Alltaf hægt að hlusta betur

Umhverfis- og auðlindaráðherra segist virða ákvörðun Gretu Thunberg að afþakka umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs og að hægt sé að gera betur. Kjarninn spjallaði við ráðherrann um nýyfirstaðið þing í Svíþjóð þar sem lögð var mikil áhersla á loftslagsmál.

Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Auglýsing

Athygli vakti á Norðurlandaráðsþingi sem haldið var í síðustu viku í Stokkhólmi í Svíþjóð að aktívistinn Greta Thunberg afþakkaði umhverfisverðlaun ráðsins en hún sagði að verð­laun skiptu ekki máli en þakkaði hún jafnframt fyrir þann heiður að hafa verið val­in. Hún taldi að heldur þyrfti að virkja sam­taka­mátt fjöld­ans og þrýsta á stjórn­mála­menn og aðra leið­toga til að berj­ast gegn mengun af manna­völdum og lofts­lags­breyt­ing­um.

Þegar Kjarninn falaðist eftir viðbrögðum Guðmundar Ingi Guðbrandssonar umhverfis- og auðlindaráðherra við því að Greta afþakkaði verðlaunin benti hann að dómnefndin hefði komist að því að hún væri þess verðug að fá þessi verðlaun. „Ég myndi segja að þar er ég algjörlega sammála dómnefndinni. Það er ótrúlegt hvað Gretu hefur tekist á einu ári að gera. Ekki bara að vekja þennan áhuga og hreyfiafl á meðal ungs fólks heldur á meðal heimsbyggðarinnar – ungra sem aldinna. Og ef einhver manneskja ætti þessi verðlaun skilið á Norðurlöndunum þá væri það hún.“

Hann segist aftur á móti algjörlega virða ákvörðun Gretu að afþakka verðlaunin. „Hún gefur sínar ástæður fyrir því og er hún bara ótrúlega flott manneskja sem er virkilega að berjast fyrir því að við öll gerum betur í þessum málum sem við verðum að gera.“

Auglýsing

Greta sagði að stjórnmálamenn og þeir sem sitja við völd þyrftu að fara að hlusta á vísindin. Guðmundur Ingi segir að alltaf sé hægt að hlusta betur. „En svo er það spurningin um að heyra. Þannig að við þurfum að hlusta en jafnframt að heyra og taka alvarlega þess brýningu sem kemur frá henni og í rauninni bara samfélaginu öllu. Ég tek undir það að við þurfum að gera meira og betur á Norðurlöndunum, en þar eru mjög dæmi um þróun sem er og hefur verið að eiga sér stað. Við stöndum til dæmis framarlega þegar kemur að endurnýjanlegum orkugjöfum.“

View this post on Instagram

I have received the Nordic Council’s environmental award 2019. I have decided to decline this prize. Here’s why: “I am currently traveling through California and therefore not able to be present with you today. I want to thank the Nordic Council for this award. It is a huge honour. But the climate movement does not need any more awards. What we need is for our politicians and the people in power start to listen to the current, best available science. The Nordic countries have a great reputation around the world when it comes to climate and environmental issues. There is no lack of bragging about this. There is no lack of beautiful words. But when it comes to our actual emissions and our ecological footprints per capita - if we include our consumption, our imports as well as aviation and shipping - then it’s a whole other story. In Sweden we live as if we had about 4 planets according to WWF and Global Footprint Network. And roughly the same goes for the entire Nordic region. In Norway for instance, the government recently gave a record number of permits to look for new oil and gas. The newly opened oil and natural gas-field, ”Johan Sverdrup” is expected to produce oil and natural gas for 50 years; oil and gas that would generate global CO2 emissions of 1,3 billion tonnes. The gap between what the science says is needed to limit the increase of global temperature rise to below 1,5 or even 2 degrees - and politics that run the Nordic countries is gigantic. And there are still no signs whatsoever of the changes required. The Paris Agreement, which all of the Nordic countries have signed, is based on the aspect of equity, which means that richer countries must lead the way. We belong to the countries that have the possibility to do the most. And yet our countries still basically do nothing. So until you start to act in accordance with what the science says is needed to limit the global temperature rise below 1,5 degrees or even 2 degrees celsius, I - and Fridays For Future in Sweden - choose not to accept the Nordic Councils environmental award nor the prize money of 500 000 Swedish kronor. Best wishes Greta Thunberg”

A post shared by Greta Thunberg (@gretathunberg) on


Guðmundur Ingi segir að Norðurlöndin þurfi núna að einbeita sér að samgöngum. „Þarna þurfa þessi lönd að sameina krafta sína,“ segir hann. Norðmenn er það ríki sem er með hæsta hlutfallið af nýskráðum bifreiðum sem eru visthæfar. Ísland er í öðru sæti á eftir Norðmönnum og segir Guðmundur Ingi að mikilvægt sé að líta á alla þessa þætti en hann tekur byggingariðnaðinn einnig sem dæmi. „Þar er stór geiri sem við verðum að horfa til í auknum mæli. Ég vil líka nefna sérstaklega að sjávarútvegur og landbúnaður er stórir þættir þegar kemur að útlosun sem er á beinni ábyrgð íslenskra stjórnvalda. Og þar þarf að eiga sér stað þessi umbylting í orkukerfunum en það er kannski aðeins lengra í lausnirnar en það þarf virkilega að hraða því.“

Allt alþjóðlegt samstarf skilar einhverjum árangri

Þegar Guðmundur Ingi er spurður út í það hvort þing á borð við Norðurlandaráðsþingið sé þess virði í ljósi þess að slíkt þing hefur stórt kolefnisspor þá segir hann að allt alþjóðlegt samstarf skili einhverjum árangri. „Hins vegar breytir það því ekki að ég held að við getum aukið notkun fjarfundabúnaðar milli stærri funda. Það er aftur á móti mikilvægt að fólk hittist vegna þess að það er öðruvísi dýnamík sem myndast milli fólks þegar það hittist. En það þarf ekki endilega að vera alltaf. Ef við horfum til þess þegar fundirnir eru haldnir á Norðurlöndunum – en til dæmis ekki heima á Íslandi – þá er kolefnissporið minna því hægt er að ferðast með lestum og eru flugin styttri.“

Hann telur þó að þetta sé einn þáttur sem huga þurfi að og að hans mati eigi að stefna að því að kolefnisjafna alla fundi og þing á borð við þetta.

Rannsóknir munu þó ekki bjarga hafinu

Umhverfisráðherrar Norðurlandanna ræddu saman á Norðurlandaráðsþinginu en þeir skrifuðu undir yfirlýsingu um hafið og loftslagsmál. „Við höfum undanfarið verið að fá aukinn þekkingargrunn með skýrslu milliríkjanefnd Sameinuðu þjóðanna núna í september og þarna eru Norðurlöndin að taka sig saman og skrifa undir yfirlýsingu þess efnis hversu miklu máli hafið skipti. Sérstaklega hvað varðar loftslagsbreytingar,“ segir hann. 

„Við þurfum hvert um sig og í sameiningu að stuðla að því að auka rannsóknir á breytingu sem er að verða í hafinu,“ segir hann enn fremur en Guðmundur Ingi nefnir sem dæmi í því samhengi að á Íslandi hafi stjórnvöld ákveðið að auka rannsóknir á súrnun sjávar. Stórt skref sé að fá upplýsingar um það. 

„En rannsóknirnar munu ekki bjarga hafinu heldur þarf að draga úr losun. Þarna er líka verið að horfa til þess að umgangast auðlindir hafsins með sjálfbærum hætti. Það er líka verið að líta til þess hvernig nýta megi betur vernd svæða í hafi til að styðja við getu hafsins til að standast þær breytingar sem eru þó að verða.“

Lögðu áherslu á svokallað hringrásarhagkerfi

Guðmundur Ingi telur að þetta sé mjög tímabær yfirlýsing hjá ráðherrunum. Einnig hafi þau lagt áherslu á fundum sínum á svokallað hringrásarhagkerfi en samkvæmt honum var það rætt mjög ítarlega.

„Hringrásarhagkerfið gengur út á það að í staðinn fyrir að horfa á framleiðslu og þjónustu sem línulega þar sem þú setur hráefnin inn og það verður til einhver vara eða þjónusta og síðan verður til úrgangur sem við hendum þá séum við að reyna að búa til hring úr ferlinu. Við pælum í því hvaða hráefni sé verið að setja inn – hvaða áhrif það muni hafa á náttúruna, hvernig við munum komast af með sem minnst hráefni og hvernig hægt sé að auka ábyrgð framleiðanda. Síðan eftir því sem þetta fer lengra í keðjuna þá kemur neytandinn einnig inn. Svo veltum við því fyrir okkur hvernig við meðhöndlum síðan afgangana sem verða til í kerfinu, það er úrganginn, og könnum hvort við getum nýtt þá með einhverjum hætti þannig að við búum til hagkerfi sem fer í hring en er ekki línulegt,“ segir ráðherrann.

Samhljómur milli ráðherranna

Hann segir að þarna hafi verið gerðar margar rannsóknir víða, sérstaklega í Evrópu, sem sýni að efnahagslega séu tækifæri fólgin í slíku hagkerfi. „Við, norrænu umhverfisráðherrarnir, tókum þá ákvörðun á þinginu að ráðast í norræna úttekt á efnahagslegum áhrifum þess að innleiða hringrásarhagkerfi í okkar löndum. Þetta er held ég dæmigert norrænt samstarf, að draga fram með hvaða hætti getum við sýnt fram á að þetta séu lausnir sem ekki bara skila árangri fyrir loftslagið og það að fara betur með auðlindirnar, heldur felist líka í þeim tækifæri. Að það felist tækifæri í þessum breytingum,“ segir hann.

Mjög mikill samhljómur er milli umhverfisráðherranna, að sögn Guðmundar Inga. „Það er ofboðslega gaman að upplifa að það er mjög mikill samhljómur milli landanna í þessum málum.“

Lausnir sem innihalda náttúruna sem geranda

Jafnframt tóku ráðherrarnir fyrir það sem Ísland hefur lagt áherslu á til fjölda ára og hefur núna fengið nafnið á ensku „Nature based solution“ sem kalla mætti á íslensku „Náttúruvænar lausnir“.

„Það er í rauninni þegar við erum að horfa á það hvernig við getum komið fram með lausnir sem innihalda náttúruna sem geranda. Til að mynda að endurheimta votlendi, þar sem þú ert í rauninni að koma í veg fyrir að koltvísýringur sleppi út í andrúmsloftið. Á sama tíma er verið að endurheimta lífkerfið og að tengja saman þessa tvo þætti,“ segir hann og bætir því við að það sama megi segja um landgræðslu. „Þar er verið að koma í veg fyrir frekari landeyðingu og á sama tíma og verið er að binda kolefni, sem og auka líffræðilega fjölbreytni. Og verið er í rauninni að stuðla að því að mörg sú þjónusta sem vistkerfin veita okkur viðhaldist.“

Guðmundur Ingi segir að Ísland hafi lagt mikla áherslu á þessa þætti á formennskuárinu sínu en í apríl síðastliðnum þegar umhverfisráðherrarnir hittust síðast ákváðu þeir að tekin yrðu saman dæmi af Norðurlöndunum með hvaða hætti þau hafi unnið þetta í hverju landi. „Einnig var þetta mikið til umræðu á Climate summit í New York í september síðastliðnum og er einn af þeim þáttum sem alþjóðasamfélagið er loksins að horfa í mun meiri mæli á. Ísland og fleiri ríki hafa lagt áherslu á þetta lengi í gegnum okkar sögu af landgræðslu,“ segir hann.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Skriður á rannsókn saksóknara og skattayfirvalda á meintum brotum Samherja
Bæði embætti héraðssaksóknara og skattrannsóknarstjóri hafa yfirheyrt stjórnendur Samherja. Embættin hafa fengið aðgang að miklu magni gagna, meðal annars frá fyrrverandi endurskoðanda Samherja og úr rannsókn Seðlabanka Íslands á starfsemi fyrirtækisins.
Kjarninn 23. júní 2021
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
„Eðlilegt að draga þá ályktun að verðið hafi hækkað vegna áhuga á útboðinu“
Forsætisráðherra segir að það bíði næstu ríkisstjórnar að ákveða hvort selja eigi fleiri hluti í Íslandsbanka. Salan hafi verið vel heppnuð aðgerð.
Kjarninn 23. júní 2021
Jenný Ruth Hrafnsdóttir
Ísland - Finnland: 16 - 30
Kjarninn 23. júní 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Engin smit út frá bólusettum með virkt smit – „Hver er þá áhættan? Mikil eða lítil?“
Ellefu bólusettir einstaklingar hafa greinst með veiruna á landamærunum. Engin smit hafa hins vegar greinst út frá þeim. Sóttvarnalæknir segir enn óvíst hvort smithætta fylgi bólusettum með smit en að hún sé „alveg örugglega“ minni en frá óbólusettum.
Kjarninn 23. júní 2021
Benedikt Jóhannesson hefur veifað bless við framkvæmdastjórn flokksins sem hann var aðalhvatamaðurinn að því að stofna.
Hefur sagt sig úr framkvæmdastjórn og segir framgöngu formanns mestu vonbrigðin
Fyrrverandi formaður Viðreisnar telur að atburðarás hafi verið hönnuð til að koma ákveðnum einstaklingum í efstu sætin á lista flokksins á höfuðborgarsvæðinu og halda öðrum, meðal annars honum, frá þeim sætum.
Kjarninn 23. júní 2021
Drífa Snædal, forseti ASÍ.
ASÍ hvetur forsætisráðherra til að beita sér fyrir alþjóðlegum fyrirtækjaskatti
Verkalýðshreyfingin kallar eftir því að lagður verði á 25 prósent skattur á hagnað alþjóðlegra stórfyrirtækja þar sem hann verður til.
Kjarninn 23. júní 2021
Viðskipti hófust með bréf Íslandsbanka í gær.
20 fjárfestar keyptu rúmlega helminginn af því sem selt var í Íslandsbanka
Búið er að birta lista yfir stærstu eigendur Íslandsbanka. Auk ríkisins eiga lífeyrissjóðir og erlendir fjárfestingarsjóðir stærstu eignarhlutina. Margir einstaklingar leystu út hagnað af viðskiptunum í gær.
Kjarninn 23. júní 2021
Engin ákvörðun hefur enn verið tekin um hvort og þá hvenær farið verður að bólusetja börn við COVID-19 á Íslandi.
Ráðleggja óbólusettum – einnig börnum – frá ónauðsynlegum ferðalögum
Sóttvarnarlæknir segir þær ráðleggingar embættisins að óbólusettir ferðist ekki til útlanda gildi einnig fyrir börn. Engin ákvörðun hefur enn verið tekin um almenna bólusetningu barna.
Kjarninn 23. júní 2021
Meira úr sama flokkiInnlent