Aflaverðmæti íslenskra útgerða var 145 milljarðar króna í fyrra

Þrátt fyrir loðnubrest jókst aflaverðmæti þeirra sjávarafurða sem íslenskar útgerðir veiddu í fyrra um 17 milljarða króna. Þar munar mestu um aukið verðmæti þorsks, sem skilaði 12,6 milljörðum fleiri krónum í kassann hjá útgerðum.

þorskur mynd:Ríkisendurskoðun
Auglýsing

Afla­verð­mæti fyrstu sölu á afla sem íslensk fisk­veiði­skip veiddu í fyrra var 17 millj­örðum krónum meira en á árinu 2018. Afla­verð­mætið fyrir allt árið 2019 var 145 millj­arðar króna sem er það mesta sem verð­mætið hefur verið innan árs síðar árið 2015. 

Stærstur hluti fisk­afl­ans er seldur í beinni sölu útgerða til vinnslu. Árið 2019 var 75 pró­sent af heild­ar­afla seldur í beinum við­skiptum og nam verð­mæti þess afla 77,5 millj­örðum sem er um 53 pró­sent af heild­ar­verð­mæti afl­ans. Verð­mæti sjó­frysts afla nam 37,8 millj­örðum og verð­mæti afla sem fór á fisk­mark­aði nam 22,2 millj­örð­um.

Þetta kemur fram í nýjum bráða­birgða­tölum frá Hag­stofu Íslands

Þessi verð­mæta­aukn­ing átti sér stað þrátt fyrir að afli botn­fisk­teg­unda hafi verið álíka mikil og á árinu 2018, eða tæp­lega 481 þús­und tonn. Afla­verð­mæti hans jókst hins vegar um 23,7 pró­sent á síð­asta ári og var í heild 112,3 millj­arðar króna. Mest veidd­ist að venju af þorski, eða 273 þús­und tonn, sem var svo seldur fyrir um 70 millj­arða króna, sem er 12,6 millj­örðum krónum meira en þorsk­sala skil­aði útgerðum árið 2018. 

Auglýsing
Aflasamdráttur varð í veiðum á upp­sjáv­ar­afla og skipti þar mestu að engin loðna var veidd. Hlut­falls­lega var sam­drátt­ur­inn í upp­sjáv­ar­afla 11,6 pró­sent en í krónum talið nam hann 2,8 millj­örðum króna þar sem verð­mæti fyrstu sölu á honum var 21,6 millj­arðar króna. Þar mun­aði mestu um mak­ríl sem skil­aði 8,5 millj­örðum króna í kass­ann fyrir íslenskar útgerð­ir. 

Áfram­hald á góðum gangi í sjáv­ar­út­vegi

Frá hruni og til loka árs 2018 batn­aði eig­in­fjár­­­­­staða 92 pró­sent sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja um 355 millj­­­arða króna sam­kvæmt Sjáv­ar­út­vegs­gagna­grunni Deloitte fyrir árið 2018



Alls greiddu þau fyr­ir­tæki sem grunn­ur­inn nær yfir  sér arð upp á 12,3 millj­­­arða króna árinu 2018. Frá árinu 2010 og til loka árs 2018 greiddu þau því 92,5 millj­­­arða króna til eig­enda sinna í arð­greiðsl­­­ur. 

Sam­an­lagt hefur hagur sjá­v­­­­ar­út­­­­­veg­­­ar­ins, því vænkast um 447,5 millj­­­arða króna frá árinu 2008 og út árið 2018, eða á einum ára­tug.

Miðað við aukið afla­verð­mæti er ljóst að sá góði gangur hefur haldið áfram í fyrra og að eigið fé útgerð­ar­fyr­ir­tækja hafi haldið áfram að aukast.

Auglýsing
Veið­i­­­gjöld voru 11,4 millj­­­arðar króna árið 2018, sem eru þau hæstu sem geir­inn hefur greitt. Það nán­­­ast tvö­­­­­föld­uð­ust milli ára, úr 6,8 millj­­­örðum króna árið 2017. Sam­tals frá árinu 2011, og út síð­­­asta ár, greiddi sjá­v­­­­ar­út­­­­­veg­­­ur­inn 63,3 millj­­­arða króna í veið­i­­­­gjöld. 

Veið­i­­­­gjöldin lækk­uðu umtals­vert í fyrra, og áætlað var að þau myndu skila um sjö millj­­­örðum króna í rík­­­is­­­kass­ann sam­­­kvæmt fjár­­­laga­frum­varp­i stjórn­­­valda. Veið­i­­­gjöldin áttu síðan að skila inn enn minna í rík­­is­­kass­ann á í ár vegna fjár­­­fest­inga í grein­inni eða alls um fimm millj­­örðum króna. 

Ný lög um veið­i­­­­­gjald tóku gildi í byrjun árs í fyrra þar sem meðal ann­­­­ars var settur nýr reikni­stofn sem bygg­ist á afkomu við veiðar hvers nytja­­­­stofns. Í fjár­­­­laga­frum­varp­inu sagði að með breyt­ing­unum sé dregið úr töf við með­­­­­­­ferð upp­­­­lýs­inga um átta mán­uði. „Þá er veið­i­­gjaldið nú ákveðið fyrir alm­an­aksár í stað fisk­veið­i­­ár­s.“

Nokkrar blokkir með stærstan hluta kvót­ans

Í sept­­em­ber 2019 var Sam­herji með 7,1 pró­­­sent kvót­ans. Útgerð­­ar­­fé­lag Akur­eyr­­ar, sem er í 100 pró­­sent eigu Sam­herja, heldur svo á 1,3 pró­­sent kvót­ans og Sæból fjár­­­fest­inga­­fé­lag heldur á 0,64 pró­­sent hans. Síld­­­ar­vinnslan heldur á 5,3 pró­­­sent allra afla­heim­ilda og sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs­­­fyr­ir­tækið Berg­­­ur-Hug­inn er síðan með 2,3 pró­­­sent kvót­ans en það er að öllu leyti í eigu Síld­­­ar­vinnsl­unn­­­ar. Sam­herji á beint og óbeint 49,9 pró­sent í Síld­ar­vinnsl­unni og í Sam­herj­a­skjöl­unum kom fram að fyr­ir­tækið hefði verið kynnt sem upp­sjáv­ar­hluti Sam­herj­a­sam­stæð­unnar erlend­is, þrátt fyrir að for­svars­menn fyr­ir­tækj­anna tveggja hafi ávallt neitað því hér­lendis að þau væru tengdir aðil­ar.

Sam­an­lagt er afla­hlut­­­deild þess­­­ara aðila er því rúm­­lega 16,6 pró­­­sent, eða langt yfir tólf pró­sent lög­­bundnu hámarki, sem var sett til að koma í veg fyrir að of mikið af afla­heim­ildum myndi safn­­ast á fárra hend­­ur. 

Sam­herj­­a­­sam­­stæðan er ekki sú eina sem liggur undir grun um að vera komin vel yfir tólf pró­­sent afla­hlut­­deild­­ar­­mark­ið. 

­Stærsti eig­andi Brim er Útgerð­­­ar­­­fé­lag Reykja­vík­­­­­ur, sem á um 46 pró­­­sent hlut í því félagi. Það félag var 1. sept­­­em­ber síð­­­ast­lið­inn með 3,9 pró­­­sent af öllum úthlut­uðum kvóta. Auk þess var félagið Ögur­vík með 1,3 pró­­­sent afla­hlut­­­deild. ­Sam­an­lagður kvóti þess­­­ara þriggja félaga, sem eru ekki skil­­­greind sem tengd, var því 15,6 pró­­­sent í byrjun sept­­­em­ber síð­­­ast­lið­ins. 

Aðrir hópar eru líka stór­­ir. Kaup­­­fé­lag Skag­­­firð­inga á til dæmis FISK Seafood, sem heldur á 5,3 pró­­­sent heild­­­ar­kvót­ans. FISK á 32,9 pró­­­sent í Vinnslu­­­stöð­inni í Vest­­­manna­eyjum sem er með fimm pró­­­sent heild­­­ar­afla­hlut­­­deild. Þá eign­að­ist FISK allt hlutafé í Soff­an­­­ías Cecils­­­son hf. síðla árs 2017, en það fyr­ir­tæki heldur á um 0,3 pró­­­sent kvót­ans. Sam­tals nam heild­­­ar­kvóti þess­­­ara þriggja aðila 10,6 pró­­­sent í sept­em­ber.

Vísi og Þor­birni í Grinda­vík halda síðan sam­an­lagt á 8,4 pró­­­sent af heild­­­ar­kvót­­an­um, Skinn­ey-­Þinga­nes á 4,2 pró­sentum og Ísfé­lag Vest­manna­eyja á 3,8 pró­sent­um.

Sam­an­lagt eru ofan­greind fyr­ir­tæki því með 60 pró­­sent alls úthlut­aðs kvóta. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Félagsmiðlarnir Facebook og Twitter lágu undir ámæli í vikunni sem leið fyrir að hefta dreifingu fréttar frá New York Post.
Hliðverðirnir sýna klærnar
Vafasöm frétt í New York Post um Biden-feðgana Joe og Hunter og viðbrögð Facebook og Twitter við henni hafa vakið upp umræðu um ægivald félagsmiðlanna yfir þeim upplýsingum sem almenningur hefur fyrir augum á internetinu.
Kjarninn 20. október 2020
Icelandair ætlar að fljúga til 32 áfangastaða
Flugfélagið gerir ráð fyrir 25 til 30 prósentum færri sætum næsta sumar miðað við í fyrra, en stefnir þó á að fljúga til 22 borga í Evrópu og tíu í Norður-Ameríku.
Kjarninn 20. október 2020
Guðrún Þórðardóttir
Hvers vegna kostar 5.000 krónur að lesa vísindagrein?
Kjarninn 20. október 2020
Þórarinn Eyfjörð
Nýsköpunarmiðstöð Íslands – framúrskarandi stofnun
Kjarninn 20. október 2020
Skjálftinn varð um fimm kílómetra vestur af Seltúni.
Skjálftinn: Engar tilkynningar um meiðsli á fólki eða tjón á mannvirkjum
Óvissustig almannavarna hefur verið í gildi á Reykjanesi vegna landriss á svæðinu frá því í janúar.
Kjarninn 20. október 2020
Forsætisráðherra var brugðið, sem eðlilegt er.
Forsætisráðherra í beinni: „Guð minn góður, það er jarðskjálfti“
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra var í beinni útsendingu á YouTube-rás bandaríska blaðsins Washington Post að ræða kórónuveirufaraldurinn þegar jarðskjálfti af stærðinni 5,6 reið yfir kl. 13:43 í dag.
Kjarninn 20. október 2020
Stór jarðskjálfti vestur af Krýsuvík
Jarðskjálfti, 5,6 að stærð samkvæmt Veðurstofu Íslands, fannst vel á höfuðborgarsvæðinu kl. 13:43 í dag. Upptök skjálftans voru vestur af Krýsuvík á Reykjanesi. Allt skalf og nötraði á Alþingi.
Kjarninn 20. október 2020
Stjórnmálamenn ræddu um sóttvarnaráðstafanir á þingi í gær.
„Sóttvarnareglur ríkisins eru þunglamalegar og dýrar“
Sjálfstæðisflokkurinn deilir þeim orðum Sigríðar Á. Andersen að opinberar sóttvarnareglur séu „þunglamalegar og dýrar“ á meðan að einstaklingsbundnar sóttvarnir séu áhrifaríkar. Líftölfræðingur segir einstaklingsbundnar aðgerðir ekki duga einar og sér.
Kjarninn 20. október 2020
Meira úr sama flokkiInnlent