Leggja fram frumvarp um vernd uppljóstrara

Ríkisstjórnin samþykkti á fundi sínum í morgun að frumvarp forsætisráðherra til laga um vernd uppljóstrara verði lagt fram á Alþingi sem stjórnarfrumvarp.

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður VG.
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður VG.
Auglýsing

Rík­is­stjórnin sam­þykkti á fundi sínum í morgun að frum­varp Katrínar Jak­obs­dótt­ur, for­sæt­is­ráð­herra, til laga um vernd upp­ljóstr­ara verði lagt fram á Alþingi sem stjórn­ar­frum­varp.

Þetta kemur fram í vef Stjórn­ar­ráðs­ins í dag.

Mark­mið frum­varps­ins er að á Íslandi gildi skýr lög­gjöf um vernd upp­ljóstr­ara sem taki mið af ábend­ingum alþjóða­stofn­ana og for­dæmum þeirra nágranna­ríkja sem fela í sér bestu fram­kvæmd­ina á þessu svið­i. 

Auglýsing

Frum­varpið var upp­haf­lega samið af nefnd um umbætur á lög­gjöf á sviði tján­ing­ar-, fjöl­miðla- og upp­lýs­inga­frelsis sem for­sæt­is­ráð­herra skip­aði þann 16. mars 2018. Ákvæði þess gilda um starfs­menn sem greina í góðri trú frá upp­lýs­ingum eða miðla gögnum um brot á lögum eða aðra ámæl­is­verða hátt­semi í starf­semi vinnu­veit­enda þeirra.

Í frum­varp­inu er greint á milli innri og ytri upp­ljóstr­unar og miðað við að hið síð­ar­nefnda sé jafnan ekki heim­ilt nema hið fyrr­nefnda hafi verið reynt til þrautar og um sé að ræða brot sem varðar fang­els­is­refs­ingu eða í húfi séu afar brýnir almanna­hags­mun­ir.

Í frum­varp­inu er kveðið á um að miðlun upp­lýs­inga eða gagna, að upp­fylltum skil­yrðum frum­varps­ins, telj­ist ekki brot á þagn­ar- eða trún­að­ar­skyldu starfs­manns, leggi hvorki refsi- né skaða­bóta­byrgð á hann og geti ekki heldur leitt til stjórn­sýslu­við­ur­laga eða íþyngj­andi úrræða að starfs­manna­rétti. Þá er lagt sér­stakt bann við því að láta hvern þann sæta órétt­látri með­ferð sem miðlað hefur upp­lýs­ingum eða gögnum sam­kvæmt fram­an­sögðu. Lögð er sönn­un­ar­byrði á atvinnu­rek­anda á þann hátt að ef líkur eru leiddar að órétt­látri með­ferð skal hann sýna fram á að sú sé ekki raunin og greiða skaða­bætur ef það tekst ekki.

Mælt er fyrir um að veita skuli starfs­mann­inum gjaf­sókn komi til ágrein­ings fyrir dómi um það hvort miðlun hans á gögnum eða upp­lýs­ingum hafi sam­rýmst skil­yrðum frum­varps­ins. 

Loks er lagt til að lög­festar verði heim­ildir til að greina rík­is­end­ur­skoð­anda og Vinnu­eft­ir­liti rík­is­ins frá upp­lýs­ing­um, sam­bæri­legar þeirri heim­ild sem nú er að finna í 18. grein laga um umboðs­mann Alþing­is, sem bætt­ist við lögin árið 2018.

Við­horf til upp­­­ljóstrana í atvinn­u­­lífi breyst

Bent var á í minn­is­­blaði sem starfs­hópur um efl­ingu trausts í stjórn­­­málum og stjórn­­­sýslu sendi til for­­sæt­is­ráð­herra þann 12. apríl árið 2018 að á síð­­­ustu ára­tugum hefði við­horf til upp­­­ljóstr­­ara og upp­­­ljóstrana í atvinn­u­­lífi og opin­beru lífi breyst tölu­vert. Í stað höf­uð­á­herslu á holl­­ustu við vinn­u­veit­anda, sam­­starfs­­fólk og vinn­u­­stað, hefðu skyldur borg­­ar­ans við sam­­fé­lagið hlotið meira vægi. Það væri almennt við­­ur­­kennt að mik­il­vægt er að starfs­­fólk fyr­ir­tækja og stofn­ana væri reið­u­­búið til að benda á og afhjúpa ólög­­lega þætti í starf­­semi – og þætti sem fela í sér veru­­leg frá­­vik frá góðu sið­­ferði eða ógna hags­munum almenn­ings og sam­­fé­lags­ins með skýrum og óum­­deil­an­­legum hætti.

Sam­­kvæmt minn­is­­blað­inu vant­aði hér á landi laga­­lega vernd fyrir ein­stak­l­inga í atvinn­u­líf­inu sem koma á fram­­færi upp­­lýs­ingum af þessu tagi þótt mikil umræða hefði verið um gagn­­semi slíkrar laga­­setn­ingar á und­an­­förnum árum. OECD hefði í til­­­mælum sínum til íslenskra stjórn­­­valda mælt sér­­stak­­lega með slíkum ákvæðum í tengslum við erlend mút­u­brot.

Lög af þessu tagi væru lík­­­leg til að styðja þá sem hafa gert árang­­ur­s­­lausar til­­raunir til að koma upp­­lýs­ingum á fram­­færi á sínum starfs­vett­vangi við sam­­starfs­­fólk og yfir­­­menn. Vit­­neskjan um að sam­­fé­lagið mæti þá ein­stak­l­inga sem eru til­­­búnir að láta borg­­ara­­legar skyldur við sam­­fé­lagið ganga framar með­­­virkni gæti til lengri tíma ein­ungis aukið gagn­­sæi í stjórn­­­sýslu, atvinn­u­­lífi og við­­skiptum og leitt til heil­brigð­­ari starfs­hátta.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Allir þurfa helst að eiga heima einhversstaðar. Og flestir þurfa að taka lán til þess að geta keypt sér heimili.
Ár óverðtryggðu lánanna
Íslendingar eru að sækja meira í óverðtryggð lán en nokkru sinni áður, samhliða vaxtalækkun Seðlabanka Íslands. Hratt lækkandi verðbólga gerir það þó að verkum að verðtryggðu lánin er enn í mörgum tilfellum hagstæðari.
Kjarninn 25. janúar 2020
Matthildur Björnsdóttir
Sköpun versus það sem menn sögðu að væri almættið
Kjarninn 25. janúar 2020
Vilja að ekki verði hvoru tveggja beitt álagi og annarri refsingu vegna sama skattalagabrots
Nefnd um rannsókn og saksókn skattalagabrota leggur til að hætt verði að beita álagi við endurákvörðun skatta þegar mál fer í refsimeðferð.
Kjarninn 25. janúar 2020
Erlendum ríkisborgurum gæti fjölgað um einn Garðabæ út 2023
Útlendingum sem fluttu til Íslands fjölgaði um rúmlega fimm þúsund í fyrra þrátt fyrir efnahagssamdrátt. Þeir hefur fjölgað um 128 prósent frá byrjun árs 2011 og spár gera ráð fyrir að þeim haldi áfram að fjölga á allra næstu árum.
Kjarninn 25. janúar 2020
Kristbjörn Árnason
Hrunadans nútímans
Leslistinn 25. janúar 2020
Kórónaveiran: Heimshorna á milli á innan við 30 dögum
Það var ekkert leyndarmál að á fiskmarkaðinum í Wuhan var hægt að kaupa margt annað en fisk. 41 hefur látist vegna veirusýkingar sem rakin er til markaðarins.
Kjarninn 25. janúar 2020
Stefán Ólafsson
Nýfrjálshyggju Miltons Friedman hafnað í Bandaríkjunum og Davos
Kjarninn 25. janúar 2020
Samdráttur í flugi lagar losunarstöðuna
Losun gróðurhúsalofttegunda frá flugi dróst verulega mikið saman í fyrra. Það er ein hliðin á miklum efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum af minni flugumferð eftir fall WOW Air og kyrrsetninguna á 737 Max vélum Boeing.
Kjarninn 24. janúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent