Upplýsingaskortur ógnar matvælaöryggi

Samkvæmt nýrri rannsókn íslenskra og erlendra fræðimanna ógnar skortur á fullnægjandi upplýsingum um birgðir fosfórs matvælaöryggi í heiminum.

Fosfatnáma
Fosfatnáma
Auglýsing

Fos­fór er mik­il­vægt grund­vall­ar­nær­ing­ar­efni fyrir jurtir en skortur á full­nægj­andi upp­lýs­ingum um birgðir fos­fórs í heim­inum og ferða­lag efn­is­ins frá vinnslu í gegnum líf­ríkið ógnar mat­væla­ör­yggi. Þetta er nið­ur­staða nýrrar rann­sóknar íslenskra og erlendra vís­inda­manna sem greint er frá í vís­inda­tíma­rit­inu Ambio: A Journal of the Human Environ­ment. Þetta kemur fram í frétt á vef Háskóla Íslands.

Fyrsti höf­undur grein­ar­innar er Edu­ard Nedelciu, dokt­or­snemi við Háskóla Íslands og Stokk­hólms­há­skóla, en auk hans koma Kristín Vala Ragn­ars­dótt­ir, pró­fessor við Jarð­vís­inda­deild Háskóla Íslands, og Ingdrid Sternquist, pró­fessor emeritus, og Marie Schellens dokt­or­snemi, báðar við Stokk­hólms­há­skóla, að grein­inni.

Fos­fór er eitt af helstu nær­ing­ar­efnum jurta og er meðal ann­ars nýtt í fos­fa­tá­burð við mat­væla­fram­leiðslu. Efnið er unn­inn úr bergi á örfáum stöðum í heim­in­um, einkum í Marokkó og löndum í kringum Sahara-eyði­mörk­ina. Áætlað er árlega séu um 53 millj­ónir tonna af fos­fa­tá­burði nýtt í mat­væla­fram­leiðslu en til þess þarf um 270 millj­ónir tonna af fors­fór­bergi.

Auglýsing

Hátt í millj­arður manna vannærður

Í frétt HÍ um málið kemur fram að miklar áskor­anir séu framundan í mat­væla­fram­leiðslu. Höf­undar rann­sókn­ar­innar benda á að sam­kvæmt áætl­unum Sam­ein­uðu þjóð­anna muni íbúum jarðar fjölga í níu millj­arða fram til 2050 og að eft­ir­spurn eftir fæðu auk­ist um 60 pró­sent á næstu 30 árum, sam­kvæmt áætl­unum Mat­væla­stofn­unar Sam­ein­uðu þjóð­anna. Nú þegar sé hátt í millj­arður manna vannærður og mat­ar­sóun sé vanda­mál í heim­inum og því feli fjölgun mann­kyns í sér veru­legar áskor­anir í mat­væla­fram­leiðslu í heim­in­um. Það kalli á enn meiri fos­fór­vinnslu og fram­leiðslu fos­fa­tá­burð­ar.

Eduard Nedelciu Mynd: HÍTéð rann­sókn sner­ist um að kanna hvort og þá hvaða upp­lýs­inga væri hægt að afla um stöðu fos­fór­birgða í heim­in­um. „Með því að varpa ljósi á alla birgða­keðju fos­fórs getum við um leið kom­ist að því hvaða umhverf­is­legi, félags­legi, sið­ferði­legi og efna­hags­legi kostn­aður fylgir fram­leiðslu þess matar sem sækjum í hillur versl­ana. Þetta getur einnig hjálpað þjóðum heims, sem flestar eru háðar inn­flutn­ingi á fos­fór og áburði, að draga úr óvissu í land­bún­að­i,“ segir Edu­ard Nedelciu, dokt­or­snemi og aðal­höf­undur rann­sókn­ar­innar í sam­tali við HÍ.

Umhverf­is- og félags­legar hættur fylgja fos­fór­vinnslu

Rann­sóknin leiddi í ljós að að ósam­ræmi og ógagn­sæi í aðferða­fræði og hug­taka­notkun standi í vegi fyrir nákvæmu mati á fos­fór­birgðum heims­ins. Þá benda rann­sak­endur á að allt að 90 pró­sent af fos­fóri tap­ist í gegnum birgða­keðju frum­efn­is­ins í mat­væla­fram­leiðslu en skýra mynd skorti af því hvar tapið eigi sér nákvæm­lega stað. Með betri eft­ir­fylgni og rann­sóknum megi draga úr þessu tapi í keðj­unn­i. 

Rann­sak­endur vekja enn fremur athygli á þeim umhverf­is­legu og félags­legu hættum sem fylgi fos­fór­vinnslu, en hún mengi bæði vatns­ból og sé hættu­leg heilsu manna. Einnig geti útstreymi of mik­ils fos­fórs frá bæði skólpræsum og rækt­un­ar­svæðum í land­bún­aði stuðlað að ofauðgun nær­ing­ar­efna í vatni og myndun svo­kall­aðra dauðra svæða í heims­höf­unum en þar geti líf ekki þrif­ist. Þá fari fos­fór­vinnsla fram í auknum mæli á umdeildum svæð­um, eins og vest­ur­hluta Sahara.

Nauð­syn­legt að almenn­ingur átti sig á stöð­unni

Höf­undar rann­sókn­ar­innar telja að aðgang að gögnum um birgða­keðju fos­fórs skorti og slíkt geti leitt til fos­fór­skorts í heim­in­um. Nauð­syn­legt sé að almenn­ingur átti sig á stöð­unni vegna þess hve miklu máli vinnsla efn­is­ins skipti fyrir mat­væla­fram­leiðslu. Með því að öðl­ast betri yfir­sýn yfir fos­fór­birgðir heims­ins megi jafn­framt stuðla að fram­gangi margra af heims­mark­miðum Sam­ein­uðu þjóð­anna.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ásthildur Lóa Þórsdóttir, formaður Hagsmunasamtaka heimilanna, er ein þeirra sem skráð voru sem hagsmunaverðir á vegum samtakanna.
Hagsmunasamtök heimilanna þau einu sem hafa tilkynnt hagsmunaverði
Ekkert stóru hagsmunasamtakanna í landinu hefur tilkynnt starfsmenn sína sem vinna við að hafa áhrif á ákvarðanir stjórnvalda sem hagsmunaverði, þrátt fyrir að lög sem krefjist þess hafi tekið gildi fyrir tveimur mánuðum.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Þorsteinn Vilhjálmsson
Sprautur, siður og réttur
Kjarninn 26. febrúar 2021
Símon Sigvaldason
Dómsmálaráðherra gerir tillögu um að skipa Símon Sigvaldason í Landsrétt
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir vill að Símon Sigvaldason verði skipaður í eina lausa stöðu við Landsrétt. Það þýðir að Jón Finnbjörnsson, sem er í leyfi og sótti um endurskipun, fær hana ekki.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Magnús Ragnarsson framkvæmdastjóri hjá Símanum.
Býst við að Viaplay hækki verðið þegar íþróttapakkinn stækkar
Magnús Ragnarsson framkvæmdastjóri hjá Símanum býst við því að Viaplay hækki verðið á áskriftum sínum þegar íþróttapakkinn þeirra stækkar. „Annað væri bara skaðleg undirverðlagning,“ sagði Magnús í nýjum þætti af Tæknivarpinu.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Sambærilegum smáhýsum hefur þegar verið komið upp í Gufunesi.
Smáhýsi fyrir heimilislausa í Laugardalnum þokast nær
Áform um smáhýsi fyrir heimilislausa á borgarlandi milli Suðurlandsbrautar og Fjölskyldu- og húsdýragarðsins hafa verið samþykkt í skipulags- og samgönguráði. Íþróttafélög, fasteignafélagið Reitir og fleiri lögðust gegn þessari staðsetningu smáhýsanna.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Einkaneysla Íslendinga dróst lítið saman, þrátt fyrir samkomutakmarkanir
Minni samdráttur í fyrra en áður var áætlað
Landsframleiðsla dróst saman um 6,6 prósent í fyrra samkvæmt nýútgefnum þjóðhagsreikningum Hagstofu. Þetta er nokkuð minni samdráttur en Seðlabankinn og Íslandsbankinn höfðu áætlað.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Einn hefur skráð sig sem hagsmunavörð
Þrátt fyrir að lög sem kveða á um skráningu hagsmunavarða hafi tekið gildi í byrjun árs hefur einungis einn skráð sig hjá hinu opinbera. Vinna við sérstakt vefsvæði, þar sem upplýsingar um skráða hagsmunaverði verða aðgengilegar, er á lokastigi.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Maggi Ragg um framtíð sjónvarps á Íslandi
Kjarninn 26. febrúar 2021
Meira úr sama flokkiInnlent