Leggja fram frumvarp um vernd uppljóstrara

Ríkisstjórnin samþykkti á fundi sínum í morgun að frumvarp forsætisráðherra til laga um vernd uppljóstrara verði lagt fram á Alþingi sem stjórnarfrumvarp.

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður VG.
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður VG.
Auglýsing

Rík­is­stjórnin sam­þykkti á fundi sínum í morgun að frum­varp Katrínar Jak­obs­dótt­ur, for­sæt­is­ráð­herra, til laga um vernd upp­ljóstr­ara verði lagt fram á Alþingi sem stjórn­ar­frum­varp.

Þetta kemur fram í vef Stjórn­ar­ráðs­ins í dag.

Mark­mið frum­varps­ins er að á Íslandi gildi skýr lög­gjöf um vernd upp­ljóstr­ara sem taki mið af ábend­ingum alþjóða­stofn­ana og for­dæmum þeirra nágranna­ríkja sem fela í sér bestu fram­kvæmd­ina á þessu svið­i. 

Auglýsing

Frum­varpið var upp­haf­lega samið af nefnd um umbætur á lög­gjöf á sviði tján­ing­ar-, fjöl­miðla- og upp­lýs­inga­frelsis sem for­sæt­is­ráð­herra skip­aði þann 16. mars 2018. Ákvæði þess gilda um starfs­menn sem greina í góðri trú frá upp­lýs­ingum eða miðla gögnum um brot á lögum eða aðra ámæl­is­verða hátt­semi í starf­semi vinnu­veit­enda þeirra.

Í frum­varp­inu er greint á milli innri og ytri upp­ljóstr­unar og miðað við að hið síð­ar­nefnda sé jafnan ekki heim­ilt nema hið fyrr­nefnda hafi verið reynt til þrautar og um sé að ræða brot sem varðar fang­els­is­refs­ingu eða í húfi séu afar brýnir almanna­hags­mun­ir.

Í frum­varp­inu er kveðið á um að miðlun upp­lýs­inga eða gagna, að upp­fylltum skil­yrðum frum­varps­ins, telj­ist ekki brot á þagn­ar- eða trún­að­ar­skyldu starfs­manns, leggi hvorki refsi- né skaða­bóta­byrgð á hann og geti ekki heldur leitt til stjórn­sýslu­við­ur­laga eða íþyngj­andi úrræða að starfs­manna­rétti. Þá er lagt sér­stakt bann við því að láta hvern þann sæta órétt­látri með­ferð sem miðlað hefur upp­lýs­ingum eða gögnum sam­kvæmt fram­an­sögðu. Lögð er sönn­un­ar­byrði á atvinnu­rek­anda á þann hátt að ef líkur eru leiddar að órétt­látri með­ferð skal hann sýna fram á að sú sé ekki raunin og greiða skaða­bætur ef það tekst ekki.

Mælt er fyrir um að veita skuli starfs­mann­inum gjaf­sókn komi til ágrein­ings fyrir dómi um það hvort miðlun hans á gögnum eða upp­lýs­ingum hafi sam­rýmst skil­yrðum frum­varps­ins. 

Loks er lagt til að lög­festar verði heim­ildir til að greina rík­is­end­ur­skoð­anda og Vinnu­eft­ir­liti rík­is­ins frá upp­lýs­ing­um, sam­bæri­legar þeirri heim­ild sem nú er að finna í 18. grein laga um umboðs­mann Alþing­is, sem bætt­ist við lögin árið 2018.

Við­horf til upp­­­ljóstrana í atvinn­u­­lífi breyst

Bent var á í minn­is­­blaði sem starfs­hópur um efl­ingu trausts í stjórn­­­málum og stjórn­­­sýslu sendi til for­­sæt­is­ráð­herra þann 12. apríl árið 2018 að á síð­­­ustu ára­tugum hefði við­horf til upp­­­ljóstr­­ara og upp­­­ljóstrana í atvinn­u­­lífi og opin­beru lífi breyst tölu­vert. Í stað höf­uð­á­herslu á holl­­ustu við vinn­u­veit­anda, sam­­starfs­­fólk og vinn­u­­stað, hefðu skyldur borg­­ar­ans við sam­­fé­lagið hlotið meira vægi. Það væri almennt við­­ur­­kennt að mik­il­vægt er að starfs­­fólk fyr­ir­tækja og stofn­ana væri reið­u­­búið til að benda á og afhjúpa ólög­­lega þætti í starf­­semi – og þætti sem fela í sér veru­­leg frá­­vik frá góðu sið­­ferði eða ógna hags­munum almenn­ings og sam­­fé­lags­ins með skýrum og óum­­deil­an­­legum hætti.

Sam­­kvæmt minn­is­­blað­inu vant­aði hér á landi laga­­lega vernd fyrir ein­stak­l­inga í atvinn­u­líf­inu sem koma á fram­­færi upp­­lýs­ingum af þessu tagi þótt mikil umræða hefði verið um gagn­­semi slíkrar laga­­setn­ingar á und­an­­förnum árum. OECD hefði í til­­­mælum sínum til íslenskra stjórn­­­valda mælt sér­­stak­­lega með slíkum ákvæðum í tengslum við erlend mút­u­brot.

Lög af þessu tagi væru lík­­­leg til að styðja þá sem hafa gert árang­­ur­s­­lausar til­­raunir til að koma upp­­lýs­ingum á fram­­færi á sínum starfs­vett­vangi við sam­­starfs­­fólk og yfir­­­menn. Vit­­neskjan um að sam­­fé­lagið mæti þá ein­stak­l­inga sem eru til­­­búnir að láta borg­­ara­­legar skyldur við sam­­fé­lagið ganga framar með­­­virkni gæti til lengri tíma ein­ungis aukið gagn­­sæi í stjórn­­­sýslu, atvinn­u­­lífi og við­­skiptum og leitt til heil­brigð­­ari starfs­hátta.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Suðurhringþokan mynduð af WEBB-sjónaukanum í tveimur ólíkum útfærslum.
2.000 ljósár á sextíu sekúndum
Þau sem dreymir um að ferðast um geiminn ættu ekki að láta nýtt myndband geimferðastofnana Bandaríkjanna og Evrópu framhjá sér fara. Á sextíu sekúndum er boðið upp á 2.000 ljósára ferðalag með hjálp hins magnaða WEBB-sjónauka.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Bjarni Benediktsson er formaður Sjálfstæðisflokksins.
Bjarni segir rangt að hann „vilji Sósíalistaflokkinn feigan“
Formaður Sjálfstæðisflokksins segir að Gunnar Smári Egilsson snúi út úr orðum sínum um styrki til stjórnmálaflokka. Honum þyki 120 milljóna styrkur á kjörtímabilinu til flokks sem fékk enga þingmenn kjörna einfaldlega of há fjárhæð.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Finnur Birgisson
Saga tekjutengingar ellilífeyris almannatrygginga frá 1946
Kjarninn 16. ágúst 2022
Gunnar Smári Egilsson er formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokks Íslands.
Segir Bjarna vilja ýkja völd Sjálfstæðisflokks umfram fylgi og draga úr áhrifum annarra
Bjarni Benediktsson hefur sagt að hann vilji draga úr opinberum styrkjum til stjórnmálaflokka. Gunnar Smári Egilsson segir ástæðuna þá að Sjálfstæðisflokkurinn þurfi ekki jafn mikið á greiðslu frá ríkinu að halda og áður.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Hér má sjá Drífu Snædal, fyrrverandi forseta ASÍ, og Sólveigu Önnu Jónsdóttur, formann Eflingar þegar betur áraði i samskiptum þeirra á milli.
Segir ASÍ hafa beinlínis unnið gegn nýjum öflum innan verkalýðshreyfingarinnar
Formaður Eflingar segir fram­kvæmda­stjóra SA ekki missa svefn yfir útbreiddum svikum atvinnu­rek­enda á þeim kjara­samn­ingum sem hann gerir fyrir þeirra hönd. Í greinaflokki, sem byrjaði að birtast í morgun, ætlar hún að rekja sögu ágreinings innan ASÍ.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Horft niður í Hvalfjörð frá Brekkukambi í Hvalfjarðarsveit. Á fjallinu stendur til að byggja vindorkuver.
Íslenskir sérhagsmunaaðilar með „erlenda orkurisa í farteskinu“
Þótt ekkert vindorkuver sé risið hafa áform um fjölmörg slík þegar valdið sundrungu og deilum innan samfélaga út um landið, segir Andrés Skúlason, verkefnisstjóri hjá Landvernd. Hann segir vindorkufyrirtæki beita miklum þrýstingi og jafnvel blekkingum.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Auglýsing frá upphafi áttunda áratugar síðustu aldar.
Ævintýrið um Carmen rúllurnar
Hvað gerir danskur kaupmaður sem finnst hann ekki hafa nóg fyrir stafni? Hjá Arne Bybjerg kaupmanni í danska bænum Kalundborg var svarið einfalt: að framleiða hárrúllur. Hann gaf þeim nafnið Carmen.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Ævintýrið um Carmen rúllurnar
Kjarninn 16. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiInnlent