Danir leita í örvæntingu að þjóðarréttinum sínum

hakkeboef-a6469ba0.1.jpg
Auglýsing

Hver skyldi vera þjóð­ar­réttur Dana? Er það rauð pylsa eða kjöt­boll­ur? Gæti það verið pur­u­steik eða kannski medister­pysla? Þótt allur þessi matur sé í margra augum „peru­danskur“ er eng­inn þeirra á meðal þeirra átta sem Danir velja nú sem þjóð­ar­rétt.

Á allra síð­ustu árum hefur mikið verið rætt um „hið nor­ræna eld­hús“ eins og það er kall­að. Ekki eru það háglans­andi skápa­hurðir eða hæg­lok­andi hljóð­lausar skúffur sem þarna er átt við þótt orða­lagið gefi það ef til vill til til kynna, heldur mat­ur­inn sjálf­ur. Þegar svo er spurt hvað sé átt við með „hinu nor­ræna eld­húsi“ svara sér­fræð­ingar því til að þá séu menn að meina mat sem til verður eða aflað er á heima­slóðum en ekki fluttur yfir hálfan hnött­inn, ein­faldur matur og ein­föld til­gerð­ar­laus mat­reiðsla. Þekkt­asti veit­inga­stað­ur­inn í „hinu nor­ræna eld­húsi“ NOMA getur þó engan veg­inn flokk­ast undir þennan ein­fald­leika og til­gerð­ar­lausa mat­reiðslu, að ekki sé nú minnst á verðið á veit­ing­un­um, sem tæp­ast telst við alþýðu­hæfi.

„Ráð­herr­ann lýsti því yfir fyrir nokkru að ekki nái nokk­urri átt að Danir skuli ekki eiga einn sann­kall­aðan þjóð­ar­rétt. Danir séu miklir mat­menn, tali mikið um mat, borði mikið og dreymi jafn­vel um mat (að sagt er), en þegar spurt er um þjóð­ar­rétt­inn klóra þeir sér í koll­inum og líta hver á annan.“

Auglýsing

Hér í Dan­mörku brosa margir að þessu tali um nor­rænan mat en allir geta lík­lega verið sam­mála um að æski­legt sé að nýta sem mest og best það sem fæst á heima­slóð­um. Umræðan um allan þann mat sem endar í rusla­tunn­unum hefur um nokk­urt skeið verið mjög áber­andi hér og mat­væla­ráð­herr­ann Dan Jörg­en­sen hefur látið þau mál mjög til sín taka. Hann hefur líka reynt að koma af stað umræðum um hversu mik­il­vægt það sé að varð­veita þjóð­legar mat­ar­hefð­ir. Ráð­herr­ann lýsti því yfir fyrir nokkru að ekki nái nokk­urri átt að Danir skuli ekki eiga einn sann­kall­aðan þjóð­ar­rétt. Danir séu miklir mat­menn, tali mikið um mat, borði mikið og dreymi jafn­vel um mat (að sagt er), en þegar spurt er um þjóð­ar­rétt­inn klóra þeir sér í koll­inum og líta hver á ann­an. „Þessu breytum við!“ sagði ráð­herr­ann.

Dan Jörgensen, matvælaráðherra Dana, á góðri stundu. Dan Jörg­en­sen, mat­væla­ráð­herra Dana, á góðri stund­u.

Mat­ar­kosn­ingin mikla



Mat­væla­ráð­herr­ann lét ekki sitja við orðin tóm. Að frum­kvæði hans var settur saman listi með 24 þekktum dönskum réttum og svo gafst almenn­ingi kostur á að velja „sinn“ rétt. Land­inu var skipt upp í átta svæði og skyldi sá réttur sem flest atkvæði fengi á hverju svæði kom­ast í úrslit. Tugir þús­unda tóku þátt í þess­ari kosn­ingu og rétt­irnir átta sem end­an­lega verður valið á milli eru þess­ir:

Kar­bon­aði (Kreben­ett­ur) með kart­öflumús.

Brændende kær­lig­hed (smá­brytjað beikon steikt á pönnu með lauk) ásamt kart­öflumús og sult­uðum rauðróf­um, berjum eða svepp­um.

Smurt brauð (S­mör­rebr­öd) sam­sett að eigin vali hvers og eins.

Steikt flesk (þykkar beikon­sneið­ar) steikt á pönnu, með stein­seljusósu og soðnum kart­öfl­um.

Eplaflesk (beikon skorið í all­stóra ten­inga) ásamt létt­steiktum epla­sneiðum og rauð­lauk. Borið fram á volgu rúg­brauði.

Steikt svína­kótel­etta, ásamt hvít­káls­mús (stu­vet) og vor­lauk.

Hakka­buff (úr nauta­kjöti) með soðnum kart­öfl­um, gul­rótum og/eða rauðrófum og mjúk­steiktum lauk og spældu eggi

Steikt síld með kart­öflumús, harðsoðnu brytj­uðu eggi, hrárri eggjar­auðu, asíu­sneiðum og rist­uðu rúg­brauði, skornu í bita.

Hvorki kjöt­bollur né pur­u­steik



Á list­anum eru hvorki kjöt­bollur né pur­u­steik sem margir höfðu búist við að kæmust í úrslit­in. Ekki heldur steikt rauð­spretta sem er vin­sæll rétt­ur. Þótt spag­hetti með kjöt­sósu sé einn vin­sæl­asti hvers­dags­matur Dana bjugg­ust fæstir við að sá réttur kæm­ist á list­ann. Þekktur mat­reiðslu­maður lét hafa eftir sér að það yrði nú saga til næsta bæjar ef Danir veldu slíkt „gums“ sem þjóð­ar­rétt. Sá ótti reynd­ist sem­sagt ástæðu­laus. Danir eru ekki miklar fiskætur og þess vegna kemur það ekki sér­stak­lega á óvart að steikt síld skuli vera eini fisk­rétt­ur­inn sem kemst á blað. Það voru reyndar íbúar Borg­und­ar­hólms sem völdu síld­ina.

Flestir veðja á steikt flesk



Þessa dag­ana eru Danir að kjósa þjóð­ar­rétt­inn. Kosið er á net­inu og allir geta kos­ið, hver ein­stak­lingur þó aðeins einu sinni. Síð­asti dagur atkvæða­greiðsl­unnar verður 16. nóv­em­ber.

Sam­kvæmt mjög óform­legum könn­unum fjöl­miðla hall­ast flestir að því að steikt flesk með stein­seljusósu verði fyrir val­inu. Hakk­buffið hafa líka margir nefnt og einnig eplaflesk­ið. Þann 20. nóv­em­ber verða svo úrslitin til­kynnt.

Fast­lega má búast við að „þjóð­ar­rétt­ur­inn“ verði áber­andi á mat­seðlum danskra veit­inga­staða á næst­unni og víst má telja að mikið verði um valið fjallað í fjöl­miðlum og skoð­anir örugg­lega skipt­ar. Ýmsir hafa gert góð­lát­legt grín að öllu þessu „þjóð­ar­rétt­ar­til­standi“ eins og það er gjarnan kallað en þótt engar tölur hafi verið birtar um „kjör­sókn­ina“ enn sem komið er. Virtur blaða­maður á einu stóru blað­anna hér í Dan­mörku sagði í sjón­varps­við­tali að þessar kosn­ingar væru alveg dæmi­gerðar fyrir Dani, „engri annarri þjóð hefði dottið slíkt og því­líkt í hug.“ Bætti svo við: „verður það ekki þjóð­ar­drykk­ur­inn næst?“

Libra skjálfti hjá seðlabönkum
Áform Facebook um að setja í loftið Libra rafmyntina á næsta ári hafa valdið miklum titringi hjá seðlabönkum. Hver verða áhrifin? Þegar stórt er spurt, er fátt um svör og óvissan virðist valda áhyggjum hjá seðlabönkum heimsins.
Kjarninn 24. júní 2019
Lögfræðikostnaður vegna orkupakkans rúmlega 16 milljónir
Lögfræðiráðgjafar var aflað frá sex aðilum.
Kjarninn 24. júní 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Þörf á rannsóknum á ofbeldi í garð kennara hér á landi
Kjarninn 24. júní 2019
Stuðningur við þriðja orkupakkan eykst mest meðal kjósenda Vinstri grænna
90 prósent kjósenda Miðflokksins eru mjög eða frekar andvíg innleiðingu þriðja orkupakkans.
Kjarninn 24. júní 2019
Vilja koma böndum á óhóflega sykurneyslu landsmanna
Skipaður hefur starfshópur til að innleiða aðgerðaáætlun Embættis landlæknis til að draga úr sykurneyslu landsmanna. Landlæknir telur að vörugjöld og skattlagning á sykruð matvæli sé sú aðgerð sem beri hvað mestan árangur þegar draga á úr sykurneyslu.
Kjarninn 24. júní 2019
Kjósendur Miðflokks, Flokks fólksins og Framsóknar helst á móti Borgarlínu
Kjósendur Samfylkingar, Viðreisnar og Pírata eru hlynntastir Borgarlínu.
Kjarninn 24. júní 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Hvalárvirkjun í óþökk landeigenda
Leslistinn 24. júní 2019
Borgarlínan
Stuðningur við Borgarlínu aldrei mælst meiri
54 prósent Íslendinga eru hlynnt Borgarlínunni en um 22 prósent andvíg.
Kjarninn 24. júní 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None