Lúkasjenkó þaulsetinn á valdastóli

Litlar líkur eru á að Alexander Lúkasjénkó, síðasti einræðisherra Evrópu, láti af völdum í náinni framtíð. Kosningar í landinu fyrir skömmu fá falleinkunn.

Auglýsing

Þess hefur verið minnst að und­an­förnu að 30 ár eru liðin frá falli Berlín­ar­múrs­ins, eða hins „and-fasíska-­veggs“ sem Aust­ur-þýsk yfir­völd hófu að reisa í miðjum ágúst­mán­uði árið 1961. Þar með reis ein helsta tákn­mynd kúg­unar í Evr­ópu eftir seinna stríð.

Tveimur árum síð­ar, á jóla­dag 1991 var svo fáni Sov­ét­ríkj­anna dreg­inn niður í virk­inu í Moskvu (Kreml) og þar með leyst­ist annað helsta heims­veldi heims upp í frum­eindir sín­ar. Þar með urðu öll fimmtán lýð­veldi fyrrum Sov­ét­ríkj­anna frjáls ríki. En eitt er það ríki þar sem ,,gamla sov­ét­ið“ lifir enn og vel; ófrelsið, kúg­un­in, ein­ræðið og mann­rétt­inda­brotin dafna þar. Landið er Hvíta-Rúss­land, með um 9,5 millj­ónir íbúa.

Yfir­maður á samyrkju­búi

Þar hefur fyrrum yfir­manni samyrkju­bús tek­ist að halda heilli þjóð í hel­greipum und­an­farna ára­tugi og ekki sem stefnir í annað en að svo verði raunin áfram. Um er að ræða Alex­ander Lúka­snjénkó, síð­asta ein­ræð­is­herra Evr­ópu.

Auglýsing

Hvíta-Rúss­land liggur á milli Úkra­ínu, Pól­lands og Eystr­saltstríkj­anna þriggja, sem ásamt Pól­landi gengu í Evr­ópu­sam­bandið árið 2004. Þá eru öll þessi ríki, nema Úkra­ína, í NATO, en Úkra­ína hefur frá 2014 átt í stríði við Rúss­land í aust­ur­hluta lands­ins, þar sem aðskiln­að­ar­sinnar ráða í raun stórum svæð­um, því sem kall­ast Don­bas.

Hvíta-Rússland Mynd: Wiki Commons/David Liuzzo

Í austr­inu er svo Rúss­land, stóri „bangsinn“ en Hvíta-Rúss­land, Rúss­land og fleiri fyrrum ríki Sov­ét­ríkj­anna hafa með sér efna­hags­sam­starf sem kall­ast „Sam­band sjálf­stæðra ríkja“ (CIS). Á milli Rúss­lands og Hvíta-Rúss­lands hefur verið mikil efna­hags­sam­vinna frá falli Sov­ét­ríkj­anna og hafa Rússar keypt stóran hluta af útflutn­ingi nágranna síns. Sam­kæmt hvít-rúss­neskum tölum eru nán­ast ekk­ert atvinnu­leysi í land­inu, rétt eins og var í gamla Sov­ét­inu. Þær verður að sjálf­sögðu að taka með miklum fyr­ir­vara.

KGB lifir

Í Hvíta-Rúss­landi lifir gamla „rík­is­ör­ygginefnd­in“ enn góðu lífi, en orðið er gróf þýð­ing á skamm­stöf­un­inni KGB, sem á sínum „vel­mekt­ar­árum“ var ein alræmdasta öryggis og leyni­þjón­usta heims. Starfs­menn hennar í Sov­ét­ríkj­unum hand­tóku og fang­elsuðu lýð­ræð­is­sinna, mann­rétt­inda­fröm­uði og aðra stjórn­ar­and­stæð­inga. Í dag gera starfs­menn hennar í Hvíta-Rúss­landi slíkt hið sam­an.

Hvíta-Rúss­land er eina ríkið í Evr­ópu sem fram­kvæmir dauða­refs­ingar og nokkrar slíkar hafa farið fram á síð­ustu árum. Bæði í skýrslum frá Amnesty International og Human Rights Watch kemur fram að stjórn­völd (KGB, OMON-sveitir Inn­an­rík­is­ráðu­eyt­is­ins) berja niður allar til­raunir til frið­sam­legra mót­mæla, unnið er kerf­is­bundið að því að tak­marka tján­ing­ar­frelsi, frelsi fjöl­miðla (um 100 blaða­menn hand­teknir árin 2017/18) og starf­semi frjálsra félaga­sam­taka eru settar miklar skorð­ur. Nán­ast engir frjálsir fjöl­miðlar starfa með eðli­legum hætti í land­inu og ein­okar rík­is­valdið fjöl­miðla­mark­að­inn.

Valda­laust þing

Þetta eru þær helstu aðferðir sem Lúk­a­sjénkó beitir til að halda völd­um. Fyrir skömmu voru haldnar „kosn­ing­ar“ í land­inu og nið­ur­staðan úr þeim varð að eng­inn full­trúi stjórn­ar­and­stöð­unnar náði kosn­ingu til þings, enda hafði nán­ast öllum verið gert ókleift að bjóða sig fram. Þeim tveimur sem náðu kosn­ingu í kosn­ing­unum 2016 var bannað að bjóða sig fram. Þing­ið, sem hefur 174 full­trúa, er almennt talið næsta valda­lít­ið, valdið er hjá Lúk­a­sjénkó, sem er því umkringdur ein­tómum jábræðr­um. „Það er allt ákveðið fyr­ir­fram og það er ómögu­legt að ná fram breyt­ingum í gegnum kosn­ing­ar, yfir­völd ákveða allt sam­an,“ sagði Niko­lai Statkevich, einn helsti leið­togi stjórn­ar­and­stöð­unnar í sam­tali við Reuter­s-frétta­stof­una. Þrátt fyrir allt þetta hafa sam­skipti Hvíta-Rúss­lands og frjálsra ríkja í vestri heldur verið að batna, sem hljómar und­ar­lega.

Allar kosn­ingar frá árinu 1995 í land­inu hafa fengið fall­ein­kunn frá erlendum eft­ir­lits­stofn­un­um. Í nýrri bráða­birgða­skýrslu frá Öryggis og sam­vinnu­stofnun Evr­ópu (ÖSE) kemur fram að kosn­ing­arnar nú í nóv­em­ber stóð­ust engan veg­inn þær kröfur sem gerðar eru til frjálsra og lýð­ræð­is­legra kosn­inga.

Alexander Lúkasjenkó Mynd: EPA

Getur setið til dauða­dags

Lúk­a­sjénkó hefur heitið því að bjóða sig aftur fram til for­seta á næsta ári og mun hann þá vænt­an­lega fram­lengja þaul­setu sína á valda­stóli um fimm ár. Hann er fæddur árið 1954 og var aðeins fer­tugur þegar hann var kos­inn fyrst til for­seta Hvíta-Rúss­lands árið 1994, þegar emb­ættið var stofnað í kjöl­far upp­lausnar Sov­ét­ríkj­anna.

Stjórna­skrá lands­ins var breytt árið 2012 þannig að Lúk­a­sjénkó getur verið for­seti fram til dauða­dags. Þetta er nokkuð sem helstu alræðis og ein­ræð­is­seggir heims hafa gert á und­an­förnum árum, til að tryggja sér enn meiri völd.

Lúk­a­sjénkó er 65 ára í dag og allt útlit er fyrir að þessi síð­asti ein­ræð­is­herra Evr­ópu sé alls ekk­ert á förum úr valda­stóli sín­um, þar sem hann situr í skjóli kúg­unar og mann­rétt­inda­brota.

Höf­undur er MA í stjórn­málum A-Evr­ópu frá Upp­sala­há­skól­anum í Sví­þjóð.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Íslenskt fyrirtæki á CES og FBI vill bakdyr að iPhone
Kjarninn 22. janúar 2020
Kallað eftir því að ÁTVR aðgreini tekjur af tóbaki og áfengi
Fyrirspurn liggur fyrir á Alþingi þar sem farið er fram á að ÁTVR sundurliði tekjur af tóbaks- og áfengissölu. ÁTVR hefur ekki viljað gera það hingað til. Í ársreikningi má þó sjá að allt bendir til þess að tóbakssala sé að niðurgreiða áfengissölu.
Kjarninn 22. janúar 2020
Mótmæli hælisleitenda þann 13. mars á síðasta ári.
Umsóknir um alþjóðlega vernd hlutfallslega flestar á Íslandi miðað við hin Norðurlöndin
Alls bárust 867 umsóknir um alþjóðlega vernd til Útlendingastofnunar á síðasta ári. Umsækjendur voru af 71 þjóðerni.
Kjarninn 22. janúar 2020
Hremmingarnar halda áfram hjá Boeing
Boeing, stærsta útflutningsfyrirtæki Bandaríkjanna, á í miklum vandræðum þessi misserin, og reynir nú að styrkja fjárhagsstöðu sína með lánum frá bandarískum bönkum og endurskipulagningu í rekstri.
Kjarninn 22. janúar 2020
Komin inn á hættulega braut ef bóndi getur ekki verið landbúnaðarráðherra
Kristján Þór Júlíusson telur sig ekki vanhæfan til að koma að undirbúningi eða framlagningu frumvarpa um makrílkvóta þótt Samherji eigi þar undir mikla fjárhagslega hagsmuni. Sama gildi um kvótaþak. Það sé alltaf Alþingi sem á endanum setji lög.
Kjarninn 22. janúar 2020
Kristján Þór segist engra hagsmuna hafa að gæta gagnvart Samherja
Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra segir að einu tengsl sín við Samherja í dag sé vinátta hans við Þorstein Má Baldvinsson, sem steig tímabundið úr stóli forstjóra Samherja í síðasta mánuði.
Kjarninn 22. janúar 2020
Ketill Sigurjónsson
Er íslenskt raforkuverð hátt eða lágt?
Kjarninn 22. janúar 2020
Bogi Níls Bogason er forstjóri Icelandair.
Icelandair mun ekki geta notað Max-vélarnar í sumar
737 Max-vélar Boeing fara ekki í loftið í sumar. Icelandair reiknar því ekki lengur með þeim í flug félagsins á háannatíma. Félagið býst samt sem áður við því að flytja að minnsta kosti jafn marga farþega og í fyrra til landsins.
Kjarninn 22. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar