Ætti Strætó að losa sig við aksturshattinn?

Strætó lét nýlega vinna fyrir sig skýrslu um útvistun á akstri. Hjálmar Sveinsson borgarfulltrúi og stjórnarformaður Strætó segir útvistun á öllum akstri hafa komið til umræðu hjá stjórn, en að engar ákvarðanir hafi verið teknar.

Strætó
Auglýsing

Rekstr­ar­fyr­ir­komu­lag almenn­ings­sam­gangna á höf­uð­borg­ar­svæð­inu sker sig frá því sem tíðkast í flestum nágranna­löndum Íslands, en fátítt er að bæði stjórn og skipu­lagn­ing þjón­ust­unnar og akstur vagna sé á sömu opin­beru hend­inni, sam­kvæmt því sem fram kemur í nýlegri skýrslu sem VSB verk­fræði­stofa vann fyrir Strætó.

Almenn­ings­ferða­stofur og akst­urs­að­ilar

Á enskri tungu eru tvö mis­mun­andi nöfn yfir þessi tvö mis­mun­andi hlut­verk, stofn­anir sem stýra og skipu­leggja almenn­ings­sam­göngu­þjón­ustu eru kall­aðar Public Tran­sport Aut­hority en þeir aðilar sem keyra stræt­is­vagn­ana eru Public Tran­sport Oper­ator.

Orð yfir fyrr­nefndu stofnana­gerð­ina er varla til í íslenskri tungu, sökum þess að engar hrein­rækt­aðar slíkar eru starf­andi á Íslandi, en þær eru kall­aðar almenn­ings­ferða­stofur í skýrslu VSB en þau félög sem aka vag­an­ana akst­urs­að­il­ar.

Strætó sinnir þessum báðum hlut­verkum í dag án nokk­urra skila á milli mis­mun­andi þátta rekst­urs­ins, en fyr­ir­tækið útvistar þó um helm­ingi pró­sent af öllum akstri sínum til ann­arra akst­urs­að­ila.

„Strætó bs er því með tvo hatta, almenn­ings­ferða­stofu­hatt (AFS) og akst­urs­að­ila­hatt,“ segir í skýrsl­unni, sem var ætlað að vera inn­legg í skoðun á því hvort Strætó skuli halda áfram að aka eigin vagna að ein­hverju leyti eða bjóða út allan akstur og hvað megi læra af reynslu ann­arra ríkja í þessum efn­um.

Fyr­ir­komu­lag Strætó á skjön við öll Norð­ur­lönd­in, Hol­land og Eist­land

Við skýrslu­gerð­ina setti VSB sig í sam­band við sex almenn­ings­ferða­stofur og tvo akst­urs­að­ila í Dan­mörku, Finn­landi, Nor­egi, Sví­þjóð, Hollandi og Eist­landi til þess að að skoða kosti og galla núver­andi kerfis hjá Strætó.

„Engin for­dæmi fund­ust í lönd­unum sex fyrir sams­konar fyr­ir­komu­lagi og upp­setn­ingu og Strætó bs. Ein­staka dæmi voru nefnd þar sem akstur vagna er ennþá á höndum opin­berra aðila en þá er um að ræða akst­urs­að­ila í opin­berri eigu. Skýr skil eru þannig alltaf á milli stjórn­sýslu­ein­ing­ar­inn­ar/al­menn­ings­ferða­stof­unnar (AFS) og aksturað­il­ans,“ segir í skýrsl­unni.

Fyrir árið 1990 var hins vegar algengt að stjórn­sýsla og skipu­lag akst­urs væru á sömum höndum í Norð­ur­-­Evr­ópu, en það er liðin tíð. Lagaum­hverfið fyrir almennnings­sam­göngur og útboðs­mál í Evr­ópu breytt­ist á árunum 1985-2000 og það leiddi til þess að skilið var á milli þeirra opin­beru aðila sem skipu­leggja og stýra sam­göng­unum og þeirra aðila sem keyra.

Auglýsing

Þó eru dæmi um það, t.d. í Árósum í Dan­mörku, að opin­berir aðilar eigi fyr­ir­tæki sem sinnir akstri almenn­ings­vagna. En það er bara af því að það tókst ekki að selja fyr­ir­tæk­ið, sam­kvæmt því sem segir í skýrsl­unni.

Strætó hefur notað svo­kall­aða samn­ings­kaupa­leið við útvistun á sínum eigin akstri og hið sama á við hjá öllum þeim almenn­ings­ferða­stofum í Norð­ur­-­Evr­ópu sem veittu VSB upp­lýs­ingar um sína starf­semi. Þau svör feng­ust að almennt tæki útboðs­ferli fyrir almenn­ings­sam­göngur fremur langan tíma, eða á bil­inu 2-3 ár.

Mikil end­ur­nýj­un­ar­þörf í flot­anum

Eins og Kjarn­inn sagði frá í frétta­skýr­ingu um rekstr­ar­stöðu Strætó fyrir rúmu ári síðan var aukin útvistun akst­urs á meðal þess sem ráð­gjafar frá KPMG sögðu vert að skoða til þess að mæta þeirri stöðu að stræt­is­vagna­flot­inn á höf­uð­borg­ar­svæð­inu er orð­inn fremur gam­all.

Strætó á lítið fé til þess að ráð­ast í nauð­syn­lega end­ur­nýjun vagna­kosts­ins og er meira að segja að grípa til hag­fræð­ing­ar­að­gerða um þessar mundir – sem fel­ast í því að skera síð­ustu ferð dags­ins aftan af ferða­á­ætl­unum á all­mörgum leiðum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Jóhannes Svavar Rún­ars­son fram­kvæmda­stjóri Strætó sagði við Kjarn­ann í fyrra að útboðs­ferli fyrir vagna væri tíma­frekt og leysti ekki málin til skemmri tíma, en að til lengri tíma þyrftu sveit­ar­fé­lögin sem eiga Strætó að marka sér stefnu um hvort halda ætti áfram að aka eigin vagna eða útvista öllum akstri eins og gert væri í höf­uð­borgum nágranna­landa.

Hjálmar Sveinsson borgarfulltrúi Samfylkingar og stjórnarformaður Strætó bs. Mynd: Bára Huld Beck

Hjálmar Sveins­son borg­ar­full­trúi Sam­fylk­ingar er stjórn­ar­for­maður Strætó bs. Hann segir í sam­tali við Kjarn­ann að það sé ekki búið að taka neinar ákvarð­anir um þessi mál í stjórn Strætó, en að það geti verið að hlut­fall útvist­unar breytt­ist aðeins með hinu nýja leiða­kerfi Strætó sem til stendur að inn­leiða.

Hann segir hug­myndir um að útvista öllum akstri Strætó hafa komið til umræðu á vett­vangi stjórn­ar, en að það sé ekki búið að taka neina ákvörð­un. „Í mínum huga er eðli­legt að taka ákvörðun um það þegar nær dregur því að Borg­ar­línan fari að kom­ast í gagn­ið,“ segir Hjálm­ar.

Spurður um hvort ekki þurfi að fara að taka ákvarð­anir um þessi efni, þar sem útboð um hvort heldur nýja vagna eða útvistun akst­urs geti verið tíma­frek, segir Hjálmar að stjórnin sé „með­vituð um að tím­inn líð­ur“ en þó sé ekki komið að neinni úrslita­stundu enn.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Harmsaga fílsins Happy
Hún er ekki persóna sem á rétt á frelsi segja dómstólar þrátt fyrir að henni hafi verið rænt frá fjölskyldu sinni, hún fönguð, bundin og barin. Misst einu vini sína í prísundinni og aldrei eignast afkvæmi.
Kjarninn 26. júní 2022
Fólk lagði blóm og kerti á götu í Stokkhólmi til minningar um sænska rapparann Einar sem var skotinn til bana í október í fyrra.
Sænskir ráðherrar í læri hjá Dönum
Á meðan morðum sem framin eru með skotvopnum fækkar í mörgum Evrópulöndum fjölgar þeim í Svíþjóð. Í Danmörku fækkar slíkum morðum og nú vilja Svíar læra af Dönum hvernig hægt sé að draga úr glæpum af þessu tagi.
Kjarninn 26. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Meira úr sama flokkiInnlent