferða­lag efn­is­ins frá vinnslu í gegnum líf­ríkið ógnar mat­væla­ör­yggi. Þetta er nið­ur­staða nýrrar rann­sóknar íslenskra og erlendra vís­inda­manna sem greint er frá í vís­inda­tíma­rit­inu Ambio: A Journal of the Human Environ­ment. Þetta kemur fram í frétt á vef Háskóla Íslands.

Fyrsti höf­undur grein­ar­innar er Edu­ard Nedelciu, dokt­or­snemi við Háskóla Íslands og Stokk­hólms­há­skóla, en auk hans koma Kristín Vala Ragn­ars­dótt­ir, pró­fessor við Jarð­vís­inda­deild Háskóla Íslands, og Ingdrid Sternquist, pró­fessor emeritus, og Marie Schellens dokt­or­snemi, báðar við Stokk­hólms­há­skóla, að grein­inni.

Fos­fór er eitt af helstu nær­ing­ar­efnum jurta og er meðal ann­ars nýtt í fos­fa­tá­burð við mat­væla­fram­leiðslu. Efnið er unn­inn úr bergi á örfáum stöðum í heim­in­um, einkum í Marokkó og löndum í kringum Sahara-eyði­mörk­ina. Áætlað er árlega séu um 53 millj­ónir tonna af fos­fa­tá­burði nýtt í mat­væla­fram­leiðslu en til þess þarf um 270 millj­ónir tonna af fors­fór­bergi.

Auglýsing

Hátt í millj­arður manna vannærður

Í frétt HÍ um málið kemur fram að miklar áskor­anir séu framundan í mat­væla­fram­leiðslu. Höf­undar rann­sókn­ar­innar benda á að sam­kvæmt áætl­unum Sam­ein­uðu þjóð­anna muni íbúum jarðar fjölga í níu millj­arða fram til 2050 og að eft­ir­spurn eftir fæðu auk­ist um 60 pró­sent á næstu 30 árum, sam­kvæmt áætl­unum Mat­væla­stofn­unar Sam­ein­uðu þjóð­anna. Nú þegar sé hátt í millj­arður manna vannærður og mat­ar­sóun sé vanda­mál í heim­inum og því feli fjölgun mann­kyns í sér veru­legar áskor­anir í mat­væla­fram­leiðslu í heim­in­um. Það kalli á enn meiri fos­fór­vinnslu og fram­leiðslu fos­fa­tá­burð­ar.

Eduard Nedelciu Mynd: HÍTéð rann­sókn sner­ist um að kanna hvort og þá hvaða upp­lýs­inga væri hægt að afla um stöðu fos­fór­birgða í heim­in­um. „Með því að varpa ljósi á alla birgða­keðju fos­fórs getum við um leið kom­ist að því hvaða umhverf­is­legi, félags­legi, sið­ferði­legi og efna­hags­legi kostn­aður fylgir fram­leiðslu þess matar sem sækjum í hillur versl­ana. Þetta getur einnig hjálpað þjóðum heims, sem flestar eru háðar inn­flutn­ingi á fos­fór og áburði, að draga úr óvissu í land­bún­að­i,“ segir Edu­ard Nedelciu, dokt­or­snemi og aðal­höf­undur rann­sókn­ar­innar í sam­tali við HÍ.

Umhverf­is- og félags­legar hættur fylgja fos­fór­vinnslu

Rann­sóknin leiddi í ljós að að ósam­ræmi og ógagn­sæi í aðferða­fræði og hug­taka­notkun standi í vegi fyrir nákvæmu mati á fos­fór­birgðum heims­ins. Þá benda rann­sak­endur á að allt að 90 pró­sent af fos­fóri tap­ist í gegnum birgða­keðju frum­efn­is­ins í mat­væla­fram­leiðslu en skýra mynd skorti af því hvar tapið eigi sér nákvæm­lega stað. Með betri eft­ir­fylgni og rann­sóknum megi draga úr þessu tapi í keðj­unn­i. 

Rann­sak­endur vekja enn fremur athygli á þeim umhverf­is­legu og félags­legu hættum sem fylgi fos­fór­vinnslu, en hún mengi bæði vatns­ból og sé hættu­leg heilsu manna. Einnig geti útstreymi of mik­ils fos­fórs frá bæði skólpræsum og rækt­un­ar­svæðum í land­bún­aði stuðlað að ofauðgun nær­ing­ar­efna í vatni og myndun svo­kall­aðra dauðra svæða í heims­höf­unum en þar geti líf ekki þrif­ist. Þá fari fos­fór­vinnsla fram í auknum mæli á umdeildum svæð­um, eins og vest­ur­hluta Sahara.

Nauð­syn­legt að almenn­ingur átti sig á stöð­unni

Höf­undar rann­sókn­ar­innar telja að aðgang að gögnum um birgða­keðju fos­fórs skorti og slíkt geti leitt til fos­fór­skorts í heim­in­um. Nauð­syn­legt sé að almenn­ingur átti sig á stöð­unni vegna þess hve miklu máli vinnsla efn­is­ins skipti fyrir mat­væla­fram­leiðslu. Með því að öðl­ast betri yfir­sýn yfir fos­fór­birgðir heims­ins megi jafn­framt stuðla að fram­gangi margra af heims­mark­miðum Sam­ein­uðu þjóð­anna.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
AGS segir hættumerkin hrannast upp í heimsbúskapnum
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn segir að nú séu hagvaxtarhorfur í heimsbúskapnum svipaðar og voru fyrir fjármálakreppuna 2007 til 2009.
Kjarninn 15. október 2019
Rauður dagur á markaði - Arion banki fellur enn í verði
Rauður dagur var í kauphöll Íslands í dag. Öll félögin lækkuðu nema eitt, Origo. Virði þess félags hækkaði um tæplega 2 prósent í dag, í viðskiptum upp á 677 þúsund.
Kjarninn 15. október 2019
Landsvirkjun hækkar raforkuverð um 2,5 prósent
Heildsöluverð á raforku hjá Landsvirkjun mun hækka um 2,5 prósent um næstu áramót.
Kjarninn 15. október 2019
Óverðtryggð lán aldrei verið eins stór hluti af heildarskuldum heimilanna
Óverðtryggð skuldsetning heimila hefur aldrei verið meiri hér á landi eða um 27 prósent af heildarskuldsetningu heimilanna. Verðtryggð skuldsetning er hins vegar oft eini raunhæfi valkosturinn fyrir lántakendur.
Kjarninn 15. október 2019
Kristbjörn Árnason
Almennt er staðhæft að íþróttir séu hollar fyrir börn og unglinga. En er það svo?
Leslistinn 15. október 2019
Ást og fótbolti
Auður Jónsdóttir rithöfundur gerðist íþróttafréttaritari og fór á landsleik með átta ára syni sínum og fótboltavinkonu. Henni fannst takturinn í HÚH-inu sem kyrjað var í stúkunni minna sig á stigvaxandi samfarir.
Kjarninn 15. október 2019
Kvikan
Kvikan
Ríkustu tíu prósentin, margföld mánaðarlaun hjá Kaupþingi og sókn Miðflokks
Kjarninn 15. október 2019
Magnús Harðarson skipaður nýr forstjóri Kauphallarinnar
Magnús Harðarsson tekur við af bróður sínum Páli sem forstjóri Nasdaq Iceland.
Kjarninn 15. október 2019
Meira úr sama flokkiInnlent