Forsætisráðherra leggur fram frumvarp um varnir gegn hagsmunaárekstrum

Hagsmunaverðir verða að skrá sig, fyrrverandi ráðherrar verða að bíða í sex mánuði áður en þeir ráða sig til hagsmunasamtaka eftir að hafa látið af störfum og ráðamenn verða að gefa upp fjárhagslega hagsmuni sína, verði nýtt frumvarp að lögum.

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Auglýsing

Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra hefur útbýtt á Alþingi frum­varpi um varnir gegn hags­muna­á­rekstrum hjá æðstu hand­höfum fram­kvæmda­valds­ins. Mark­mið lag­anna er „að tak­marka eins og frekast er unnt áhrif hags­muna­á­rekstra á störf æðstu hand­hafa fram­kvæmd­ar­valds sem starfa innan Stjórn­ar­ráðs Íslands­.“ 

Með æðstu hand­höfum fram­kvæmd­ar­valds er átt við ráð­herra, ráðu­neyt­is­stjóra, skrif­stofu­stjóra og sendi­herra. Þá gilda lögin einnig um aðstoð­ar­menn ráð­herra.

Á meðal þess sem fram kemur í frum­varp­inu, er að skylda alla þá sem starfa í æðsta lagi íslenskrar stjórn­­­sýslu og í stjórn­­­málum að gefa upp hags­muni sína og gera ítar­­lega grein fyrir fjár­­hags­­legum hags­munum sín­­um. 

Þá felur það í sér að hags­muna­verðir (e. lobbý­istar) sem eiga sam­­skipti við stjórn­­­mála­­menn og stjórn­­­sýslu verði gert að skrá sig sem slíka. Sam­tök atvinnu­lífs­ins hafa lýst sig afar mót­fallin slíkri skrán­ingu.

Auglýsing
Æðstu hand­hafar fram­kvæmda­valds­ins og aðstoð­ar­menn þeirra munu ekki geta sinnt öðrum störfum sam­hliða sín­um, verði frum­varpið að lögum og þegar þeir hætta störfum mun þeim verða óheim­ilt að ger­ast hags­muna­verðir í sex mán­uði. Þeim sem lögin munu ná yfir verður enn fremur óheim­ilt að „nota upp­lýs­ingar sem þeir höfðu aðgang að í krafti starfs síns fyrir hið opin­bera sér eða öðrum til óeðli­legs ávinn­ings.“

Þeir sem lögin munu ná yfir, verði frum­varpið sam­þykkt, munu meðal ann­ars þurfa að skila til for­sæt­is­ráðu­neyt­is­ins skrá yfir nánar til­­­teknar eign­ir, skuldir og sjálf­skuld­ar­á­byrgðir þ.m.t. erlend­is, þegar við­kom­andi hefur störf hjá Stjórn­­­ar­ráð­inu. Sömu upp­­lýs­ingum þurfi að skila varð­andi maka og ólög­ráða börn.

Verði frum­varpið sam­þykkt mun það gild frá 1. jan­úar 2021. 

Mun ekki geta skoðað brot ann­arra ráð­herra

Fram­lagn­ing frum­varps­ins, sem er smíðað í for­sæt­is­ráðu­neyt­inu, er til þess ætluð að auka traust og gegn­sæi, í takti við það sem til­tekið var í stjórn­ar­sátt­mála sitj­andi rík­is­stjórn­ar. Í grein­ar­gerð þess kemur fram að lög­gjöf með virku eft­ir­lits­kerfi til varnar hags­muna­á­rekstrum, sem inni­haldi ákvæði um hags­muna­skrán­ingu og gjafir, hags­muna­verði, auka­störf og starfs­val eftir opin­ber störf, sé til þess fallin að skapa traust og tryggja að æðstu hand­hafar fram­kvæmd­ar­valds vinni störf sín í þágu almenn­ings af heil­ind­um.

Í því er mælt fyrir um að for­sæt­is­ráð­herra og ráðu­neyti hans geti ákveðið að taka til skoð­unar til­vik þar sem grunur leikur á að ákvæðum frum­varps­ins sé ekki fylgt í til­vikum æðstu hand­hafa fram­kvæmd­ar­valds og aðstoð­ar­manna ráð­herra, ann­arra en ráð­herra. „Með hlið­sjón af stjórn­skipu­legri stöðu ráð­herra þykir ekki rétt að fela for­sæt­is­ráð­herra að taka til skoð­unar brot ann­arra ráð­herra á reglum af þessu tagi en um ábyrgð ráð­herra á emb­ætt­is­verkum þeirra fer að lögum um ráð­herra­á­byrgð hverju sinn­i.“

Ákvæðin sem lögð eru til í frum­varp­inu eru mörg hver mats­kennd og í grein­ar­gerð segir að því sé mik­il­vægt að for­sæt­is­ráðu­neytið hafi val um að skoða mál að eigin frum­kvæði. „Frum­kvæð­is­mál geta haf­ist vegna ábend­inga, t.d. frá almenn­ingi til ráðu­neyt­is­ins, umfjöll­unar fjöl­miðla o.s.frv. Ef nið­ur­staða athug­unar for­sæt­is­ráðu­neytis gefur til kynna að brot hafi átt sér stað er gert ráð fyrir að for­sæt­is­ráðu­neytið til­kynni nið­ur­stöð­una til hlut­að­eig­andi ráðu­neytis sem hefur þá vald til að grípa til starfs­manna­rétt­ar­lega við­ur­laga á borð við áminn­ingu eða upp­sögn. Í til­viki æðstu hand­hafa fram­kvæmd­ar­valds og aðstoð­ar­manna ráð­herra sem starfa í for­sæt­is­ráðu­neyt­inu er það for­sæt­is­ráð­herra að meta hvort efni séu til slíkra aðgerða.“

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ísak Már Jóhannesson
Má bjóða þér skógarelda með kaffinu?
Kjarninn 26. september 2020
Sæunn Kjartansdóttir
Tímaskekkja
Kjarninn 26. september 2020
Vilhjálmur Árnason gagnrýndi nýtt frumvarp um fæðingarorlof í aðsendri grein í Morgunblaðinu í morgun.
Telur ný heildarlög um fæðingarorlof skerða frelsi fjölskyldna
Í aðsendri grein í Morgunblaðinu segir Vilhjálmur Árnason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, að nýtt frumvarp um fæðingarorlof feli í sér skerðingu á frelsi fjölskyldna. Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB, segir frumvarpið auka jafnrétti.
Kjarninn 26. september 2020
Jón Guðni Kristjánsson
Diplómatískt stórslys
Kjarninn 26. september 2020
Stefán Ólafsson
Lækkun tryggingagjalds leysir vandann
Kjarninn 26. september 2020
Sjávarútvegurinn sterk stoð þegar aðrar bresta
Rækja selst illa þegar Bretum er sagt að vinna heima og fáir borða þorskhnakka á Zoom-fundum. Heiðrún Lind Marteinsdóttir framkvæmdastjóri SFS segir í ítarlegu viðtali við Kjarnann að áskoranir séu í sjávarútvegi vegna óvissunnar sem fylgir faraldrinum.
Kjarninn 26. september 2020
38 ný smit í gær
Alls greindust 38 manns með COVID-19 hér á landi í gær. Nú eru 435 í einangrun vegna sjúkdómsins en í sóttkví eru 1.780.
Kjarninn 26. september 2020
Brenglað bragðskyn eftir COVID –„Þetta er bara allt svo steikt!“
Hann finnur myglubragð af papriku og „COVID-lykt“ í miðbænum. Það skrítnasta er þó að hann finnur alls enga skítafýlu. Háskólaneminn Kolbeinn Arnarson fékk COVID-19 síðasta vetur og segir einangrunina, sem stóð í mánuð, hafa tekið verulega á.
Kjarninn 26. september 2020
Meira úr sama flokkiInnlent