Orðræða notuð til að stilla minnihlutahópum upp sem ógn gegn „hvíta kynstofninum“

Niðurstöður rannsókna hér á landi sýna glöggt fram á að ákveðið fordæmi hefur verið gefið í samfélaginu sem skapar rými fyrir tjáningu neikvæðra viðhorfa gegn minnihlutahópum sem ætlað er að kynda undir hatri og mismunun.

Eyrún Eyþórsdóttir og Kristín Loftsdóttir
Eyrún Eyþórsdóttir og Kristín Loftsdóttir
Auglýsing

Nið­ur­stöður rann­sókna sýna glöggt fram á að ákveðið for­dæmi hefur verið gefið í sam­fé­lag­inu sem skapar rými fyrir tján­ingu nei­kvæðra við­horfa gegn minni­hluta­hópum sem ætlað er að kynda undir hatri og mis­mun­un. Þessi orð­ræða er notuð til að stilla minni­hluta­hópum upp sem ógn gegn íslenskri menn­ingu, „hvíta kyn­stofn­in­um“, konum og öryggi sam­fé­lags­ins.

Þetta kemur fram í grein­inni „Grýta þetta pakk“: Hat­ur­stján­ing í íslensku sam­hengi eftir Eyrúnu Eyþórs­dótt­ur, lektor á hug- og félags­vís­inda­sviði við Háskól­ann á Akur­eyri, og Krist­ínu Lofts­dótt­ur, pró­fessor í mann­fræði við Háskóla Íslands. Greinin birt­ist í nýjasta tölu­blaði tíma­rits­ins Stjórn­mál & stjórn­sýsla í síð­ustu viku.

Í grein­inni kemur fram að hat­urs­orð­ræða sé talin vax­andi vandi í hinum vest­ræna heimi í dag. Oft hafi verið vísað til tján­ingar Don­alds Trumps og stjórn­mála­manna sem tengj­ast Brexit sem sam­þykktar á tján­ingu hat­urs og, sam­hliða því, sköp­unar jarð­vegs til áfram­hald­andi hat­ur­stján­ing­ar.

Auglýsing

Einnig deili ákveðnir fjöl­miðlar hat­urs­fullum boð­skap gegn minni­hluta­hóp­um. Innan þessa jarð­vegs hat­urs spretti upp ýmis­konar hat­urs­sam­tök sem beita sér gegn minni­hluta­hóp­um, bæði í orði og með ofbeldi.

Nið­ur­stöð­urnar end­ur­spegli það að nei­kvæð tján­ing í garð ólíkra minni­hluta­hópa sé nokkuð almenn, en jafn­framt megi greina fjölgun á rýmum þar sem ein­stak­lingum virð­ist finn­ast þeir geta tjáð mjög nei­kvæð við­horf.

Orð­ræðan bein­ist að mestu gegn múslímum

Í grein­inni segir að orð­ræðan hér á landi bein­ist að mestu leyti gegn múslímum. Ein­stak­lingar sem halda úti orð­ræðu sem þess­ari hafi í sumum til­fellum beinan aðgang að fjöl­miðlum í gegnum eign­ar­hald og stjórnun miðl­anna þar sem fals­fréttum sé meðal ann­ars miðl­að. Í gegnum þessa miðla hafi þessir ein­stak­lingar mögu­leika á að setja ákveðin mál á dag­skrá eða hafa áhrif á umræð­una.

Einnig sé áhyggju­efni að til­teknir og óþekktir aðilar virð­ast hafa bol­magn til að fjár­magna við­burði þar sem fengnir séu til lands­ins ein­stak­lingar sem þekktir eru fyrir að miðla hat­ursá­róðri, sem og til að veita fé til þýð­ingar og útgáfu bóka þar sem meg­in­mark­miðið virð­ist vera að sýna að „hvítum Evr­ópu­bú­um“ standi ógn af múslímum; bóka sem séu til þess fallnar að skapa nei­kvæðar til­finn­ingar í garð fjöl­breytni í sam­fé­lag­inu.

Hafa aðgang í gegnum Útvarp Sögu til að dreifa hat­ursá­róðri

„Slíka orð­ræðu er jafn­framt að finna innan stjórn­mál­anna, en stjórn­mála­flokk­arnir Íslenska þjóð­fylk­ingin og Frels­is­flokk­ur­inn eru meðal ann­ars stofn­aðir sér­stak­lega gegn inn­flytj­end­um, múslímum og fólki sem leitar alþjóð­legrar vernd­ar. Jafn­vel þótt fylgi þess­ara flokka hafi ekki náð miklu flugi hingað til hafa þeir góðan aðgang að fjöl­miðl­inum Útvarpi Sögu til að dreifa hat­ursá­róðri,“ segir í grein­inni.

Þá kemur fram að þótt aðrir stjórn­mála­flokkar hafi þessi stefnu­mál ekki á sinni dag­skrá hafi stjórn­mála­fólk úr ýmsum öðrum flokkum talað á nei­kvæðum nótum um þessa hópa með marg­vís­legum hætti og sér­stak­lega megi skoða teng­ingar ein­stak­linga sem hafa verið kosnir sem full­trúar Flokks fólks­ins og Mið­flokks­ins við aðila sem miðla hat­ur­stján­ingu.

Ekki skuli van­meta skipu­lagða hat­urs­hópa

Í grein­inni segir enn fremur að upp­gangur skipu­lagðra hat­urs­hópa eins og Norð­ur­vígis og Vak­urs hafi sýnt fram á það að grund­völlur sé fyrir slíkri starf­semi hér­lend­is. „Hér verður sér­stak­lega að gæta þess að van­meta ekki slík sam­tök vegna fámennis heldur hafa í huga að í flestum hryðju­verkum sem hafa verið framin í nafni öfga­hægri­hyggju hafa verið á ferð svo­kall­aðir „lone wolv­es“ eða aðilar sem til­heyra ekki skipu­lögðum hópum öfga­manna heldur eru „ósýni­leg­ir“ fylgj­endur slíkra sam­taka á net­in­u.“

Jafn­framt kemur fram að margir þeirra sem halda úti því sem er hat­urs­orð­ræða eða á mörkum þess tali um að tján­ing­ar­frelsið eigi í vök að verj­ast og rétt­læti for­dóma og hat­ur­stján­ingu með vísan til stjórn­ar­skrár­innar en taki þó ekki til­lit til þess að laga­greinin til­greini aug­ljós­lega að tján­ingu megi skerða. Sam­tímis sé ósýni­legt hver fjár­magni útgáfu og þýð­ingu á bókum sem eru þekktar alþjóð­lega fyrir for­dóma, sem og inn­flutn­ing á fyr­ir­lesurum sem telja fólki trú um að Evr­ópa sé í stríði við múslíma, og rekstur fjöl­miðla sem dreifa þessum for­dóm­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Höfuðstöðvar Ríkisútvarpsins í Efstaleiti.
Félag fréttamanna gagnrýnir myndband Samherja harðlega
Stjórn Félags fréttamanna, stéttarfélag fréttafólks á Ríkisútvarpinu, segir ómaklega veist að Helga Seljan fréttamanni í myndbandi sem Samherji birti í dag. Áhyggjuefni sé að reynt sé að gera fréttamann tortryggilegan í stað þess að svara spurningum.
Kjarninn 11. ágúst 2020
Víðir Reynisson á upplýsingafundi almannavarna í dag.
Víðir: Getum ekki sest í hægindastólinn og slakað á
Þrátt fyrir að útlit sé fyrir að árangur sé að nást af hertum sóttvarnaaðgerðum innanlands og tilslakanir séu framundan er ekki kominn til að hætta að huga að smitvörnum. Sá tími kemur ekki á meðan að veiran er til staðar, segir Víðir Reynisson.
Kjarninn 11. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir á fundinum í dag.
Þórólfur segir útlit fyrir að við séum að ná tökum á stöðunni
Sóttvarnalæknir segir að lítill fjöldi nýsmita allra síðustu daga bendi til þess að faraldurinn hér innanlands sé að verða viðráðanlegur. Hann lagði til tilslakanir innanlands og reifaði valkosti um aðgerðir á landamærum í minnisblaði til ráðherra.
Kjarninn 11. ágúst 2020
Helgi Seljan var borin þungum sökum í myndbandi Samherja
RÚV og Helgi Seljan hafna ásökunum Samherja
„Ný viðmið í árásum stórfyrirtækis á fjölmiðla og einstaka fréttamenn,“ segir í yfirlýsingu frá Helga Seljan og Þóru Arnórsdóttur sem þau sendu frá sér vegna myndbands Samherja. Myndbandið var birt á YouTube rás Samherja fyrr í dag.
Kjarninn 11. ágúst 2020
Logi Einarsson
Vöndum okkur
Kjarninn 11. ágúst 2020
Lögreglan hefur barið á mótmælendum í helstu borgum Hvíta-Rússlands frá því að úrslit kosninganna lágu fyrir síðla á sunnudag. Myndin er tekin í Minsk í gær.
Síðasti einræðisherra Evrópu heldur velli en mótstaðan eykst
Hinn þaulsetni Alexander Lúkasjenkó var endurkjörinn forseti Hvíta-Rússlands á sunnudag. Fæstir leggja trú á niðurstöður kosninganna og hefur þeim verið ákaft mótmælt. Mótframbjóðandi hans er búin að flýja landið.
Kjarninn 11. ágúst 2020
Ekkert nýtt innanlandssmit – einn sjúklingur enn á gjörgæslu
Ekkert nýtt innanlandssmit af kórónuveirunni greindist hér á landi í gær samkvæmt þeim tölum sem birtar hafa verið á covid.is. Þrjú virk smit greindust við landamærin. 114 manns eru með COVID-19 og í einangrun og tveir liggja á sjúkrahúsi.
Kjarninn 11. ágúst 2020
Ásættanlegur fórnarkostnaður við frekari opnun landamæra sem var aldrei metinn
Þann 12. maí var kynnt ákvörðun um að draga úr takmörkunum á landamærum Íslands um miðjan júní. Til grundvallar þeirra ákvörðun, sem fól í sér að fleiri ferðamönnum var hleypt inn í landið, lá mat á hagrænum áhrifum þess á ferðaþjónustu.
Kjarninn 11. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiInnlent