Heimsmarkmið SÞ um vernd hafsvæða nást ekki á Íslandi fyrir 2020

Samkvæmt umhverfis- og auðlindaráðherra verður heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um vernd hafsvæða ekki náð hér á landi fyrir lok árs 2020 og ekki heldur á heimsvísu.

img_2866_raw_1807130252_10016491523_o.jpg
Auglýsing

Ljóst er að heims­mark­miðum Sam­ein­uðu þjóð­anna um vernd haf­svæða verður ekki náð hér á landi fyrir lok árs 2020. Þetta kemur fram í svari Guð­mundur Inga Guð­brands­son­ar, umhverf­is- og auð­linda­ráð­herra, við fyr­ir­spurn frá Birni Leví Gunn­ars­syni, þing­manni Pírata, um haf­vernd­ar­svæði.

Sam­kvæmt ráð­herra er jafn­framt ljóst að þeim mark­miðum verði ekki náð á heims­vísu, eða hjá mörgum nágranna­ríkjum Íslend­inga við Norð­ur­-Atl­ants­haf. „Ástæða þessa er að hluta til að vernd haf­svæða á sér styttri sögu en vernd svæða á landi, vís­inda­leg þekk­ing á líf­ríki og nátt­úru­minjum neð­an­sjávar er tak­mark­aðri og vernd­ar­við­mið síður þró­uð. Mikil hreyf­ing er hins vegar á vinnu nú varð­andi vernd­ar­svæði í hafi almennt á heims­vís­u.“

Eitt af heims­mark­miðum Sam­ein­uðu þjóð­anna er að 10 pró­sent strand­svæða og haf­svæða njóti verndar árið 2020. Í samn­ingnum um líf­fræði­lega fjöl­breytni eru mark­mið um að 17 pró­sent land­svæða og 10 pró­sent haf­svæða njóti verndar árið 2020. Sam­kvæmt ráð­herra þýðir þetta ekki endi­lega að hvert ríki þurfi að ná slíkri tölu innan sinnar lög­sögu, en þó sé ljóst að þarna séu sett við­mið sem taka þurfi til­lit til.

Auglýsing

Mögu­lega má skil­greina fleiri svæði sem haf­vernd­ar­svæði

Guðmundur Ingi Guðbrandsson Mynd: Bára Huld BeckSam­kvæmt ráð­herra hefur Ísland hefur 14 svæði alls sem haf­vernd­ar­svæði á skrá OSPAR-­samn­ings­ins um vernd Norð­aust­ur-Atl­ants­hafs­ins. Í svari ráð­herra segir að mögu­lega megi skil­greina fleiri svæði sem eru frið­lýst sam­kvæmt nátt­úru­vernd­ar­lögum sem haf­vernd­ar­svæði sem mætti setja inn í grunn OSPAR. 

„Á meðal svæð­anna 14 eru kór­alla­svæði sem eru friðuð fyrir veið­um, auk nokk­urra svæða sem eru frið­lýst sam­kvæmt nátt­úru­vernd­ar­lög­um. Sam­an­lagt flat­ar­mál þeirra er 556 fer­kíló­metrar eða innan við 0,1 pró­sent af efna­hags­lög­sög­unni. Alls eru tæp­lega 500 skráð haf­vernd­ar­svæði á OSPAR-­svæð­inu, sem ná yfir um 6,2 pró­sent þess. Hlut­falls­leg stærð haf­vernd­ar­svæða er mjög mis­mun­andi hjá aðild­ar­ríkjum OSPAR; innan við 1 pró­sent hjá Dan­mörku, Portú­gal og Írlandi, en yfir 30 pró­sent hjá Belgíu og Þýska­land­i.“

Vinna við vernd haf­svæða á traustum vís­inda­legum grunni mun taka tíma

Í svar­inu kemur fram að ráðu­neytið muni á næst­unni skoða með Umhverf­is­stofnun hvort setja megi fleiri frið­lýst svæði sam­kvæmt nátt­úru­vernd­ar­lögum inn á skrá OSPAR um haf­vernd­ar­svæði. Aukin vernd haf­svæða verði einnig til skoð­unar í vinnu varð­andi nátt­úru­minja­skrá og frið­lýs­ingar innan nátt­úru­vernd­ar­laga í fram­tíð­inni. Skoðað verði í sam­vinnu við atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neytið hvort hægt sé að skil­greina fleiri svæði sem njóta frið­unar fyrir fisk­veiðum að hluta eða öllu leyti sem haf­vernd­ar­svæði en mikil umræða fari nú fram um slíkt á alþjóða­vett­vangi.

„Ljóst er að vinna við vernd haf­svæða á traustum vís­inda­legum grunni mun taka nokkurn tíma. Brýnt er að bæta þekk­ingu á hafs­botn­inum til að styðja við vís­inda­legan grunn verndar á haf­svæðum og hefur Haf­rann­sókna­stofn­unin fengið sér­stakar fjár­heim­ildir til að ljúka á tíu ára tíma­bili kort­lagn­ingu hafs­botns­ins kringum Ísland. Sú vinna mun veita stofn­un­inni betri grunn­upp­lýs­ingar til ráð­gjaf­ar, m.a. um vernd við­kvæmra vist­kerfa á hafs­botn­i,“ segir í svar­in­u. 

Ekki til sér­stök skil­grein­ing á „haf­vernd­ar­svæði“

Björn Leví spurði einnig hversu hátt hlut­fall strand­lengja og haf­svæða við Ísland teld­ist til haf­vernd­ar­svæða. Í svari ráð­herra kemur fram að ekki sé til sér­stök skil­grein­ing á „haf­vernd­ar­svæði“ í íslenskum lög­um, en mörg svæði í hafi og við strendur njóti verndar sam­kvæmt nátt­úru­vernd­ar­lög­um, lögum um vernd Breiða­fjarðar og lögum um stjórn fisk­veiða. „Lög um vernd Breiða­fjarðar voru sett árið 1995. Ákvæði lag­anna taka til allra eyja, hólma og skerja á Breiða­firði ásamt fjörum í innri hluta fjarð­ar­ins frá Hrafna­nesi á Barða­strönd að Búlands­höfða á Snæ­fells­nes­i.“

Þá kemur enn fremur fram hjá ráð­herra að frið­lýst svæði sam­kvæmt nátt­úru­vernd­ar­lögum sem taka til haf­svæða að öllu eða að hluta séu um 25 tals­ins, en engin þeirra nái aðeins til svæða í hafi utan tvö svæði í Eyja­firði, sem séu frið­lýst til að vernda hverastrýtur á hafs­botni. Hin svæðin nái til eyja og strand­lengju, en hvergi langt út frá strönd.

Nokkur svæði lokuð ótíma­bundið allt árið um kring

„Um­hverf­is- og auð­linda­ráð­herra skal hafa sam­ráð við ráð­herra sjáv­ar­út­vegs­mála varð­andi frið­lýs­ingar í hafi sem geta haft áhrif á nýt­ingu fiski­stofna eða ann­arra lif­andi auð­linda hafs­ins eða hafs­botns­ins. ­Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­inu njóta all­mörg svæði innan 200 mílna efna­hags­lög­sögu Íslands verndar fyrir veiðum með einu eða fleiri veið­ar­færum sam­kvæmt lögum um stjórn fisk­veiða. 

Nokkur þess­ara svæða eru lokuð ótíma­bundið allt árið um kring, ann­að­hvort fyrir öllum veiðum eða til­teknum veiði­að­ferð­um. Í þennan flokk falla tíu kór­alla­svæði fyrir sunnan Ísland sem eru frið­uð. Í nóv­em­ber 2019 var nokkrum stærri haf­svæðum lokað ótíma­bundið fyrir veiðum með fiski­botn­vörpu og/eða línu allt árið,“ segir í svar­in­u. 

Þá kemur fram að bann sé við notkun ákveð­inna veið­ar­færa á mörgum svæð­um. Einkum gildi það um tog­veiði innan 12 mílna land­helgi með tíma­bundnum und­an­þág­um, einkum fyrir Suð­ur­land­i. Í gildi séu einnig marg­vís­legar umfangs­minni svæð­a­lok­anir byggðar á reglu­gerð­ar­á­kvæð­um, flestar ótíma­bundn­ar. 

„Að síð­ustu má nefna heim­ildir í lögum um tíma­bundnar lok­an­ir, svo­kall­aðar skyndi­lok­an­ir, þar sem veiðar með til­teknum veið­ar­færum eru bann­aðar í allt að 14 daga til verndar smá­fiski. End­ur­teknar skyndi­lok­anir leiða hins vegar oft til ótíma­bund­inna lok­ana svæða.

Erfitt er því að segja til um hversu hátt hlut­fall haf­svæða nýtur ein­hvers konar vernd­ar, þar sem sum vernd er tíma­bund­in. Ekki er heldur fylli­lega ljóst hvert er heild­ar­flat­ar­mál svæða sem telj­ast falla undir lög um vernd Breiða­fjarð­ar. Hvað varðar strand­lengju Íslands hefur ekki verið tekið saman hversu hátt hlut­fall hennar nýtur vernd­ar, en ljóst er að það er veru­legt. Í grein­ar­gerð með frum­varpi til laga um vernd Breiða­fjarðar segir að nær helm­ingur af öllum fjörum á Íslandi séu á svæð­inu sem ákvæði lag­anna ná yfir,“ segir í svar­in­u. 

10 pró­sent af efna­hags­lög­sögu Íslands­ 76.000 fer­kíló­metrar

Björn Leví spurði að end­ingu að ef vernda ætti alla strand­lengju Íslands og haf­svæði til þess að ná heims­mark­miðum Sam­ein­uðu þjóð­anna, hversu langt þyrfti það svæði að ná frá landi ef land­helgi vernd­ar­svæðis nær frá strand­lengju.

Í svar­inu kemur fram að haf­svæði innan 200 sjó­mílna efna­hags­lög­sögu Íslands séu tæp­lega 760.000 fer­kíló­metr­ar. Ef 10 pró­sent af því svæði væru yfir­lýst haf­vernd­ar­svæði væri flat­ar­mál þeirra því 76.000 fer­kíló­metr­ar. Flat­ar­mál haf­svæða innan 12 sjó­mílna land­helgi Íslands muni vera tæp­lega 70.000 fer­kíló­metr­ar. Því myndi verndun alls haf­svæðis innan land­helg­innar fara langt með að ná tíu pró­senta mark­mið­inu ef efna­hags­lög­sagan væri höfð sem við­mið.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Daimler, framleiðandi Mercedes Benz-bílanna, hefur fundið fyrir mikilli eftirspurnaraukningu frá Kína
Framleiðslugreinar ná sér aftur á strik
Minni framleiðslutakmarkanir og meiri einkaneysla í Kína virðist hafa leitt til þess að framleiðslufyrirtæki í Evrópu eru á svipuðu róli og í fyrra. Einnig má sjá viðspyrnu á Íslandi, ef horft er á vöruútflutning iðnaðarvara.
Kjarninn 22. október 2020
Sara Stef. Hildardóttir
Covid, opinn aðgangur og ekki-hringrásarhagkerfi
Kjarninn 22. október 2020
Ólga er innan bæjarstjórnarinnar í Hafnarfirði vegna málsins.
Vilja að Hafnfirðingar fái að segja hug sinn um fyrirhugaða sölu á HS Veitum
Meirihlutinn í bæjarstjórn Hafnarfjarðar áformar sölu á 15,42 prósenta hlut í HS Veitum til HSV eignarhaldsfélags á um það bil 3,5 milljarða króna. Samtök í bænum eru tilbúin að reyna aftur að knýja fram íbúakosningu um málið.
Kjarninn 22. október 2020
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Kolefnisgjaldið þyrfti að vera mun hærra til þess að bíta betur
Umhverfis- og auðlindaráðherra og þingmaður Miðflokksins tókust á um kolefnisgjöld á þingi í dag.
Kjarninn 22. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Kúrfan áfram á niðurleið en „sigurinn er hvergi nærri í höfn“
„Allar tölur benda til þess að við séum raunverulega að sjá fækkun á tilfellum eins og staðan er núna,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir. Mögulega er hægt að hefja afléttingu aðgerða eftir 1-2 vikur.
Kjarninn 22. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Áslaug Arna: „Haturstákn og sjónarmið verða ekki liðin innan lögreglunnar“
Dómsmálaráðherra segir „alveg skýrt“ að haturstákn og sjónarmið verði ekki liðin innan lögreglunnar, hvorki nú né framvegis.
Kjarninn 22. október 2020
Ellefu sóttu um stöðu framkvæmdastjóra á skrifstofu bankastjóra Seðlabankans
Seðlabankinn auglýsti nýverið lausar til umsóknar tvær nýjar stöður við bankann. Alls sóttu 22 um stöðurnar.
Kjarninn 22. október 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 24. þáttur: Murasaki Shikibu
Kjarninn 22. október 2020
Meira úr sama flokkiInnlent