Óttinn við Rússa

Svíar ætla að auka framlög sín til varnarmála um marga milljarða króna á næstu árum. Ástæðan er síaukið hernaðarbrölt Rússa sem Svíum stendur stuggur af. Jafnframt stefna Svíar að auknu varnarsamstarfi við aðrar þjóðir, ekki síst Dani og Norðmenn.

Sænskur hermaður við æfingar í Boden.
Sænskur hermaður við æfingar í Boden.
Auglýsing

Árið 2017, eftir margra ára niðurskurð í fjárveitingum til varnarmála, ákvað sænska ríkisstjórnin að snúa við blaðinu. Þá hafði skyndilega runnið upp fyrir sænskum stjórnmálamönnum að stórfelldur niðurskurður um langt árabil hafði gert sænska herinn að „hálfgerðum sýndarher“ eins og einn sænskur stjórnmálamaður komst að orði. Reyndar höfðu margir sérfræðingar á sviði hernaðar árum saman reynt að vekja athygli stjórnmálamanna á ástandinu en ætíð talað fyrir daufum eyrum. En nú  var stjórnmálamönnunum ljóst að grípa yrði til aðgerða.

Óttinn við Rússa

Auglýsing

Ástæða þess að Svíum varð ljóst að nauðsynlegt væri að efla varnir landsins og  veita auknu fjármagni til hermála voru stóraukin umsvif Rússa. Ekki þarf að fjölyrða um hernað þeirra í Úkraínu en íbúar Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna, ásamt Bretum höfðu um langt skeið fylgst með síauknum umsvifum rússneska flughersins.  

Herflugvélar Rússa sáust nú æ oftar á ferðinni yfir Eystrasalti og á fleiri svæðum þar sem flugumferð er mikil. Rússarnir eru oftar en ekki með slökkt á ratsjárvara vélanna , en það getur skapað mikla hættu. Kvartanir vegna þessa láta Rússar ætíð sem vind um eyru þjóta. 

Þriggja ára áætlun og herskylda

Þegar sænski varnarmálaráðherrann, Peter Hultqvist, tilkynnti um aukin framlög til varnarmála greindi hann frá því að í fyrstu væri um einskonar „þriggja ára áætlun“ að ræða. Fjárveitingin skyldi á þessum þremur árum nema samtals 8.1 milljarði sænskra króna (105 milljarðar íslenskir) en „það er bara byrjunin,“ sagði ráðherrann. Hann sagði  jafnframt að sænska stjórnin hefði ákveðið að endurvekja herskylduna, en hún hafði verið „sett í hlé“ árið 2010. Ekki þurfti lagabreytingu til, því herskyldan hafði einungis verið felld úr gildi, tímabundið, eins og áður sagði. 

Ástæða þess að nauðsynlegt var talið að endurvekja herskylduna, sem hafði verið í gildi í 110 ár, var sú að of fáir höfðu valið að gerast hermenn og herinn orðinn alltof fámennur til að hann gæti sinnt þeim verkefnum sem honum voru ætluð. Samkvæmt áætlunum hersins var þörf á um það bil 4 þúsund nýjum hermönnum árlega en að jafnaði höfðu aðeins 1500 nýliðar árlega gengið til liðs við herinn. 

Sænsk herþyrla á sýningu nýverið. Mynd: EPA

Rétt er að geta þess að þessi „nýja“ herkvaðning var fyrst og fremst endurvakning heimavarnarliðsins, sem er einskonar stuðningur við herinn, þegar, og ef, á þarf að halda. 

5. júní árið 2018 fengu 22 þúsund Svíar orðsendingu þar sem þeim var gert að mæta á stóra æfingu með hernum morguninn eftir, á þjóðhátíðardegi Svíþjóðar. Ugglaust hafa einhverjir klórað sér í kollinum yfir þessari orðsendingu, enda ekki daglegt brauð. Heimavarnarliðið var síðast kallað út til æfinga árið 1975, síðan voru liðin 43 ár.

 Stórauknar fjárveitingar  og ný tæki 

Skömmu fyrir síðustu áramót tilkynnti sænski varnarmálaráðherrann að frá árinu 2021 verði árleg framlög til varnarmála aukin um 5 milljarða (65 milljarða íslenska) til ársins 2025. „Og við látum þar ekki staðar numið, áætlanir okkar gera ráð fyrir stórauknum fjárveitingum fram til ársins 2030.“ 

Sænski herinn hefur pantað 60  Gripen E orustuþotur, þessar þotur, sem eru sænskar, eiga að leysa af hólmi eldri þotur frá  sama framleiðanda. Þær nýju sagðar fullkomnari í alla staði. Sænski flotinn hefur sömuleiðis hafið smíði tveggja kafbáta sem að sögn verða mjög fullkomnir. Þeir bætast við þá fimm sem flotinn á fyrir. Sænski herinn hefur einnig pantað nýjan bandarískan eldflaugavarnabúnað af gerðinni Patriot.

Aukin varnarsamvinna við aðrar þjóðir

Þótt Svíar hafi um langt skeið fyrst og fremst treyst á eigin hernaðarmátt, og hlutleysisstefnu, hafa þeir þó á síðustu árum í auknum mæli horft til samvinnu við aðrar þjóðir. Sænski herinn hefur tekið þátt í heræfingum, meðal annars með Bandaríkjamönnum og skipulagt slíkar æfingar á sænskri jörð. 

Svíar eru aðilar að Nordefco sem er samstarfsvettvangur Norðurlandanna á sviði varnar- og öryggismála. Auk Svíþjóðar eiga Ísland, Noregur, Finnland og Danmörk aðild að þessum samtökum, sem voru stofnuð árið 2009. Þegar sænski varnarmálaráðherrann kynnti ákvarðanir stjórnarinnar um aukin framlög til hermála, og áður var á minnst, gat hann þess jafnframt að Svíar stefndu að enn nánari samvinnu við Eystrasaltslöndin þrjú og fleiri lönd.

Þótt ráðherrann nefndi ekki NATO fór ekki milli mála hvað hann átti við. Til marks um þessa auknu samvinnu má nefna að í nóvember árið 2018 fór fram í Noregi ein stærsta  heræfing sem haldin hefur verið í Norður-Evrópu, Trident Juncture. Um 50 þúsund manns tóku þátt í þessari æfingu, þar á meðal bæði Svíar og Finnar.

Skoðanakannanir sýna að meirihluti Svía styður ákvarðanir stjórnvalda um uppbyggingu hersins. Einni mikilvægri spurningu varðandi þessa uppbyggingu hersins er þó ósvarað: hvaðan eiga peningarnir að koma. Þegar varnarmálaráðherrann var spurður um þetta á fréttamannafundi svaraði hann því til að „við tökum upp bankaskatt, það fleytir okkur langt“. Hvort fjármunir frá slíkum skatti  dugi til að fjármagna stóraukin hernaðarumsvif er svo önnur, og ósögð, saga.     

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Benedikt Jóhannesson, einn stofnenda Viðreisnar, mun starfa áfram með flokknum.
Sættir hafa náðst hjá Viðreisn og Benedikt starfar áfram innan flokksins
Benedikt Jóhannesson fyrrverandi formaður Viðreisnar greinir frá því í dag að samkomulag hafi náðst um að hann starfi áfram með flokknum.
Kjarninn 26. júlí 2021
Meirihluti þjóðarinnar er bólusettur og meirihluti þeirra sem eru að greinast með veiruna er bólusettur.
116 óbólusettir greinst á einni viku
Um 64 prósent þeirra sem eru með COVID-19 á landinu eru á aldrinum 18-39 ára. Flestir sem greinst hafa síðustu daga eru bólusettir en 116 óbólusettir einstaklingar hafa greinst með veiruna á einni viku.
Kjarninn 26. júlí 2021
Þórður Snær Júlíusson
Endalok tálmyndar um endurkomu hins eðlilega lífs
Kjarninn 26. júlí 2021
Himinn og haf skilja fátækari ríki heims og þau ríkari að þegar kemur að bólusetningum.
Þórólfur: Hægt að hafa margar skoðanir á siðferði bólusetninga
Að baki þeirri ákvörðun að gefa fólki bólusettu með Janssen örvunarskammt býr að sögn sóttvarnalæknis sú stefna að reyna að bólusetja sem flesta hér á landi með áhrifaríkum hætti. 1,32 prósent íbúa fátækustu ríkja heims hafa verið bólusett.
Kjarninn 26. júlí 2021
Sajid Javid heilbrigðisráðherra Bretlands tók við af Matt Hancock fyrr í sumar.
Biðst afsökunar á að hafa sagt fólki að hætta að „hnipra sig saman“ andspænis veirunni
Sajid Javid heilbrigðisráðherra Bretlands segist hafa notað óheppilegt orðfæri til að lýsa því hvernig landar hans þyrftu að fara að lifa með veirunni, í ljósi útbreiddra bólusetninga.
Kjarninn 25. júlí 2021
DÓTTIR er stuttmynd um ást, þráhyggju og brotna sjálfsmynd.
Stuttmyndin DÓTTIR er „ástarbréf til Íslands“
Sofia Novakova, leik- og kvikmyndagerðarkona frá Slóvakíu, er þessa dagana að taka upp stuttmyndina DÓTTIR hér á landi. Safnað er fyrir útgáfu myndarinnar á Karolina Fund.
Kjarninn 25. júlí 2021
Hólmfríður Árnadóttir menntunarfræðingur og Heiða Guðný Ásgeirsdóttir bóndi skipa 1. og 2. sæti á lista Vinstri grænna í Suðurkjördæmi.
Þjórsáin okkar allra
Kjarninn 25. júlí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir ríkisstjórnina ræða málin í þaula og hafa verið í meginatriðum samstíga um aðgerðir í faraldrinum hingað til.
Stjórnmálin falli ekki í þá freistni að gera sóttvarnir að „pólitísku bitbeini“
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir samstöðu í ríkisstjórn um þær hertu aðgerðir sem tóku gildi í dag. Hún segist vilja forðast að sóttvarnir verði að pólitísku bitbeini fyrir kosningar og telur að það muni reyna á stjórnmálin á næstu vikum.
Kjarninn 25. júlí 2021
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar