Yfir 70 þúsund skammtar af bóluefni fóru „einn, tveir og þrír“

Inflúensan er eins og lifandi vera, algjört ólíkindatól, sem getur breytt sér á milli ára. Bóluefni gegn einni tegund verndar ekki eða illa gegn annarri. „Þannig að þróun bóluefnis er alltaf svolítið happadrætti,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.

Sérfræðingar Alþjóða heilbrigðismálastofnunarinnar reyna á hverju ári að spá fyrir um hvaða tegund inflúensu er væntanleg.
Sérfræðingar Alþjóða heilbrigðismálastofnunarinnar reyna á hverju ári að spá fyrir um hvaða tegund inflúensu er væntanleg.
Auglýsing

70-75 þús­und skammtar af bólu­efni gegn inflú­ensu vor­u ­fluttir til lands­ins í haust og voru ekki lengi að fara í sprautur og svo um æðar jafn­margra lands­manna. „Það fer allt einn, tveir og þrí­r,“ segir Þórólfur Guðna­son sótt­varna­lækn­ir. „Við hefðum örugg­lega getað notað fleiri skammta en við fengum bara ekki meira ­bólu­efn­i.“

Það sem af er vetri hafa læknar greint um 280 sjúk­linga með­ in­flú­ensu­lík ein­kenni. Það er á pari við síð­ustu ár. Læknar senda svo sýni frá­ ein­staka sjúk­lingum til grein­ingar og hafa tæp­lega 90 til­felli inflú­ensu ver­ið ­stað­fest.

Heil­brigðir taka bólu­efni frá við­kvæmum

 Að sögn Þór­ólfs læt­ur hærra hlut­fall fólks á Íslandi bólu­setja sig gegn flensu en gengur og ger­ist í mörgum öðrum lönd­um. Ekki hafi því allir fengið bólu­setn­ingu sem vildu. „En við erum ekk­ert að mæla með því að allir séu bólu­sett­ir. Við mælum með því að þeir ­sem eru í áhættu­hópum og gætu farið illa út úr inflú­ens­unni láti bólu­setja sig. Við erum ekk­ert að hvetja til þess að heilu vinnu­stað­irnir geri það.“

Auglýsing

En það er engu að síður þró­un­in. Margir vinnu­staðir bjóða ­starfs­mönnum sínum slíkar bólu­setn­ingar á hverju ári. „Já, og þeir taka nú ör­ugg­lega dágóðan hluta af þessum sjö­tíu þús­und skömmt­um, þó að við vitum ekki nákvæm­lega hversu hátt hlut­fall það er.“

Margir heil­brigðir ein­stak­lingar láta bólu­setja sig og taka þar með jafn­vel bólu­efni frá hinum sem mest þurfa á því að halda. Þórólf­ur ­segir nú í skoðun hvernig tryggja megi að bólu­efnið fari til  áhættu­hópanna. „Það er ekki alveg auð­velt en við erum að reyna að finna leiðir til þess.“  

Getur valdið alvar­legum veik­indum og dauða

Á hverju ári deyja sjúk­lingar hér á landi og um heim allan ­vegna inflú­ensunnar eða fylgi­kvilla henn­ar. Nokkuð margir hópar fólks eru við­kvæm­ari en aðrir fyrir að fá alvar­lega sýk­ingu. Land­læknir mælir með bólu­setn­ing­u hjá öllum eldri en 60 ára og börnum og full­orðnum sem þjást af lang­vinn­um hjarta-, lungna-, nýrna- og lifr­ar­sjúk­dóm­um, syk­ur­sýki, ill­kynja sjúk­dómum og öðrum ónæm­is­bælandi veik­ind­um.

Þórólfur segir inflú­ens­una nú ekki ætla að verða alvar­legri eða haga sér með öðrum hætti en flensur síð­ustu ára. Það fer eftir því hvaða ­teg­und af henni er að ganga hversu alvar­legum veik­indum hún veld­ur. „Það eina ­sem við getum fylgst með til að meta hvort að hún er sér­lega alvar­leg eru inn­lagnir á Land­spít­al­ann. Það sem af er vetri eru töl­urnar ekk­ert mik­ið öðru­vísi en í fyrra. Þannig að það er ekki hægt að segja að flensan nú sé miklu ­skæð­ari en þá.“

En af hverju byrjar hún alltaf á svip­uðum tíma, fyrst hjá ­fáum ein­stak­lingum og svo af fullum krafti nokkrum vikum síð­ar?

Þróun bólu­efnis happa­drætti

„Ef ég vissi það fengi ég senni­lega Nóbelsprís­inn,“ seg­ir Þórólf­ur. Vitað er hvernig flensan hagar sér yfir­leitt en ekki af hverju. „Þetta er einn af þessum leynd­ar­dómum veirunn­ar.“

Þróun bólu­efnis er því nokkuð happa­drætti. Sér­fræð­ing­ar Al­þjóða heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­inn­ar, WHO, hefj­ast handa í upp­hafi hvers árs við að reyna að spá fyrir um hvers konar inflú­ensa muni ganga á því næsta. Að því mati loknu gefa þeir fram­leið­endum bólu­efna fyr­ir­mæli um hvers konar bólu­efn­i skuli fram­leiða. „Stundum passar það og stundum ekki,“ segir Þórólfur um mat ­sér­fræð­ing­anna. „Hún breytir sér alltaf svo­lítið og maður veit aldrei fyr­ir­fram hvað hún muni ger­a.“

Enn er ekki ljóst hvort að bólu­efni þess­arar flensu­tíð­ar­ ­reyn­ist góð vörn. Það skýrist þegar lengra líður á far­ald­ur­inn og jafn­vel ekki ­fyrr en hann er geng­inn yfir. „Flensu­tíðin er rétt að byrj­a,“ segir Þórólf­ur. Að venju mun hún lík­leg­ast ekki ná hámarki fyrr en í átt­undu viku árs­ins eða í lok febr­ú­ar.

Hvað er inflúensa?

Inflú­ensa er bráð veiru­sýk­ing sem orsakast af in­flú­ensu­veirum A og B og veldur far­aldri nán­ast á hverjum vetri. Hlut­fall þeirra sem smit­ast og veikj­ast í far­aldri er 10-40%.

Veir­urn­ar  smit­ast með­ úða, t.d. með hnerra og við snert­ingu. Þórólfur segir að sannað sé að góð­ur­ hand­þvottur dragi úr smit­hættu.

Mik­il­vægt er að þeir sem eru með inflú­ensu­lík ein­kenni (t.d. hita, hósta, hnerra, háls­bólgu, bein­verki):

Byrgi munn­inn með einnota papp­írs­þurrkum þegar hóstað er eða hnerrað.

Þvoi sér oft um hendur eða beri á þær hand­spritt.

Haldi a.m.k. eins metra fjar­lægð frá öðrum, ef unnt er.

Haldi kyrru fyrir heima í tvo daga eftir að við­kom­andi er orð­inn hita­laus.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Það þarf að fremja jafnrétti strax
Kjarninn 1. mars 2021
Krjúpa skal úti í horni við burðarvegg eða undir borði, skýla höfði og halda sér í.
KRJÚPA – SKÝLA – HALDA – er orðaröð sem rétt er að leggja á minnið
Almannavarnir hvetja fólk til að kynna sér varnir og viðbúnað vegna jarðskjálfta vegna kröftugrar jarðskjálftahrinu sem nú stendur yfir á Reykjanesskaga.
Kjarninn 1. mars 2021
Bensíndropinn er dýr um þessar mundir.
Bensínverð ekki verið hærra frá því í nóvember 2019
Hlutur olíufélaganna í hverjum seldum bensínlítra hefur ekki verið minni frá því í janúar 2020. Viðmiðunarverð á bensíni hefur þrátt fyrir það ekki verið hærra í 15 mánuði og hefur hækkað um 14 prósent frá því í maí.
Kjarninn 28. febrúar 2021
Barokkbandið Brák safnar fyrir útgáfu plötu sem skilur eftir sig menningarleg verðmæti
Ný hljómplata Barokkbandsins Brákar nefnist Tvær hliðar/ Two Sides og verður tvöföld. Hljómsveitin safnar nú fyrir upptökum og útgáfu hennar á Karolina Fund og áætlar að platan komi út í lok árs 2021.
Kjarninn 28. febrúar 2021
Freyr Eyjólfsson
Hring eftir hring
Kjarninn 28. febrúar 2021
Halla Bergþóra Björnsdóttir.
Lögreglustjóri vill ekki tjá sig um símtöl Áslaugar Örnu til sín
Halla Bergþóra Björnsdóttir, lögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu, segir ástæðu þess að hún vilji ekki tjá sig um símtöl dómsmálaráðherra eftir að Ásmundarsalsmálið kom upp vera þá að málið sé komið til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.
Kjarninn 28. febrúar 2021
„Mér leið alveg ömurlega yfir að hafa smitast“
Víðir Reynisson hefur lært „ótrúlega margt“ um mannleg samskipti frá upphafi faraldursins og hefði viljað gera sumt öðruvísi, m.a. Facebook-færsluna sem hann skrifaði um aðdraganda þess að hann smitaðist sjálfur af COVID-19.
Kjarninn 28. febrúar 2021
Mynd tengd ráninu sem var framið í Dansk Værdihåndtering árið 2008.
Ákært fyrir áform
Fyrir nokkrum dögum hófust í Danmörku réttarhöld yfir fimm mönnum. Þótt réttarhöld séu daglegt brauð eru þessi óvenjuleg því afbrotið sem ákært er fyrir hefur ekki verið framið.
Kjarninn 28. febrúar 2021
Meira úr sama flokkiInnlent