Eitt af hverjum sex dauðsföllum tengt matarvenjum

Offita er orðið umfangsmikið lýðheilsuvandamál á Íslandi en alls þjást um fimmtungur fullorðinna Íslendinga af offitu.

img_3094_raw_1807130196_10016379835_o.jpg
Auglýsing

Hegð­un­ar­tengdir áhættu­þættir leiða til rúm­lega þriðj­ungi allra dauðs­falla á Íslandi. Þarf af veldur sívax­andi offita sér­stökum áhyggj­um. Þrátt fyrir að reglu­leg­ar lík­am­leg­ar æf­ingar séu algengar á meðal Íslend­inga þá leiða slæmar neyslu­venjur til þess að offitu­hlut­fallið helst hátt hér á land­i. Ís­lend­ingar neyt­i allt of ­lítið af græn­meti og ­á­vöxt­u­m og of mikið af sykruðum vör­u­m. 

Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Efna­hags- og fram­fara­­stofn­un­­ar­innar um heilsu­far þjóða. 

Offita er meiri­háttar lýð­heilsu­vanda­mál á Íslandi 

Offita leiðir til auk­innar áhættu á háum blóð­þrýst­ingi, syk­ur­sýki, hjarta­á­falli og ann­arra hjarta- og æða­sjúk­dóma, auk þess að vera áhættu­þáttur fyrir ákveðnar krabba­mein­steg­und­ir. 

Í skýrsl­unni kemur fram að full­orðnir Íslend­ingar sem þjást af offitu hefur fjölgað til muna síð­asta ára­tugi, hlut­fallið hefur farið úr 12 pró­sentum árið 2002 í 27 pró­sent árið 2018.

Þá voru fimmt­ungur 15 ára gam­alla íslenskra drengja og stúlkna yfir kjör­þyngd á árunum 2013 til 14, en það var þriðja hæsta hlut­fallið í Evr­ópu. Í skýrsl­unni segir að þetta stang­ast á við það að einn af hverjum fimm 15 ára ung­lingum tekur þátt í miðl­ungs- eða erf­iðum lík­ams­æf­ing­um, sem er all­nokkru hærra en ES­B-­með­al­talið sem er 15 pró­sent.

Auglýsing

Þá er mik­ill mun­ur á lík­ams­æf­ingum stúlkna sem mælist 14 pró­sent en 25 pró­sent hjá drengj­um. Þrátt ­fyrir að reglu­legar lík­am­legar æfingar séu algeng­ari ­meðal íslenskra barna, og reyndar full­orð­inna lík­a, en tíðkast í flest­öllum ESB-­ríkj­un­um, þá leiða slæmar ­neyslu­venjur til þess að offitu­hlut­fallið helst hátt. 

Í skýrsl­unn­i kemur fram að árið 2017 greindu meira en helm­ingur allra full­orð­inna frá því að þeir borði ekki svo mikið sem einn ávaxta­bita á degi hverj­um, sem er hærra hlut­fall en í flest­öllum ESB-­ríkj­un­um. Þá segj­ast þriðj­ungur full­orð­inna Íslend­inga ekki borða einn græn­met­is­skammt á dag, sem er í námunda við ESB-­með­al­talið. Enn fremur neyti Íslend­ingar of mikið af sykri og salti sam­kvæmt ­skýrsl­unn­i. 

15 pró­sent dauðs­falla má rekja til reyk­inga

Aðrar hegð­un­ar­tengdir áhættu­hættir eru með­al­ ann­ars tóbaks­notkun og áfeng­is­neysla. Innan við tíundi hver full­orð­inna reykir dag­lega, sem er aðeins helm­ingur miðað við ESB-­rík­in. Á­feng­is­neysla ­full­orð­inna Íslend­inga telst einnig ein­hver sú allra minnsta sem þekk­ist í Evr­ópu, þar sem hún er um 20 pró­sent minni en með­al­talið í Evr­ópu­ríkj­un­um.

Mynd:OECD

Þó er ætlað er að tóbaks­notkun (jafnt beinar sem óbeinar reyk­ing­ar) hafi leitt til 15 pró­sent af öllum dauðs­föll­unum hér á landi. Hins vegar leiddi áfeng­is­neysla, að því að talið er, aðeins til um 1 pró­sent dauðs­fall­anna, sem er langt innan við ESB-­með­al­talið sem nam 6 pró­sent­u­m. 

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stefan Löfven forsætisráðherra Svíþjóðar.
„Umgangist einungis þá sem þið búið með“
Stefan Löfven forsætisráðherra Svíþjóðar brýndi fyrir landsmönnum að sýna meiri ábyrgð í glímunni við veiruna í ávarpi í gær. Átta manna samkomutakmarkanir taka gildi víða í landinu á morgun, en þó ekki alls staðar.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Ólafur Margeirsson
Eru 307 þúsund króna atvinnuleysisbætur rétta leiðin?
Kjarninn 23. nóvember 2020
Félag fréttamanna gagnrýnir yfirstjórn RÚV og stjórnvöld fyrir niðurskurð á fréttastofu
Stöðugildum á fréttastofu RÚV mun fækka um alls níu vegna niðurskurðar. Á meðal þeirra sem sagt var upp er starfsmaður með rúmlega aldarfjórðungs starfsaldur sem staðið hefur í viðræðum við yfirstjórn RÚV vegna vangoldinna yfirvinnugreiðslna.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Telja áhrif þess að afnema stimpilgjald af íbúðarhúsnæði óveruleg
Átta þingmenn Sjálfstæðisflokks lögðu í síðasta mánuði fram frumvarp um afnám stimpilgjalda. Það er í sjötta sinn sem frumvarpið er lagt fram. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun telur afnámið líklegt til að hækka íbúðarverð.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins.
Flokkur fólksins sækir fylgið til ómenntaðra og tekjulágra á Suðurlandi og Suðurnesjum
Fylgi Flokks fólksins hefur ekki mælst mikið síðastliðið ár. Í nóvember er meðaltalsfylgið 3,9 prósent sem myndi líkast til ekki duga flokknum til að fá þingmann. Áferð kjósenda Flokks fólksins er þó enn svipuð því sem hún var fyrir rúmum þremur árum.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Uwięzieni w płomieniach
Co wydarzyło się na miejscu pożaru przy Bræðraborgarstígur i jak potoczyły się losy tych, którzy go przeżyli? Poniżej znajduje się podsumowanie obszernej serii artykułów na temat tej tragedii opublikowanych przez Kjarninn.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Húsnæði Kauphallarinnar
Verðlagning íslenskra félaga bjartsýnni en áður
Fjárfestum finnst meira varið í flest fyrirtæki í Kauphöllinni heldur en ársreikningar þeirra segja til um og hefur sá mælikvarði hækkað á síðustu árum. Verðlagningin er þó nokkuð lægri en í kauphöllum hinna Norðurlandanna.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Geðheilsa þjóðar í krísu
Áhrif COVID-19 á samfélagið eru mikil og víða marka afleiðinga sjúkdómsins og sóttvarnaaðgerða djúp spor. Fyrirséð er að efnahagsáhrif verða mikil enda atvinnuleysi við það mesta sem Íslendingar hafa séð í áraraðir.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Meira úr sama flokkiInnlent