Ein milljón að meðaltali á hvern landsmann fer í almannatryggingakerfið

Það kostar hvert mannsbarn sem býr á Íslandi að meðaltali hátt í þrjár milljónir króna að meðaltali á ári að reka íslenska ríkið. Um þriðjungur þess fer í almannatryggingakerfið.

Hagsmunasamtök eldri borgara og öryrkja hafa vakið athygli á bábornum kjörum stórra hópa innan sinna ráða, sem fá greiðslur úr almannatryggingakerfinu.
Hagsmunasamtök eldri borgara og öryrkja hafa vakið athygli á bábornum kjörum stórra hópa innan sinna ráða, sem fá greiðslur úr almannatryggingakerfinu.
Auglýsing

Alls var 330 millj­örðum króna veitt í sex mála­flokka sem telj­ast saman mynda almanna­trygg­inga­kerfið á árinu 2018. Það þýðir að kostn­aður við rekstur þess nam um einni milljón króna á hvert manns­barn í land­inu á því ári, en þegar allt er talið borg­aði hver lands­maður nálægt þremur millj­ónum króna það ár til að reka rík­ið. Því er rekstur almanna­trygg­inga­kerf­is­ins um þriðj­ungur af öllum þeim kostn­aði sem ríkið stendur und­ir.

Þetta er meðal þess sem fram kemur í grein í nýjasta tölu­­blaði Tíundar, frétta­­blaði rík­­is­skatt­­stjóra, sem skrifuð er af rekstr­­ar­hag­fræð­ingnum Páli Kol­beins.

Í grein Páls segir að kostn­aður rík­is­ins vegna heil­brigð­is­þjón­ustu sem ein­staka lands­manni sé veitt á einu ári geti hlaupið á millj­ónum og millj­óna­tugum á hverju ári. „Þeir sem njóta opin­berrar þjón­ustu færa hana sér hins vegar ekki til tekna á skatt­fram­tali, en um veru­leg verð­mæti getur verið að ræða. Sem dæmi má nefna að árið 2018 varði ríkið tæpum 82,6 millj­örðum til sjúkra­hús­þjón­ustu og öðrum 46 millj­örðum til heil­brigð­is­þjón­ustu utan sjúkra­húsa, 42,3 millj­örðum í hjúkr­un­ar- og end­ur­hæf­ing­ar­þjón­ustu og 22,6 millj­örðum í lyf og lækn­inga­vör­ur. Þá var um 61,5 millj­örðum varið í mál­efni öryrkja og fatl­aðra og tæpum 74,2 millj­örðum í mál­efni aldr­aðra. Sam­tals var því um 330 millj­örðum varið í þessa sex mála­flokk.[...]Líf­eyrir sem Trygg­inga­stofnun greiðir út er hins vegar að mestu skatt­skyldur á sama hátt og greiðslur úr líf­eyr­is­sjóð­u­m.“

Tæp­lega 61 þús­und fengu bætur

Í grein­inni segir að á árinu 2018 hafi Trygg­inga­stofnun rík­is­ins sam­an­lagt 124,2 millj­arða í elli­líf­eyri, dán­ar­bæt­ur, end­ur­hæf­ing­ar­líf­eyri, for­eldragreiðsl­ur, heim­il­is­upp­bót, maka- og umönn­un­ar­bæt­ur, mæðra- og feðra­laun, orlofs- og des­em­ber­upp­bæt­ur, ráð­stöf­un­ar­fé, sér­staka upp­bót á líf­eyri vegna fram­færslu, tekju­trygg­ingu, upp­bót vegna rekstrar bif­reið­ar, upp­bætur á líf­eyri vegna kostn­að­ar, örorku­líf­eyri og örorku­styrk og örorku­líf­eyri vegna slysa. Þessar trygg­inga­bætur voru 6,6 millj­örðum eða 5,6 pró­sent, hærri að raun­gildi en greitt var ári fyrr. 

Auglýsing
Hækkunin árið 2018 var mun minni en árið áður þegar greiðsl­urnar juk­ust um 21,7 millj­arða eða 22,6 pró­sent. Þeir sem fengu bætur á árinu 2018 fjölg­aði um 1.697 og voru alls tæp­lega 61 þús­und. 

Páll til­tekur í grein­inni að nokkrar teg­undir greiðslna frá Trygg­inga­stofnun rík­is­ins og Sjúkra­trygg­ingum Íslands telj­ist ekki til skatt­skyldra tekna, til dæmis greiðslur vegna and­láts maka eða fram­fær­anda. Þá telj­ist barna­líf­eyr­ir, barns­með­lög, bif­reiða­kaupa­styrk­ur, dán­ar­bætur vegna slysa, styrkir til kaupa á sér­fæði og tækja­kaupa fatl­aðra, umönn­un­ar­greiðslur og örorku­bætur vegna var­an­legrar örorku  til skatt­frjálsra greiðslna, sem námu 12,6 millj­örðum króna 2018. 

Sú upp­hæð fór til alls rúm­lega 18 þús­und manns, sem var 222 færri en árið áður. „Sam­tals greiddu þessar stofn­anir því 136,8 millj­arða í trygg­inga­bætur sem var 6,6 millj­örðum meira en árið áður en 69.915 fram­telj­endur fengu trygg­inga­greiðsl­ur, 1.503 færri en árinu á und­an.“

Ríkið greiðir líka út atvinnu­leys­is­bæt­ur. Greiðslur vegna þeirra voru ell­efu millj­arðar króna á árinu 2018, sem er um tveimur millj­örðum krónum meira en árið 2016 og 2,4 millj­örðum krónum meira en 2016. Páll segir í grein sinni að það sé ef til vill til marks um að nokkuð hafi dregið úr hinum mikla vexti í íslensku efna­hags­kerfi síð­ast­liðin ár að greiðslur atvinnu­leys­is­bóta hafi hækkað tvö ár í röð. 

Þar kemur hins vegar fram að færri fengu greiddar bætur 2018 en árið á und­an.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Helga Vala Helgadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Birtingarmynd af eindæma skilningsleysi stjórnvalda“
Þingmaður Samfylkingarinnar segir að félags- og barnamálaráðherra hafi tekist að hækka flækjustigið svo mikið varðandi sérstakan styrk til íþrótta- og tómstundastarfs barna frá tekjulágum heimilum að foreldrar geti ekki nýtt sér styrkinn.
Kjarninn 23. janúar 2021
Jón Baldvin Hannibalsson
Fimm hundruð milljarða spurningin – Í næstu kosningum
Kjarninn 23. janúar 2021
Freyja Haraldsdóttir
Baráttunni ekki lokið á meðan fólk gleymist og situr eftir
Freyja Haraldsdóttir segist vera þakklát fyrir að vera bólusett og að heilbrigðisyfirvöld hafi sett hópinn sem hún tilheyrir í forgang. Hún bendir þó á að fatlað fólk með aðstoð heima hafi gleymst í bólusetningarferlinu.
Kjarninn 23. janúar 2021
Húsnæðismarkaðurinn hefur verið á fleygiferð undanfarna mánuði. Ódýrt lánsfjármagn er þar helstu drifkrafturinn.
Bankar lána metupphæðir til húsnæðiskaupa og heimilin yfirgefa verðtrygginguna
Viðskiptabankarnir lánuðu 306 milljarða króna í ný húsnæðislán umfram upp- og umframgreiðslur í fyrra. Fordæmalaus vöxtur var í töku óverðtryggðra lána og heimili landsins greiddu upp meira af verðtryggðum lánum en þau tóku.
Kjarninn 23. janúar 2021
Guðmundur Andri Thorsson, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Mig langar að halda áfram“
Guðmundur Andri Thorsson ætlar að bjóða fram krafta sína fyrir Samfylkinguna fyrir næstu kosningar.
Kjarninn 23. janúar 2021
Snjallúr geta greint merki um sýkingar mjög snemma.
Snjallúr geta fundið merki um COVID-sýkingu
Vísindamenn við Stanford-háskóla hafa fundið upp aðvörunarkerfi í snjallúr sem láta notandann vita ef merki um sýkingu finnast í líkamanum.
Kjarninn 23. janúar 2021
Gylfi Zoega, hagfræðiprófessor við Háskóla Íslands
Segir einkavæðingu banka viðkvæma jafnvel við bestu aðstæður
Gylfi Zoega segir mikla áhættu fólgna í því að kerfislega mikilvægir bankar séu í einkaeigu í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
Kjarninn 23. janúar 2021
Ungur drengur bíður eftir mataraðstoð í Jóhannesarborg. Útbreiðsla faraldursins í Suður-Afríku hefur valdið því að öll þjónusta er í hægagangi.
Vísindamenn uggandi vegna nýrra afbrigða veirunnar
Þó að litlar rannsóknir á rannsóknarstofum bendi til þess að mótefni fyrri sýkinga af völdum kórónuveirunnar og að vörn sem bóluefni eiga að veita dugi minna gegn suðurafríska afbrigðinu en öðrum er ekki þar með sagt að sú yrði niðurstaðan „í raunheimum”.
Kjarninn 23. janúar 2021
Meira úr sama flokkiInnlent