Síðasti einræðisherra Evrópu heldur velli en mótstaðan eykst

Hinn þaulsetni Alexander Lúkasjenkó var endurkjörinn forseti Hvíta-Rússlands á sunnudag. Fæstir leggja trú á niðurstöður kosninganna og hefur þeim verið ákaft mótmælt. Mótframbjóðandi hans er búin að flýja landið.

Lögreglan hefur barið á mótmælendum í helstu borgum Hvíta-Rússlands frá því að úrslit kosninganna lágu fyrir síðla á sunnudag. Myndin er tekin í Minsk í gær.
Lögreglan hefur barið á mótmælendum í helstu borgum Hvíta-Rússlands frá því að úrslit kosninganna lágu fyrir síðla á sunnudag. Myndin er tekin í Minsk í gær.
Auglýsing

Alex­ander Lúk­asjenkó, sem oft er kall­aður „síð­asti ein­ræð­is­herra Evr­ópu“, var enn á ný end­ur­kjör­inn for­seti Hvíta-Rúss­lands um helg­ina, með rúmum 80 pró­sentum atkvæða. Þetta er sam­kvæmt opin­berum nið­ur­stöðum kosn­ing­anna, sem flestir efast um, enda fengu fáir ef nokkrir kosn­inga­eft­ir­lits­menn frá lýð­ræð­is­ríkjum að fylgj­ast með þeim. Lúk­asjenkó hefur verið í emb­ætti allt frá árinu 1994, en það var líka í síð­asta sinn sem þokka­lega frjálsar kosn­ingar fóru fram í land­inu.

Mót­fram­bjóð­andi hans, Svetl­ana Tsika­novska­ja, flúði til Lit­háen í nótt, eftir að hafa verið hneppt í varð­hald í nokkra klukku­tíma í gær í kjöl­far þess að hún fór til yfir­valda með form­lega kvörtun yfir fram­kvæmd kosn­ing­anna. Hún neitar enn að við­ur­kenna ósigur og telur sig hafa hlotið meiri­hluta atkvæða.

Fram­boð hennar bar nokkuð brátt að. Eig­in­maður hennar Sergei, sem er vin­sæll blogg­ari, var hand­tek­inn þegar hann hugð­ist sjálfur gefa kost á sér. Börn þeirra eru búin að vera í Lit­háen und­an­farnar vik­ur, öryggis þeirra vegna.

Mikil mót­mæli brut­ust út í höf­uð­borg­inni Minsk og fleiri borgum lands­ins eftir kosn­ing­arnar á sunnu­dag­inn, nokkuð sem hefur ekki sést í þau fjöl­mörgu önnur skipti sem grunur hefur verið uppi um að kosn­inga­úr­slitum hefur verið hag­rætt. Stjórn­völd brugð­ust harka­lega við og tak­mörk­uðu til dæmis inter­net­notkun í land­inu til þess að gera mót­mæl­endum erf­ið­ara um vik við að skipu­leggja sig og deila mynd­böndum af ofbeldi vald­stjórn­ar­inn­ar.

Auglýsing

Stjórn­ar­and­staðan í land­inu og fram­boð Tsika­novska­ju virð­ist hafa átt mun meiri raun­veru­legan hljóm­grunn í land­inu en þau 9,9 pró­sent sem komu upp úr kjör­köss­unum að sögn yfir­valda. „Ég trúi augum mín­um, og ég sé að meiri­hlut­inn er með okk­ur,“ sagði Tsika­novska­ja við frétta­menn á sunnu­dags­kvöld.

Lúk­asjenkó hefur vísað þessu alfarið á bug og kallað þá sem mót­mælt hafa á götum úti „kind­ur“ sem stjórnað sé af utan­að­kom­andi öfl­u­m. 

Gagn­rýni að vestan

Ýmis Evr­ópu­sam­bands­ríki og Banda­ríkin hafa for­dæmt eða lýst yfir áhyggjum af fram­kvæmd kosn­ing­anna á sunnu­dag­inn og það hefur utan­rík­is­ráð­herra Íslands einnig gert.

„Áreitni og ofbeldi gagn­vart fólki sem er að nýta sér grund­vall­ar­mann­rétt­indi sín eru óásætt­an­leg,“ sagði Guð­laugur Þór Þórð­ar­son í færslu á Twitter í gær, en þetta voru við­brögð hans við því hvernig lög­regla beitti sér gegn mót­mæl­endum í Minsk og víðar á sunnu­dags­kvöld.

Alexander Lukashenko Mynd: EPA

Sem áður segir voru fáum ef nokkrir kosn­inga­eft­ir­lits­menn frá lýð­ræð­is­ríkjum leyft að fylgj­ast með kosn­ing­unum í Hvíta-Rúss­landi, en ein­hverjir slíkir voru hand­teknir af örygg­is­lög­reglu lands­ins á kjör­dag. 

Teymi kosn­inga­eft­ir­lits­manna frá Rúss­landi og öðrum fyrr­ver­andi Sov­étlýð­veldum sam­þykkti hins vegar fram­kvæmd­ina og sagð­ist ekki hafa fundið nein merki þess að spurn­inga­merki mætti setja við lög­mæti kosn­ing­anna.

Smá gagn­rýni að austan

Þrátt fyrir að Lúk­asjenkó hafi fengið ham­ingju­óskir með end­ur­kjörið frá Vla­dimír Pútín Rúss­lands­for­seta hafa rúss­neskir fjöl­miðlar þó sumir sett gagn­rýnt fram­kvæmd kosn­ing­anna og fram­göngu Lúk­asjenkó og lög­reglu lands­ins gegn mót­mæl­endum með ein­dregnum hætt­i. 

Steve Ros­en­berg, frétta­rit­ari BBC í Moskvu, vekur athygli á þessu í pistli sínum um skrif rúss­nesku miðl­anna í dag, en pistil hans má heyra má hér að neð­an. 

Í rúss­neska dag­blað­inu Novaya Gazeta segir til dæmis í dag að Lúk­asjenkó hefði ekki átt að ger­ast svona gráð­ug­ur. 

Dag­blaðið segir að ef Lúk­asjenkó hefði skipað sínu fólki í kosn­inga­eft­ir­lit­inu að láta sig hafa ein­ungis 55-60 pró­sent atkvæða upp úr kjör­köss­unum í þetta sinn, en ekki 80 pró­sent eins og venju­lega, hefðu Vest­ur­lönd ef til vill getað sætt sig við nið­ur­stöð­una og Tsika­novskaja sömu­leiðis við­ur­kennt hana opin­ber­lega, ­þrátt fyrir að Hví­trússar hefðu ekki trúað þeim frekar en úrslitum fyrri ára.

Eru breyt­ingar framund­an?

En munu mót­mæli og ákúrur frá lýð­ræð­is­ríkjum ein­hverju breyta, í þetta sinn? Sumir Hví­trússar bera þá von í brjósti. Skali mót­mæl­anna er allur annar en áður hefur ver­ið, sagði Yuri Puchila, tæp­lega þrí­tugur íbúi í Minsk í sam­tali við New York Times.

„Ég held að þetta muni ekki fjara út. Fólk mun fara í verk­fall. Ég, til dæm­is, ætla ekki að borga skatt­ana mína leng­ur,“ sagði Puchila við blað­ið.

For­dæm­ingu vest­rænna ríkja gætu einnig fylgt ein­hverjar refsi­að­gerð­ir. Í gær óskaði rík­is­stjórn Pól­lands, sem á landa­mæri að Hvíta-Rúss­landi, eftir neyð­ar­fundi hjá Evr­ópu­sam­band­inu til þess að ræða hvernig sam­bandið ætti að bregð­ast við sviknum kosn­ingum sunnu­dags­ins og óþörfu ofbeld­inu sem fylgdi í kjöl­far­ið.

Evr­ópu­sam­bandið setti við­skipta­þving­anir á Hví­trússa árið 2004, en flestum þeirra var aflétt árið 2016, í von um að Lúk­asjenkó myndi draga úr ger­ræð­is­legum til­burðum sín­um. Þeir virð­ast þó ekki fara þverr­andi, nema síður sé.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir er ritstjóri Stundarinnar, en Jón Trausti Reynisson er framkvæmdastjóri útgáfufélagsins auk þess að vera blaðamaður á miðlinum.
Útgáfufélag Stundarinnar tapaði rúmlega milljón krónum á síðasta ári
Tekjur útgáfufélags Stundarinnar námu 233,9 milljónum króna á síðasta ári og jukust þær um fjögur prósent á milli ára. Tapið af rekstrinum nam 1,2 milljónum króna í fyrra, samanborið við rúmlega sjö milljóna hagnað árið 2020.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Inga Hrefna nýr aðstoðarmaður Þórdísar Kolbrúnar
Utanríkisráðherra er nú komin með tvo aðstoðarmenn. Alls má ríkisstjórnin ráða 27 aðstoðarmenn. Laun og starfs­­kjör aðstoð­­ar­­manna ráð­herra mið­­ast við kjör skrif­­stofu­­stjóra í ráðu­­neytum sam­­kvæmt ákvörð­unum kjara­ráðs.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Jón Gunnarsson er dómsmálaráðherra.
Leggur til að sameina héraðsdómstóla landsins í eina stofnun
Jón Gunnarsson dómsmálaráðherra er með áform um að sameina þá átta héraðsdómstóla sem eru í landinu í eina stofnun. Forsenda sameiningarinnar er að sameinaður dómstóll hafi starfsstöðvar á landsbyggðinni.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kolafarmi frá Suður-Afríku skipað upp í pólskri höfn í sumar.
Pólverjum er vandi á höndum
Stærsti framleiðandi kola í Evrópu utan Rússlands er í vanda staddur eftir að hafa bannað innflutning á rússneskum kolum vegna innrásarinnar í Úkraínu.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kristján Loftsson forstjóri Hvals hf. virðir hér fyrir sér dauðan hval í Hvalfirði í júlímánuði.
Lögregla væntir þess að Hvalur hf. skili dróna svissneska ríkisútvarpsins í dag
Teymi frá svissneska ríkisfjölmiðlafyrirtækinu SRG SSR flaug dróna yfir hvalstöð Hvals hf. fyrr í vikunni. Starfsmenn Hvals hf. hirtu af þeim drónann og lögreglan á Akranesi hefur krafið fyrirtækið um að skila dróna Svisslendinganna.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Hildur varði 9,3 milljónum í prófkjörsslaginn og átti eina og hálfa milljón afgangs
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins átti 1,5 milljónir eftir í kosningasjóði sínum þegar prófkjör Sjálfstæðisflokksins í borginni var um garð gengið. Það fé ætlar hún að færa félagi sem hún sjálf stjórnar, en það heitir Frelsisborgin.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Skúli Mogensen hefur byggt upp mikla ferðaþjónustu í Hvammsvík i Hvalfirði.
Áformin einkennist af „einhvers konar firringu“
Zephyr Iceland, sem áformar vindorkuver í Hvalfirði, „forðast að snerta á kjarna málsins“ í matsáætlun á framkvæmdinni. Kjarninn er sá að mati Skúla Mogensen, eiganda sjóbaðanna í Hvammsvík, að áformin einkennast af „einhvers konar firringu“.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Vatnsyfirborð Rínarfljóts hefur lækkað stöðugt síðustu vikur.
Hættuástand að skapast í Rínarfljóti – Munu skipin geta siglt?
Vatnsyfirborð Rínarfljóts gæti á næstu dögum orðið hættulega lágt að mati þýskra yfirvalda. Sífellt erfiðara er að flytja vörur um ána, m.a. kol og bensín. Gríðarmiklir þurrkar hafa geisað víða í Evrópu með margvíslegum afleiðingum.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiErlent