Vindorkukostir sem eru 10 MW eða meira heyri undir rammaáætlun

Lagt er til að land verði flokkað með tilliti til vindorkuvera í tengslum við breytingar á frumvarpi um rammaáætlun. „Telja verður að vindorkuver geti haft í för með sér minna óafturkræft rask en hefðbundnari orkukostir,“ segir í greinargerð.

Verkefnisstjórn 4. áfanga rammaáætlunar fékk 34 vindorkukosti inn á sitt borð í fyrra.
Verkefnisstjórn 4. áfanga rammaáætlunar fékk 34 vindorkukosti inn á sitt borð í fyrra.
Auglýsing

Umhverf­is- og auð­linda­ráðu­neytið hefur birt í sam­ráðs­gátt stjórn­valda drög að breyt­ingum á lögum um vernd­ar- og orku­nýt­ing­ar­á­ætlun (ramma­á­ætl­un) sem taka á með­ferð vind­orku­kosta innan henn­ar. Lagt er til að sér­stak­lega verði kveðið á um vind­orku í lög­unum til að taka af allan vafa um að slíkir virkj­un­ar­kost­ir, sem eru 10 MW eða meira að upp­settu afli, heyri undir lög­in. Jafn­framt er lagt til að vind­orku­kostir sæti vegna sér­eðlis vind­orkunnar annarri máls­með­ferð en virkj­un­ar­kostir í vatns­afli og jarð­varma. Þannig er jafn­framt lögð til flokkun virkj­un­ar­kosta til vind­orku­nýt­ingar með til­liti til stað­setn­ingar í lands­lagi og nátt­úru Íslands og sé fyr­ir­hugað vind­orku­ver utan ákveð­inna svæða sæti það ekki tak­mörk­unum ramma­á­ætl­un­ar.



Mark­mið laga­breyt­ing­anna eru að gera leyf­is­veit­ing­ar­ferli vegna nýt­ingar vind­orku skil­virkara og að for­gangs­raða land­svæðum svo að ná megi fram jafn­vægi milli mik­il­vægra umhverf­is-, sam­fé­lags- og efna­hags­legra þátta.  

Auglýsing



Slíkt verði í meg­in­at­riðum gert með skýrri opin­berri stefnu­mörkun um nýt­ingu vind­orku og stað­setn­ingu vind­orku­vera með til­liti til flokk­unar lands . Gert er ráð fyrir að sú stefnu­mörkun komi til umfjöll­unar og sam­þykktar Alþingis sam­hliða frum­varp­inu en í formi til­lögu til þings­á­lykt­un­ar. „Með aðlögun gild­andi laga að vind­orku sem orku­kosts er reynt að stuðla að því að vind­orku­ver bygg­ist síður upp á við­kvæm­ustu svæðum lands­ins auk þess sem reynt hefur verið að koma til móts við hið sér­staka eðli vind­orkunnar með þeim hætti að aukin skil­virkni, ein­földun og fyr­ir­sjá­an­leiki verði í reglu­verki við und­ir­bún­ing slíkra verk­efna,“ segir í grein­ar­gerð frum­varps­drag­anna sem nú hafa verið lögð fram til kynn­ing­ar. 



Í stjórn­ar­sátt­mála rík­is­stjórn­ar­innar er kveðið á um að „setja þurfi lög um vind­orku­ver ásamt því að vinna með sveit­ar­fé­lögum leið­bein­ingar um skipu­lags­á­kvarð­anir og leyf­is­veit­ing­ar“. Í lok árs 2019 var skip­aður starfs­hópur þriggja ráðu­neyta til að vinna að til­lögum um hvernig best væri að haga mál­efnum vind­orku sem orku­nýt­ing­ar­kosts hér á landi og byggir frum­varpið á nið­ur­stöðum hans auk sjón­ar­miða ýmissa hag­að­ila.



Í skýrslu starfs­hóps­ins er lagt til að lands­svæði verði flokkuð í þrjá flokka með til­liti til hag­nýt­ingar vind­orku:



Flokkur 1. 

Mælt yrði fyrir um að ekki yrðu byggð vind­orku­ver á lands­svæðum í þessum flokki og að stjórn­völdum væri óheim­ilt að veita leyfi fyrir slíkum virkj­un­ar­kostum eða taka þá til með­ferð­ar.



Flokkur 2. 

Þar féllu undir svæði sem gætu í eðli sínu almennt verið við­kvæm fyrir upp­bygg­ingu vind­orku­vera eða annarri mann­virkja­gerð, en virkj­un­ar­kostir í vind­orku innan slíkra svæða gætu þó komið til greina að upp­fylltum til­teknum skil­yrð­um, meg­in­reglum og við­miðum og að und­an­gengnu mati verk­efn­is­stjórnar ramma­á­ætl­un­ar.



Flokkur 3. 

Þar yrðu um að ræða land­svæði sem hvorki teld­ust falla í flokk 1 né í flokk 2. Ákvörð­un­ar­vald um fram­hald virkj­un­ar­kosta á svæði í flokki 3 yrði þá hjá sveit­ar­fé­lagi og öðrum stjórn­völdum að upp­fylltum almennum reglum og skipu­lags­gerð ein­stakra sveit­ar­fé­laga, lög­bundnu umhverf­is­mati o.s.frv.

Vindorkuver á suðurhluta Spánar. Víða í Evrópu er komin löng reynsla á nýtingu vindsins.  Mynd: EPA



Í grein­ar­gerð frum­varps­drag­anna kemur fram að nágranna­lönd okkar hafa farið ýmsar leiðir við með­höndlun vind­orku. Í meg­in­at­riðum hefur verið um tvær leiðir að ræða; ann­ars vegar hin svo­nefnda norska leið og hins vegar skoska leið­in.

Norska leiðin umdeild



Norska leiðin byggð­ist á grein­ingu og kort­lagn­ingu á stærstum hluta Nor­egs með til­liti til vind­orku­nýt­ing­ar. Áhersla var í fyrstu lögð á að greina þau lands­svæði sem úti­lokuð voru frá vind­orku­nýt­ingu. Síðan var unnið að því að greina þau lands­svæði sem hugs­an­lega gætu hentað fyrir slíka upp­bygg­ingu. Þau land­svæði voru að lokum skoðuð enn frekar með til­liti til þess hvaða svæði innan þeirra gætu hentað vel fyrir upp­bygg­ingu vind­orku­vera. Það vind­orku­kort sem varð til eftir þessa vinnu var í fram­hald­inu kynnt í Nor­egi og var ekki óum­deilt, sér­stak­lega meðal sveit­ar­fé­laga. Hafa norsk stjórn­völd því hafið end­ur­skoðun á aðferð­ar­fræð­inn­i. 

Flokkun skosku leið­ar­innar



Sú leið sem Skotar fóru byggð­ist á þeirri leið að flokka lands­svæði í þrjá flokka: 1) svæði þar sem vind­orku­ver eru ekki talin ásætt­an­leg, 2) svæði með veru­lega vernd eða sér­stöðu þar sem skoða þarf ein­stök til­vik með ítar­legum hætti áður en vind­orku­ver geta komið til álita og 3) svæði með mögu­leika á vind­orku­verum en þó alltaf háð mati með til­liti til skil­greindra við­miða.



Í skýrslu starfs­hóps­ins er lagt til að við breyt­ingar á lögum um ramma­á­ætl­un  verði í grund­vall­ar­at­riðum horft til skosku leið­ar­innar og hún aðlöguð að íslenskum aðstæð­um.

Tilraunarekstur vindmylla á Íslandi hefur reynst mjög vel. Mynd: EPA



Lög um ramma­á­ætlun áttu upp­haf­lega ein­göngu að ná til virkj­un­ar­kosta í vatns­afli og jarð­hita en við með­ferð frum­varps­ins á Alþingi var heiti lag­anna, gild­is­sviði og nokkrum greinum frum­varps­ins breytt þannig að þau yrðu ekki ein­ungis bundin við vatns­afl og jarð­hita. Hins vegar hafa komið fram sjón­ar­mið um að lögin gildi ekki um vind­orku og að fjalla þyrfti með skýr­ari hætti um þennan virkj­un­ar­kost í þeim.

Ramma­á­ætlun föst í þing­inu



Vind­orku­nýt­ing fellur að mati umhverf­is- og auð­linda­ráðu­neyt­is­ins und­ir  ramma­á­ætl­un. Verk­efn­is­stjórn ramma­á­ætl­unar hefur á grund­velli lag­anna fjallað um tvo virkj­ana­kosti í vind­orku í þriðja áfanga ramma­á­ætl­un­ar;  Búr­fellslund (200 MW) og Blöndu­lund (100 MW). Nið­ur­staða verk­efn­is­stjórnar var á þá leið að Búr­fellslundur færi í bið­flokk en Blöndu­lundur í orku­nýt­ing­ar­flokk. Þings­á­lykt­un­ar­til­laga sem byggir á nið­ur­stöðum verk­efn­is­stjórnar í 3. áfanga ramma­á­ætl­unar hefur hins vegar enn sem komið er ekki hlotið end­an­lega umfjöllun Alþing­is. Í 4. áfanga ramma­á­ætl­un­ar, sem nú er í vinnslu, hafa um 34 virkj­un­ar­kostir í vind­orku komið til með­ferðar hjá verk­efn­is­stjórn.

Óþrjót­andi auð­lind



Sér­staða vind­orkunnar sem virkj­un­ar­kosts er nokk­ur. Sem auð­lind er hann nokkurn veg­inn óþrjót­andi og að sama skapi ekki jafn stað­bund­inn og aðrir og hefð­bundn­ari virkj­ana­kost­ir. Þá krefj­ast vind­orku­ver almennt minni und­ir­bún­ings­tíma, mun fljót­legra er að reisa slík mann­virki, auk þess sem hægt er að reisa þau í skil­greindum áföngum í sam­ræmi við eft­ir­spurn.  



„Telja verður að vind­orku­ver geti í mörgum til­vikum haft í för með sér minna óaft­ur­kræft rask en hefð­bundn­ari orku­kost­ir, ef rétt er að stað­ið, enda er auð­veld­ara að fjar­lægja slík mann­virki að stærstum hluta ásamt flestum öðrum ummerkjum af virkj­un­ar­stað, sé tekin ákvörðun um að hætta starf­sem­i,“ segir í grein­ar­gerð frum­varps­drag­anna. „Segja má því að nýt­ing vind­orku á til­teknu lands­svæði bindi ekki hendur fram­tíð­ar­kyn­slóða með jafn afger­andi hætti og oft er þegar um er að ræða nýt­ingu á hinum hefð­bundn­ari orku­kost­u­m.“

Ákjós­an­legt að nýta á Íslandi



 Hag­kvæmni vind­orku er að aukast hratt og áhugi á hag­nýt­ingu hennar fer vax­andi. Rekstur ein­stakra vind­orku­stöðva á Íslandi í til­rauna­skyni hefur verið umfram vænt­ingar og land- og veð­ur­fræði­legar aðstæður ákjós­an­legar til nýt­ingar vind­orku á Íslandi.



Þar sem virkj­un­ar­kostir í vind­orku eru ekki jafn bundnir við ákveðna stað­setn­ingu eins og hinir hefð­bundnu virkj­un­ar­kostir gefur það stjórn­völdum mik­il­vægt tæki­færi til að móta opin­bera stefnu um það hvar helst eigi að stað­setja slíka starf­semi og hvar ekki, til að reyna eins og kostur er að lág­marka nei­kvæð umhverf­is­leg áhrif af henni, segir í grein­ar­gerð­inni.

Hlut­verk verk­efn­is­stjórnar



 Verk­efn­is­stjórn ramma­á­ætl­unar gerir til­lögu að flokkun fram­kom­inna virkj­un­ar­kosta hverju sinni í vernd­ar­flokk, bið­flokk og orku­nýt­ing­ar­flokk. Með laga­breyt­ing­unni yrði hlut­verk verk­efn­is­stjórnar hvað vind­orku­kosti varðar í fyrsta lagi að yfir­fara alla slíka virkj­un­ar­kosti  eftir að Orku­stofnun hefur farið yfir þá og greina lands­svæði sem áhugi er að reisa þá á. Ef stað­setn­ingin er innan svæða í flokki 1 þá vísar verk­efn­is­stjórn slíkum virkj­un­ar­kostum frá. Sé stað­setn­ingin hvorki á svæði í flokki 1 né í flokki 3, þá tekur verk­efn­is­stjórn slíka kosti til skoð­unar og mats út frá meg­in­reglum og við­miðum sem koma fram í þings­á­lyktun um stefnu stjórn­valda um nýt­ingu vind­orku. Telji verk­efn­is­stjórn hins vegar eftir skoðun sína að virkj­un­ar­kostur falli hvorki undir flokk 1 né flokk 2, þá til­kynnir hún ráð­herra um þá nið­ur­stöðu sína og gert er ráð fyrir að slíkir virkj­un­ar­kostir sæti ekki frek­ari máls­með­ferð samkvæmt lögum um ramma­á­ætlun og geti farið áfram í hefð­bundið leyf­is­veit­ing­ar­ferli.



Eins og verið hefur mun hlut­að­eig­andi virkj­ana­kostur þurfa að fara í gegnum hefð­bundna opin­bera leyf­is­veit­ing­ar­ferla og mæta þeim kröfum sem þar er að finna, t.d. í lögum um mat á umhverf­is­á­hrif­um, raf­orku­lög­um, skipu­lags­lögum og mann­virkja­lög­um. Hlut­að­eig­andi sveit­ar­fé­lag þarf einnig að gera ráð fyrir slíkum virkj­un­ar­kosti og til­heyr­andi mann­virkjum í skipu­lagi sínu því frum­varpið gerir ekki ráð fyrir því að sveit­ar­fé­lögum beri sjálf­stæð skylda til að aðlaga skipu­lags­á­ætl­anir sínar að virkj­ana­kostum í vind­orku eins og gildir um hina hefð­bundnu orku­kosti, vatns­afl og jarð­hita, jafn­vel þó slík verk­efni hljóti fram­gang sam­kvæmt lögum um vernd­ar- og orku­nýt­ing­ar­á­ætl­un. 



Frum­varps­drögin má nálg­ast hér og umsagn­ar­frestur er til 5. febr­ú­ar.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Einungis Tyrkir og Pólverjar máttu þola meiri verðhækkanir en Íslendingar í fyrra af löndunum sem Eurostat mælir
Verðbólgan á Íslandi hærri en í flestum Evrópulöndum
Verðhækkanir hérlendis voru langt umfram þróun flestra annarra Evrópulanda í fyrra, en verðbólgan í síðasta mánuði var aðeins hærri í Tyrkland og Póllandi, samkvæmt nýjum mælingum Eurostat.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, er einn þeirra sex sem eru með stöðu sakbornings í rannsókn héraðssaksóknara á viðskiptaháttum fyrirtækisins.
Úrskurður um að afhenda héraðssaksóknara gögn frá endurskoðanda Samherja ómerktur
Landsréttur hefur ómerkt úrskurð um að embætti héraðssaksóknara eigi að fá gögn varðandi bókhald og reikningskil allra félaga Samherja frá KPMG, fyrrverandi endurskoðanda félagsins, og gert héraðsdómi að taka málið aftur fyrir.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Andrés Pétursson
Brexit er efnahagslegt högg fyrir Breta
Kjarninn 25. febrúar 2021
Guðjón Sigurbjartsson
Fæðuöryggi – Hvað á að gera við afa?
Kjarninn 25. febrúar 2021
Tæplega 30 prósent aðspurðra í nýlegri könnun vilja að Ísland gangi í Evrópusambandið.
Íslendingarnir sem vilja helst ganga í ESB
Lítil hreyfing er á afstöðu Íslendinga til inngöngu í Evrópusambandið á milli ára og enn eru fleiri andvígir en hlynntir þeirri vegferð, samkvæmt nýlegri könnun Maskínu. En hvaða kjósendahópar á Íslandi vilja ganga í ESB? Kjarninn kíkti á það.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Tryggvi Gunnarsson umboðsmaður Alþingis lætur af störfum í lok apríl.
Tryggvi hættir sem umboðsmaður Alþingis eftir rúm 22 ár í starfi
Tryggvi Gunnarsson, sem skipaður var umboðsmaður Alþingis árið 1998, hefur beðist lausnar og forsætisnefnd Alþingis samþykkt beiðni hans. Nýr umboðsmaður verður kjörinn af Alþingi fyrir lok aprílmánaðar.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Niðurstaðan ýmist sögð staðfesta „tilefnislausa aðför“ eða „kerfislægt misrétti“
Formaður stéttarfélagsins Eflingar og framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins eru ekki sammála um hvernig túlka skuli niðurstöðu héraðsdóms í máli rúmenskra verkamanna gegn starfsmannaleigu og Eldum rétt. Frávísun málsins verður áfrýjað til Landsréttar.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Talsvert um að fólk afþakki bólusetningu með bóluefni AstraZeneca
Sóttvarnalæknir telur enga ástæðu fyrir fólk til að afþakka eitt bóluefni umfram önnur líkt og talsverður hópur fólks hefur gert undanfarið.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Meira úr sama flokkiInnlent