Vilja að betrun fanga hefjist strax frá dómsuppkvaðningu

Starfshópur félagsmálaráðherra hefur lagt til unnið sé að bataferli einstaklinga sem hlotið hafa refsidóm strax frá uppkvaðningu dóms, á tímabilinu áður en afplánun refsingar hefst, á meðan afplánun varir og einnig eftir að afplánun lýkur.

Litla hraun
Litla hraun
Auglýsing

Starfs­hópur um mál­efni fanga leggur til tekin verði upp heild­ræn nálgun á betrun fanga sem byggir á virð­ingu og kær­leik ­sem leiði af sér lægri end­ur­komu­tíðni í fang­elsi. Hóp­ur­inn leggur meðal ann­ars til að við upp­haf fanga­vistar verði föngum gert kleift að velja um tvær leið­ir, ann­ars vegar bata­leið og hins vegar refsi­leið. 

Hóp­ur­inn leggur jafn­framt til að þeir sem svo kjósa fái að dvelj­ast allt að tvö ár eftir að afplánun lýkur í svoköll­uðu bata­hús­i. ­Rík­is­stjórnin hefur nú þegar sam­þykkt að til­lögum hóps­ins verði fylgt eft­ir.

Há end­ur­komu­tíðni fanga

Aðstæður fanga í fang­elsum á Íslandi hafa verið mikið í umræð­unni upp á síðkast­ið, líkt og oft áður, og ýmsar breyt­ingar verið boð­aðar í betr­un­ar­mál­u­m af stjórn­völd­um. Dóms­mála- og heil­brigð­is­ráð­herra sam­þykktu nýlega aðgerð­ar­á­ætlun um aðgerðir í heil­brigð­is­málum í fang­elsum og úræðum vegna vímu­efna­vanda fanga og auknir fjár­mun­ir.

Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, dómsmálaráðherra. Mynd:Bára Huld Beck

Áslaug Arna Sig­ur­björns­dótt­ir, dóms­mála­ráð­herra, skrif­aði um þessa ný aðgerða­á­ætlun og betrun fagna í grein Morg­un­blað­inu fyrr í vik­unni. Þar vís­aði hún í rann­sókn sem sýnir að tæp­lega 60 pró­sent fanga í íslenskum fang­elsum glími við vímu­efna­vanda og um sjö­tíu pró­sent eiga sögu um slíkan vanda en sam­kvæmt henni eru lang­flestir glæpir eru framdir undir áhrifum fíkni­efna. 

„Ef unnt væri að grípa inn í og koma fólki á beinu braut­ina væri hægt að fækka afbrotum og þar af leið­andi end­ur­komum í fang­els­in,“ skrifar Áslaug Arna og bendir á að um helm­ingur fanga sem afplána í fang­elsum lands­ins hefur áður mátt sæta fangelsisvist. 

Auglýsing

Hún segir að end­ur­komur fanga sem í flestum til­vikum ungir karl­menn sé ekki bara vanda­mál þess sem dæmdur er til refsi­vistar heldur sam­fé­lags­ins alls. 

„Frels­is­svipt­ing er afar íþyngj­andi aðgerð og henni fylgir mikil ábyrgð. Stjórn­völdum ber að standa undir þeirri ábyrgð og gera allt sem í þeirra valdi stendur til þess að tryggja að raun­veru­leg betrun eigi sér stað í fang­elsum lands­ins. Með aðstoð fag­manna fáum við betra fólk út úr fang­els­unum en gekk þangað inn,“ segir Áslaug Arna.

Heild­stæð nálgun nauð­syn­leg 

Félags- og barna­mála­ráð­herra skip­aði starfs­hóp í júní 2018 sem hafði það hlut­verk að koma með til­lögur um hvernig unnt væri að styðja fanga og fyrrum fanga betur til þátt­töku í sam­fé­lag­inu að lok­inni afplánun og draga þar með úr end­ur­komu­tíðni í fang­elsi

Ásmundur Einar Daðason, félags og barnamálaráðherra, Tolli Morthens, formaður starfshópsins og Agnar Bragason, sem var hópnum meðal annarra til ráðgjafar. Mynd:StjórnarráðiðRáð­herra skip­aði Þor­lák „Tolla“ Morthens, mynd­list­ar­mann for­mann starfs­hóps­ins og hefur hóp­ur­inn nú skilað skýrslu með til­lögum. Í skýrsl­unni segir við grein­ingu starfs­hóps­ins á verk­efnum þeim er honum voru falin kom í ljós að nauð­syn­legt væri að huga að heild­ar­mynd­inni ef árangur ætti að nást. 

Hóp­ur­inn leggur því til að tekið verði upp sam­fellt verk­lag að bata­ferli frá því að dómur fell­ur, meðan við­kom­andi ein­stak­ling­ur bíður afplán­un­ar, á meðan á afplánun stendur og að lok­inni afplán­un. Þá muni einn aðili halda utan um mál ein­stak­lings í gegnum allt ferlið, til að mynda full­trúi frá félags­þjón­ustu sveit­ar­fé­laga. 

Fjöl­breytt­ari úrræði í boði strax frá dómskvaðn­ingu

Í skýrsl­unni er fjallað um hve stór hluti fanga glími við geð­heil­brigð­is­vanda og/eða fíkni­vanda. Starfs­hóp­ur­inn bendir á að hætta sé á því að ­föng­um, sem glíma við geð­ræna erf­ið­leika, versni á meðan á fang­els­is­vist stendur sé ekk­ert að gert og litlar líkur eru á því að þeim gangi vel að aðlag­ast sam­fé­lag­inu að lok­inni afplán­un.

Í ljósi þess sé því til mik­ils að vinna fyrir sam­fé­lagið í heild að unnið verði mark­visst með geð­heil­brigði ein­stak­lings­ins strax frá fyrstu stig­um. ­Jafn­framt hafi rann­sóknir bent til þess að með­ferð við fíkni­vanda, sem hefst á meðan refsi­vist stendur og er fylgt eftir að afplánun lok­inni dragi úr fíkni­efna­neyslu og líkum á því að við­kom­andi brjóti aftur af sér.

Því legg­ur ­starfs­hóp­ur­inn til ein­stak­linga sem hljóta refsi­dóma hér á landi verð­i orðin fjöl­breytt­ari og ein­stak­lings­mið­aðri úrræði en nú standa til boða. Meg­in­á­hersla verði lögð á mennt­un, starfsend­ur­hæf­ingu, sál­fræði­þjón­ustu, félags­ráð­gjöf og í þeim til­vikum sem það á við, fíkni­ráð­gjöf. Sér­stök áhersla er lögð á sveigj­an­leika og að boðið sé upp á að ganga inn í úrræði á hvaða stigi sem er. Auk þess sem þeim sem hætti ástundun ætti ávallt að standa til boða að hefja ástundun að nýju. 

Bata­hús verði sett á fót 

Hvað varðar eft­ir­fylgd að fang­els­is­vist lok­inni hefur starfs­hóp­ur­inn horft til sam­bæri­legs úrræðis í Englandi, þar sem sjálfs­eign­ar­stofn­unin „Forward Trust“ hefur náð góðum árangri og náð að draga úr end­ur­komum í fang­elsi og styrkja félags­lega stöðu þeirra sem lokið hafa refsi­vist. 

Byggir skipu­lag úrræð­is­ins á því að þeir sem svo kjósa fái að dvelj­ast allt að tvö ár eftir að afplánun lýkur í svoköll­uðu bata­húsi, þar sem áfram verði unnið með sjálfs­efl­ingu ein­stak­lings­ins og aðlögun hans að sam­fé­lag­inu að nýju. ­Starfs­hóp­ur­inn telur að heppi­legt væri ef rekstur slíks bata­húss hér á landi væri í höndum sjálfs­eign­ar­stofn­unar eða líkn­ar­fé­lags og að það væri stað­sett í íbúð­ar­hverfi á höf­uð­borg­ar­svæð­in­u ­vegna nálægðar við þjón­ustu, menntun og vinnu.

Líkt og áður segir þá hefur rík­is­stjórnin sam­þykkt að settur verði á fót stýri­hópur undir for­mennsku félags­mála­ráðu­neyt­is­ins með breiða skírskotun sem falið verði að fylgja eftir til­lögum skýrsl­unn­ar.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Icelandair Group er efst á lista, enda með meira en eitt og hálft prósent íslenska vinnumarkaðarins í hlutastarfi í mars og apríl.
Fyrirtækin sem fengu mest út úr hlutabótaleiðinni í mars og apríl
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um hlutabótaleiðina má finna niðurbrot á því hversu mikið fé rann frá Vinnumálastofnun til starfsmanna fyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina í mars og apríl. Kjarninn tók það helsta saman.
Kjarninn 28. maí 2020
Samkeppniseftirlitið sektar Símann um 500 milljónir
Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu hefur Síminn brotið gegn skilyrðum í sáttum sem fyrirtækið hefur á undanförnum árum gert við eftirlitið. Það telur að brotin séu alvarleg og sektar Símann vegna þessa um 500 milljónir króna. Síminn ætlar að áfrýja.
Kjarninn 28. maí 2020
Skúli Eggert Þórðarson er ríkisendurskoðandi.
Talin hafa breytt launaseðlum til að ná hærri greiðslum úr ríkissjóði vegna hlutabótaleiðar
Ríkisendurskoðun telur að leiða megi líkum að því að ákveðinn hópur sem nýtti sér hlutabótaleiðina hafi breytt áður uppgefnum launum til hækkunar svo þeir myndu fá hærri greiðslur úr ríkissjóði. Hækkunin í heild nemur 114 milljónum króna.
Kjarninn 28. maí 2020
Oddný G. Harðardóttir vill að uppsagnarstyrkjum verði breytt.
Vill banna þeim sem átt hafa í fjárhagslegum tengslum við skattaskjól að fá uppsagnarstyrk
Oddný G. Harðardóttir hefur lagt fram breytingartillögu við frumvarp um stuðning úr ríkissjóði vegna greiðslu launakostnaðar í uppsagnarfresti. Kallar eftir aðgerðum fyrirtækja í loftslagsmálum, endurgreiðslu styrkja og þaki á laun stjórnenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Svört skýrsla um hlutabótaleiðina sýnir grun um misnotkun
Ríkisendurskoðun gagnrýnir framkvæmd hlutabótaleiðarinnar harðlega í skýrslu sem hún hefur unnið. Of margir sem áttu ekki í bráðum rekstrarvanda hafi nýtt sér hana til að sækja fjármuni í ríkissjóð og misbrestur hafi verið á eftirliti.
Kjarninn 28. maí 2020
Smári McCarthy, þingmaður Pírata.
Hægt sé að lesa á milli línanna og sjá hvaða fyrirtæki uppsagnarstyrkir séu hugsaðir fyrir
Þingmaður Pírata telur líklegt að sagan muni dæma frumvarp um að greiða 27 milljarða króna í styrkti til fyrirtækja til að hjálpa þeim að segja upp fólki, sem mistök. Stöðugleika þorra launamanna sé fórnað fyrir hagsmuni nokkurra fyrirtækjaeigenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Framhaldsskólinn var styttur úr fjórum árum í þrjú.
Vísbendingar um lægri meðaleinkunn í HÍ eftir styttingu framhaldsskólanáms
Andlegri heilsu nemenda, aðallega stúlkna, hefur hrakað frá því að framhaldsskólanámið var stytt um eitt ár. Sú þróun hófst þó talsvert fyrr en námstímanum var breytt, segir í skýrslu menntamálaráðherra um áhrif styttingarinnar á ýmsa þætti.
Kjarninn 28. maí 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple gleraugu á leiðinni
Kjarninn 28. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent