Lúkasjenkó þaulsetinn á valdastóli

Litlar líkur eru á að Alexander Lúkasjénkó, síðasti einræðisherra Evrópu, láti af völdum í náinni framtíð. Kosningar í landinu fyrir skömmu fá falleinkunn.

Auglýsing

Þess hefur verið minnst að und­an­förnu að 30 ár eru liðin frá falli Berlín­ar­múrs­ins, eða hins „and-fasíska-­veggs“ sem Aust­ur-þýsk yfir­völd hófu að reisa í miðjum ágúst­mán­uði árið 1961. Þar með reis ein helsta tákn­mynd kúg­unar í Evr­ópu eftir seinna stríð.

Tveimur árum síð­ar, á jóla­dag 1991 var svo fáni Sov­ét­ríkj­anna dreg­inn niður í virk­inu í Moskvu (Kreml) og þar með leyst­ist annað helsta heims­veldi heims upp í frum­eindir sín­ar. Þar með urðu öll fimmtán lýð­veldi fyrrum Sov­ét­ríkj­anna frjáls ríki. En eitt er það ríki þar sem ,,gamla sov­ét­ið“ lifir enn og vel; ófrelsið, kúg­un­in, ein­ræðið og mann­rétt­inda­brotin dafna þar. Landið er Hvíta-Rúss­land, með um 9,5 millj­ónir íbúa.

Yfir­maður á samyrkju­búi

Þar hefur fyrrum yfir­manni samyrkju­bús tek­ist að halda heilli þjóð í hel­greipum und­an­farna ára­tugi og ekki sem stefnir í annað en að svo verði raunin áfram. Um er að ræða Alex­ander Lúka­snjénkó, síð­asta ein­ræð­is­herra Evr­ópu.

Auglýsing

Hvíta-Rúss­land liggur á milli Úkra­ínu, Pól­lands og Eystr­saltstríkj­anna þriggja, sem ásamt Pól­landi gengu í Evr­ópu­sam­bandið árið 2004. Þá eru öll þessi ríki, nema Úkra­ína, í NATO, en Úkra­ína hefur frá 2014 átt í stríði við Rúss­land í aust­ur­hluta lands­ins, þar sem aðskiln­að­ar­sinnar ráða í raun stórum svæð­um, því sem kall­ast Don­bas.

Hvíta-Rússland Mynd: Wiki Commons/David Liuzzo

Í austr­inu er svo Rúss­land, stóri „bangsinn“ en Hvíta-Rúss­land, Rúss­land og fleiri fyrrum ríki Sov­ét­ríkj­anna hafa með sér efna­hags­sam­starf sem kall­ast „Sam­band sjálf­stæðra ríkja“ (CIS). Á milli Rúss­lands og Hvíta-Rúss­lands hefur verið mikil efna­hags­sam­vinna frá falli Sov­ét­ríkj­anna og hafa Rússar keypt stóran hluta af útflutn­ingi nágranna síns. Sam­kæmt hvít-rúss­neskum tölum eru nán­ast ekk­ert atvinnu­leysi í land­inu, rétt eins og var í gamla Sov­ét­inu. Þær verður að sjálf­sögðu að taka með miklum fyr­ir­vara.

KGB lifir

Í Hvíta-Rúss­landi lifir gamla „rík­is­ör­ygginefnd­in“ enn góðu lífi, en orðið er gróf þýð­ing á skamm­stöf­un­inni KGB, sem á sínum „vel­mekt­ar­árum“ var ein alræmdasta öryggis og leyni­þjón­usta heims. Starfs­menn hennar í Sov­ét­ríkj­unum hand­tóku og fang­elsuðu lýð­ræð­is­sinna, mann­rétt­inda­fröm­uði og aðra stjórn­ar­and­stæð­inga. Í dag gera starfs­menn hennar í Hvíta-Rúss­landi slíkt hið sam­an.

Hvíta-Rúss­land er eina ríkið í Evr­ópu sem fram­kvæmir dauða­refs­ingar og nokkrar slíkar hafa farið fram á síð­ustu árum. Bæði í skýrslum frá Amnesty International og Human Rights Watch kemur fram að stjórn­völd (KGB, OMON-sveitir Inn­an­rík­is­ráðu­eyt­is­ins) berja niður allar til­raunir til frið­sam­legra mót­mæla, unnið er kerf­is­bundið að því að tak­marka tján­ing­ar­frelsi, frelsi fjöl­miðla (um 100 blaða­menn hand­teknir árin 2017/18) og starf­semi frjálsra félaga­sam­taka eru settar miklar skorð­ur. Nán­ast engir frjálsir fjöl­miðlar starfa með eðli­legum hætti í land­inu og ein­okar rík­is­valdið fjöl­miðla­mark­að­inn.

Valda­laust þing

Þetta eru þær helstu aðferðir sem Lúk­a­sjénkó beitir til að halda völd­um. Fyrir skömmu voru haldnar „kosn­ing­ar“ í land­inu og nið­ur­staðan úr þeim varð að eng­inn full­trúi stjórn­ar­and­stöð­unnar náði kosn­ingu til þings, enda hafði nán­ast öllum verið gert ókleift að bjóða sig fram. Þeim tveimur sem náðu kosn­ingu í kosn­ing­unum 2016 var bannað að bjóða sig fram. Þing­ið, sem hefur 174 full­trúa, er almennt talið næsta valda­lít­ið, valdið er hjá Lúk­a­sjénkó, sem er því umkringdur ein­tómum jábræðr­um. „Það er allt ákveðið fyr­ir­fram og það er ómögu­legt að ná fram breyt­ingum í gegnum kosn­ing­ar, yfir­völd ákveða allt sam­an,“ sagði Niko­lai Statkevich, einn helsti leið­togi stjórn­ar­and­stöð­unnar í sam­tali við Reuter­s-frétta­stof­una. Þrátt fyrir allt þetta hafa sam­skipti Hvíta-Rúss­lands og frjálsra ríkja í vestri heldur verið að batna, sem hljómar und­ar­lega.

Allar kosn­ingar frá árinu 1995 í land­inu hafa fengið fall­ein­kunn frá erlendum eft­ir­lits­stofn­un­um. Í nýrri bráða­birgða­skýrslu frá Öryggis og sam­vinnu­stofnun Evr­ópu (ÖSE) kemur fram að kosn­ing­arnar nú í nóv­em­ber stóð­ust engan veg­inn þær kröfur sem gerðar eru til frjálsra og lýð­ræð­is­legra kosn­inga.

Alexander Lúkasjenkó Mynd: EPA

Getur setið til dauða­dags

Lúk­a­sjénkó hefur heitið því að bjóða sig aftur fram til for­seta á næsta ári og mun hann þá vænt­an­lega fram­lengja þaul­setu sína á valda­stóli um fimm ár. Hann er fæddur árið 1954 og var aðeins fer­tugur þegar hann var kos­inn fyrst til for­seta Hvíta-Rúss­lands árið 1994, þegar emb­ættið var stofnað í kjöl­far upp­lausnar Sov­ét­ríkj­anna.

Stjórna­skrá lands­ins var breytt árið 2012 þannig að Lúk­a­sjénkó getur verið for­seti fram til dauða­dags. Þetta er nokkuð sem helstu alræðis og ein­ræð­is­seggir heims hafa gert á und­an­förnum árum, til að tryggja sér enn meiri völd.

Lúk­a­sjénkó er 65 ára í dag og allt útlit er fyrir að þessi síð­asti ein­ræð­is­herra Evr­ópu sé alls ekk­ert á förum úr valda­stóli sín­um, þar sem hann situr í skjóli kúg­unar og mann­rétt­inda­brota.

Höf­undur er MA í stjórn­málum A-Evr­ópu frá Upp­sala­há­skól­anum í Sví­þjóð.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir og Björn Leví Gunnarsson
„Það eru nákvæmlega svona mál sem halda aftur af Íslandi“
Þingmaður Pírata gagnrýnir ákvarðanir mennta- og menningarmálaráðherra. „Svona mál leiða til lélegri niðurstaðna í öllu sem gerist í framhaldinu af því að hæfasta fólkið er ekki að taka ákvarðanirnar.“
Kjarninn 5. júní 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Eldhúsið
Kjarninn 5. júní 2020
Fjármála- og efnahagsráðuneytinu var gert að láta umbeðna tölvupósta af hendi.
Taldi tölvupósta ráðuneytis hafa komið í veg fyrir að hann fengi norræna ritstjórastöðu
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál gerði fjármálaráðuneytinu að afhenda tölvupósta um einstakling sem sóttist eftir því að verða ritstjóri norræns fræðatímarits. Sá hinn sami taldi póstana hafa spillt fyrir sér, en ráðuneytið segir að svo sé ekki.
Kjarninn 5. júní 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Ráðherra segir að pakkaferðafrumvarp hennar hafi ekki meirihluta á þingi
Frumvarp Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur um að heimila ferðaskrifstofum að borga neytendum í inneignarnótum í stað peninga mun ekki verða afgreitt á Alþingi. Hluti stjórnarþingmanna styður það ekki.
Kjarninn 4. júní 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar