Danir leita í örvæntingu að þjóðarréttinum sínum

hakkeboef-a6469ba0.1.jpg
Auglýsing

Hver skyldi vera þjóð­ar­réttur Dana? Er það rauð pylsa eða kjöt­boll­ur? Gæti það verið pur­u­steik eða kannski medister­pysla? Þótt allur þessi matur sé í margra augum „peru­danskur“ er eng­inn þeirra á meðal þeirra átta sem Danir velja nú sem þjóð­ar­rétt.

Á allra síð­ustu árum hefur mikið verið rætt um „hið nor­ræna eld­hús“ eins og það er kall­að. Ekki eru það háglans­andi skápa­hurðir eða hæg­lok­andi hljóð­lausar skúffur sem þarna er átt við þótt orða­lagið gefi það ef til vill til til kynna, heldur mat­ur­inn sjálf­ur. Þegar svo er spurt hvað sé átt við með „hinu nor­ræna eld­húsi“ svara sér­fræð­ingar því til að þá séu menn að meina mat sem til verður eða aflað er á heima­slóðum en ekki fluttur yfir hálfan hnött­inn, ein­faldur matur og ein­föld til­gerð­ar­laus mat­reiðsla. Þekkt­asti veit­inga­stað­ur­inn í „hinu nor­ræna eld­húsi“ NOMA getur þó engan veg­inn flokk­ast undir þennan ein­fald­leika og til­gerð­ar­lausa mat­reiðslu, að ekki sé nú minnst á verðið á veit­ing­un­um, sem tæp­ast telst við alþýðu­hæfi.

„Ráð­herr­ann lýsti því yfir fyrir nokkru að ekki nái nokk­urri átt að Danir skuli ekki eiga einn sann­kall­aðan þjóð­ar­rétt. Danir séu miklir mat­menn, tali mikið um mat, borði mikið og dreymi jafn­vel um mat (að sagt er), en þegar spurt er um þjóð­ar­rétt­inn klóra þeir sér í koll­inum og líta hver á annan.“

Auglýsing

Hér í Dan­mörku brosa margir að þessu tali um nor­rænan mat en allir geta lík­lega verið sam­mála um að æski­legt sé að nýta sem mest og best það sem fæst á heima­slóð­um. Umræðan um allan þann mat sem endar í rusla­tunn­unum hefur um nokk­urt skeið verið mjög áber­andi hér og mat­væla­ráð­herr­ann Dan Jörg­en­sen hefur látið þau mál mjög til sín taka. Hann hefur líka reynt að koma af stað umræðum um hversu mik­il­vægt það sé að varð­veita þjóð­legar mat­ar­hefð­ir. Ráð­herr­ann lýsti því yfir fyrir nokkru að ekki nái nokk­urri átt að Danir skuli ekki eiga einn sann­kall­aðan þjóð­ar­rétt. Danir séu miklir mat­menn, tali mikið um mat, borði mikið og dreymi jafn­vel um mat (að sagt er), en þegar spurt er um þjóð­ar­rétt­inn klóra þeir sér í koll­inum og líta hver á ann­an. „Þessu breytum við!“ sagði ráð­herr­ann.

Dan Jörgensen, matvælaráðherra Dana, á góðri stundu. Dan Jörg­en­sen, mat­væla­ráð­herra Dana, á góðri stund­u.

Mat­ar­kosn­ingin mikla



Mat­væla­ráð­herr­ann lét ekki sitja við orðin tóm. Að frum­kvæði hans var settur saman listi með 24 þekktum dönskum réttum og svo gafst almenn­ingi kostur á að velja „sinn“ rétt. Land­inu var skipt upp í átta svæði og skyldi sá réttur sem flest atkvæði fengi á hverju svæði kom­ast í úrslit. Tugir þús­unda tóku þátt í þess­ari kosn­ingu og rétt­irnir átta sem end­an­lega verður valið á milli eru þess­ir:

Kar­bon­aði (Kreben­ett­ur) með kart­öflumús.

Brændende kær­lig­hed (smá­brytjað beikon steikt á pönnu með lauk) ásamt kart­öflumús og sult­uðum rauðróf­um, berjum eða svepp­um.

Smurt brauð (S­mör­rebr­öd) sam­sett að eigin vali hvers og eins.

Steikt flesk (þykkar beikon­sneið­ar) steikt á pönnu, með stein­seljusósu og soðnum kart­öfl­um.

Eplaflesk (beikon skorið í all­stóra ten­inga) ásamt létt­steiktum epla­sneiðum og rauð­lauk. Borið fram á volgu rúg­brauði.

Steikt svína­kótel­etta, ásamt hvít­káls­mús (stu­vet) og vor­lauk.

Hakka­buff (úr nauta­kjöti) með soðnum kart­öfl­um, gul­rótum og/eða rauðrófum og mjúk­steiktum lauk og spældu eggi

Steikt síld með kart­öflumús, harðsoðnu brytj­uðu eggi, hrárri eggjar­auðu, asíu­sneiðum og rist­uðu rúg­brauði, skornu í bita.

Hvorki kjöt­bollur né pur­u­steik



Á list­anum eru hvorki kjöt­bollur né pur­u­steik sem margir höfðu búist við að kæmust í úrslit­in. Ekki heldur steikt rauð­spretta sem er vin­sæll rétt­ur. Þótt spag­hetti með kjöt­sósu sé einn vin­sæl­asti hvers­dags­matur Dana bjugg­ust fæstir við að sá réttur kæm­ist á list­ann. Þekktur mat­reiðslu­maður lét hafa eftir sér að það yrði nú saga til næsta bæjar ef Danir veldu slíkt „gums“ sem þjóð­ar­rétt. Sá ótti reynd­ist sem­sagt ástæðu­laus. Danir eru ekki miklar fiskætur og þess vegna kemur það ekki sér­stak­lega á óvart að steikt síld skuli vera eini fisk­rétt­ur­inn sem kemst á blað. Það voru reyndar íbúar Borg­und­ar­hólms sem völdu síld­ina.

Flestir veðja á steikt flesk



Þessa dag­ana eru Danir að kjósa þjóð­ar­rétt­inn. Kosið er á net­inu og allir geta kos­ið, hver ein­stak­lingur þó aðeins einu sinni. Síð­asti dagur atkvæða­greiðsl­unnar verður 16. nóv­em­ber.

Sam­kvæmt mjög óform­legum könn­unum fjöl­miðla hall­ast flestir að því að steikt flesk með stein­seljusósu verði fyrir val­inu. Hakk­buffið hafa líka margir nefnt og einnig eplaflesk­ið. Þann 20. nóv­em­ber verða svo úrslitin til­kynnt.

Fast­lega má búast við að „þjóð­ar­rétt­ur­inn“ verði áber­andi á mat­seðlum danskra veit­inga­staða á næst­unni og víst má telja að mikið verði um valið fjallað í fjöl­miðlum og skoð­anir örugg­lega skipt­ar. Ýmsir hafa gert góð­lát­legt grín að öllu þessu „þjóð­ar­rétt­ar­til­standi“ eins og það er gjarnan kallað en þótt engar tölur hafi verið birtar um „kjör­sókn­ina“ enn sem komið er. Virtur blaða­maður á einu stóru blað­anna hér í Dan­mörku sagði í sjón­varps­við­tali að þessar kosn­ingar væru alveg dæmi­gerðar fyrir Dani, „engri annarri þjóð hefði dottið slíkt og því­líkt í hug.“ Bætti svo við: „verður það ekki þjóð­ar­drykk­ur­inn næst?“

Bólusótt í hættu
Er réttlætanlegt að geyma veirur eins og bólusótt, sem geta valdið jafnmiklum mannskaða og raun ber vitni?
Kjarninn 21. september 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Uppfærðar græjur, Sambandið og Apple Arcade
Kjarninn 21. september 2019
Birgir Birgisson
Reið hjól
Kjarninn 21. september 2019
Þjálfa þarf peningahund til að berjast gegn peningaþvætti
Embætti tollstjóra skortir bæði þekkingu og úrræði til að geta almennilega haft eftirlit með smygli á reiðufé til Íslands. Á meðal þeirra úrræða sem lagt er til að ráðist verði í er að þjálfa peningahund.
Kjarninn 21. september 2019
Klikkið
Klikkið
Klikkið - Að iðka mannréttindi
Kjarninn 21. september 2019
Athuga hvar eftirlitsaðilar gera ónauðsynlegar kröfur til matvæla
Umhverfisráðherra hefur hrundið af stað aðgerðum til að vinna gegn matarsóun á Íslandi. Meðal annars verður gerð athugun á því hvar eftirlitsaðilar gera mögulega ónauðsynlegur kröfur til matvælaöryggis sem ýtt gætu undir matarsóun.
Kjarninn 21. september 2019
Brim-flétta KS fagnaðarefni fyrir Skagfirðinga
Eftir að hafa keypt hlutabréf í Brimi, og selt nokkrum vikum síðar, hefur Kaupfélag Skagfirðinga styrkt stöðu sína.
Kjarninn 21. september 2019
„Ljótur leikur hjá stjórnvöldum“
Formaður Viðreisnar gagnrýnir stjórnvöld harðlega fyrir viðbrögð við beiðni um skaðabætur.
Kjarninn 20. september 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None