Enn ekki upplýst um kostnað ríkislögmanns vegna ólöglegrar skipunar dómara í Landsrétt

Kostnaður ríkissjóðs vegna þess að þáverandi dómsmálaráðherra sinnti ekki rannsóknarreglu stjórnsýslulaga þegar hún lagði fyrir Alþingi lista yfir dómara sem ætti að skipa við Landsrétt var 141 milljónir króna í lok síðasta árs. Hann er enn að aukast.

Sigríður Á. Andersen sagði af sér sem dómsmálaráðherra vegna málsins
Sigríður Á. Andersen sagði af sér sem dómsmálaráðherra vegna málsins
Auglýsing

Emb­ætti rík­is­lög­manns svarar því ekki til hver kostn­aður þess var við að reka mál íslenska rík­is­ins vegna skip­unar dóm­­ara í Lands­rétt, sem var dæmd ólög­­mæt af Hæsta­rétti og Mann­rétt­inda­­dóm­stól Evr­­ópu. 

Í svari Áslaugar Örnu Sig­ur­björns­dóttur dóms­mála­ráð­herra við fyr­ir­spurn Rósu Bjarkar Brynj­ólfs­dótt­ur, þing­manns Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, um kostn­að­inn segir að ekki sé haldið sér­stak­lega utan um tíma­skrán­ingu vegna ein­stakra mála hjá emb­ætt­inu. Því liggi ekki fyrir hversu margar vinnu­stundir hafi farið í verk­efn­ið. Eina aðkeypta þjón­usta emb­ætt­is­ins vegna máls­ins hafi verið vegna kostn­aðar við þýð­ingar á íslenskum dóm­um, nefnd­ar­á­litum og öðrum gögn­um. Fyrir und­ir­rétti Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins hafi kostn­að­ur­inn verið um 1,1 milljón krónur og fyrir yfir­deild um 4,2 millj­ónir króna. 

Annar þing­maður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, Helga Vala Helga­dótt­ir, hafði áður spurt dóms­mála­ráð­herra út í kostn­að­inn í mál­inu. Í svari sem hún fékk í febr­úar á þessu ári kom fram að beinn kostn­aður íslenska rík­is­ins væri um 141 milljón króna. Þá voru ekki taldar með skaða­bætur sem Eiríkur Jóns­­son, einn þeirra fjög­­urra sem Sig­ríður Á. And­er­sen, þáver­andi dóms­­mála­ráð­herra, ákvað að leggja ekki til að yrði skip­aður í rétt­inn þrátt fyrir að dóm­­nefnd hafi talið hann á meðal hæf­­ustu umsækj­enda á rétt á. 

Auglýsing
Auk þess vant­aði kostnað af starfi dóm­­nefndar um hæfni umsækj­enda um emb­ætti dóm­­ara og starfs­­manns henn­­ar, kostnað vegna aug­lýs­inga og annar slíkur kostn­aður sem til féll á und­ir­­bún­­ings­­stigi. Þá vant­aði inn í töl­­urnar kostnað vegna vinnu rík­­is­lög­­manns vegna máls­ins og þess vegna var spurt um hann á ný. 

Ólög­lega skip­aðir dóm­arar

Lands­rétt­ar­málið snýst um að í aðdrag­anda þess að Lands­­­réttur var settur á lagg­irn­­­ar, en hann hóf störf í byrjun árs 2018, þurfti að skipa 15 dóm­­­ara við nýja milli­­­­­dóms­­­stig­ið. Sér­­­­­­­stök hæf­is­­­­­nefnd mat Eirík þá sjö­unda hæf­astan af þeim sem sóttu um og Jón Hösk­­ulds­­son var einnig á meðal 15 hæf­­­ustu að mati henn­­­ar. Sig­ríður Á. And­er­sen, þáver­andi dóms­­­­­mála­ráð­herra, ákvað hins vegar að taka út fjóra þeirra sem hæf­is­­­­­nefndin hafði metið á meðal 15 hæf­­­­­ustu og setja aðra, sem nefndin hafði metið minna hæfa, inn á lista yfir þá sem hún vildi skipa. Eiríkur og Jón voru báðir þar á með­­al. Alþingi sam­­­­­þykkti svo lista Sig­ríð­­­­­ar.

Ást­ráður Har­alds­­­­­­­son og Jóhannes Rúnar Jóhanns­­­­­­­son, sem urðu báðir af dóm­­­­­­­ara­­­­­­­sæti í Lands­rétti vegna ákvörð­unar Sig­ríð­­­­­­­ar, stefndu rík­­­­­­­inu vegna ákvörð­unar Sig­ríð­­­­­­ar. Hæst­i­­­­­­réttur komst að þeirri nið­­­­­­ur­­­­­­stöðu í des­em­ber 2017 að Sig­ríður hafi brotið gegn stjórn­sýslu­lögum þegar hún ákvað að fara gegn áliti dóm­­­­­­nefnd­­­­­­ar­inn­­­­­­ar. 

Auk þess komst Mann­rétt­inda­­­­­dóm­­­­­stóll Evr­­­­­ópu að þeirri nið­­­­­ur­­­­­stöðu í mál­inu að dóm­­­­­ar­­­­­arnir fjórir sem voru færðir upp á lista Sig­ríðar væru ólög­­­­­lega skip­að­ir, og geti þar með ekki fellt dóma yfir þeim sem fyrir þá koma, enda hafi þeir ekki hlotið rétt­láta máls­­­­­með­­­­­­­­­ferð. Í kjöl­far þess að dómur Mann­rétt­inda­­­­­dóm­stóls­ins féll þá sagði Sig­ríður af sér emb­ætti dóms­­­­­mála­ráð­herra.

Eiríkur Jónsson.

Þeir Eiríkur og Jón höfð­uðu ekki sam­­­bæri­­­legt mál og Ást­ráður og Jóhann­es. Jón sendi hins vegar kröfu á íslenska ríkið eftir að dómur Hæsta­réttar lá fyrir þar sem hann krafði það um skaða- og miska­bætur vegna skip­unar í Lands­rétt. Þeirri kröfu var ekki svarað og í kjöl­farið höfð­aði Jón sem hann vann sigur í fyrir Hæsta­rétti fyrr í þessum mán­uð­i. 

Jón krafð­ist þess að fá bætt mis­­­­­­­mun launa, líf­eyr­is­rétt­inda og ann­­­­­­­arra launa­tengdra rétt­inda dóm­­­­­­­ara við Lands­rétt ann­­­­­­­ars vegar og hér­­­­­­­aðs­­­­­­­dóm­­­­­­­ara hins veg­­­­­­­ar. Jón krafð­ist þess að fá þennan mun greiddan út starfsævi sína, eða í níu ár. 

Eiríkur ákvað að fylgja í fót­­­­­spor Jóns stefndi rík­­­­­inu. Hann er fæddur árið 1977 og átti því um 27 ár eftir á vinn­u­­­­­­­­mark­aði þegar skipað var í Lands­rétt miðað við hefð­bund­inn eft­ir­­­­­­­­launa­ald­­­­­­­­ur.

Eiríkur sótti aftur um stöðu dóm­­­ara við Lands­rétt og var skip­aður í það emb­ætti síð­­­sum­­­­­ars 2019. Jón sótti söm­u­­­leiðis um lausa stöðu við Lands­rétt í fyrra og var skip­aður í sept­­­em­ber 2020. 

Sinnti ekki rann­­­sókn­­­ar­­­skyldu

Í dóms­orði Hæsta­réttar í málum Eiríks og Jóns sagði meðal ann­­­ars að Sig­ríði hafi ver­ið að gera til­­­lögu til Alþingis um skipun ann­­­ars eða ann­­­arra umsækj­enda en þeirra sem dóm­­­nefnd hafði metið hæf­asta, að því til­­­­­skildu að þeir full­nægðu almennum hæf­is­skil­yrðum lag­anna. „Til­laga ráð­herra um að víkja frá áliti dóm­­­nefndar og leggja til aðra umsækj­endur en þá sem dóm­­­nefnd hafði metið hæf­asta varð hins vegar að byggja á mál­efna­­­legum sjón­­­­­ar­miðum og vera reist á full­nægj­andi rann­­­sókn, sam­an­­­burði og rök­­­stuðn­­­ingi fyrir breyttri til­­­lögu um það hver eða hverjir umsækj­enda væru að mati ráð­herra hæf­­­astir til að gegna dóm­­­ara­emb­ætti önd­vert áliti dóm­­­nefnd­­­ar. Að feng­inni slíkri til­­­lögu frá ráð­herra væri það síðan hlut­verk Alþingis að hafa eft­ir­lit með því að til­­­laga ráð­herra full­nægði þessum kröf­um[...]Af hálfu gagn­á­frýj­anda hefur ekki verið gerð við­un­andi grein fyrir því hvaða sam­an­­­burður fór fram af hálfu ráð­herra á aðal­­­á­frýj­anda og öðrum umsækj­endum og hvernig inn­­­­­byrðis mati á þeim var hátt­að, en dóm­­­nefnd hafði sam­­­kvæmt stiga­töflu raðað aðal­­­á­frýj­anda í ell­efta sæti yfir 15 hæf­­­ustu umsækj­end­­­urna. Þá hefur Hæst­i­­­réttur eins og í hér­­­aðs­­­dómi greinir þegar hafnað sjón­­­­­ar­miðum um að þeir ann­­­markar hafi verið á dóm­­­nefnd­­­ar­á­lit­inu að til­­­efni hafi verið fyrir ráð­herra að víkja frá því.“ 

Af þessu leiði að vafi sé um það hvort full­nægj­andi rann­­­sókn máls­ins, og að öðru leyti lög­­­­­mæt með­­­­­ferð þess af hálfu ráð­herra, hefði leitt til ann­­­arrar nið­­­ur­­­stöðu um hæfni Eiríks og Jóns en dóm­­­nefnd hafði kom­ist að. Það verði að túlka þeim í hag.

Mest til Black­stone

Hæsti kostn­að­­ur­inn vegna máls­ins féll til vegna settra dóm­­ara í fjar­veru þeirra fjög­­urra dóm­­ara sem þurftu að fara í leyfi frá Lands­rétti eftir að skipan þeirra var dæmd ólög­­mæt. Þrír þeirra hafa nú verið end­ur­skip­aðir og sá fjórði, Jón Finn­­boga­­son, sótti um lausa stöðu við rétt­inn í lok síð­­asta árs. Fyrr á þessu var hins vegar Símon Sig­­valda­­son, dóm­­stjóri í Hér­­aðs­­dómi Reykja­vík­­­ur, skip­aður í þá stöðu. Ekki hefur verið samið við Jón um starfs­lok og hann því enn laun­aður dóm­ari við Lands­rétt án þess að geta dæmt í mál­um. Kostn­aður vegna skip­unar hans eykst því í hverjum mán­uði. Þegar upp­­haf­­lega var skipað í Lands­rétt hafði Jón lent í 30. sæti af 33 umsækj­endum á hæfn­is­lista dóm­­nefnd­­ar, en Sig­ríður And­er­sen, þáver­andi dóms­mála­ráð­herra, ákvað samt sem áður að skipa hann. Kostn­aður Lands­réttar vegna leyfis dóm­­ar­anna var rúm­­lega 73 millj­­ónir króna í lok síð­­asta árs. 

­Dæmdur máls­­kostn­aður vegna mála er tap­­ast höfðu fyrir íslenskum dóm­stólum var 10,6 millj­­ónir króna og máls­­kostn­aður fyrir Mann­rétt­inda­­dóm­stól Evr­­ópu 20 þús­und evr­­­ur, eða 3,1 milljón króna.  

Dæmdar miska- og/eða skaða­bætur er íslenska rík­­inu bar sam­­kvæmt dómum að greiða umsækj­endum um dóm­­ara­­starf voru sam­tals 19,7 millj­­ónir króna en inn í þá tölu vantar skaða­bætur Eiríks Jóns­­son­­ar, sem fékk við­­ur­­kennda skaða­­bóta­­skylda íslenska rík­­is­ins gagn­vart sér með dómi Hæsta­réttar fyrr í febr­­ú­­ar. 

Sér­­fræð­i­ráð­­gjöf til dóms­­mála­ráðu­­neyt­is­ins í aðdrag­anda og í kjöl­far nið­­ur­­stöðu Mann­rétt­inda­­dóm­stóls Evr­­ópu og yfir­­­deildar Mann­rétt­inda­­dóm­stóls Evr­­ópu kost­aði sam­tals um 36,1 milljón króna og íslensk þýð­ing dóms Mann­rétt­inda­­dóm­stóls Evr­­ópu í mál­inu kostn­aði um 1,1 milljón króna. Þýð­ing á íslenskum dóm­um, nefnd­­ar­á­litum og öðrum gögnum kost­aði sam­tals um 5,3 millj­­ónir króna. 

Í svar­inu til Rósu Bjarkar sem birt­ist í gær kemur fram að sér­fræði­ráð­gjöfin til dóms­mála­ráðu­neyt­is­ins fór að uppi­stöðu til lög­manns­stof­unnar Black­sto­ne, sem fékk greiddar tæp­lega 32 millj­ónir króna, og lög­manns­stof­unnar Advokatfirmaet Schjodt AS, sem fékk greiddar 4,5 millj­ónir króna.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jóhannes Þór Skúlason er framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar.
Vilja margföldun á framlagi ríkisins til rannsókna í ferðaþjónustu
Samtök ferðaþjónustunnar gagnrýna framsetningu á framlögum til ferðamála í umsögn sinni við fjármálaáætlun. Samtökin óska eftir 250 milljón króna árlegri hækkun framlaga til rannsókna í greininni á gildistíma áætlunarinnar.
Kjarninn 19. maí 2022
Húsnæðisstuðningur skuli fyrst og fremst nýtast þeim sem á þurfa að halda
Ljóst er að staða leigjenda út frá húsnæðisöryggi og byrði húsnæðiskostnaðar er lakari en þeirra sem eiga eigin íbúð. Aðgerða er þörf sem miða m.a. að því að lækka byrði húsnæðiskostnaðar hjá efnaminni leigjendum, samkvæmt nýrri skýrslu.
Kjarninn 19. maí 2022
Margar kvartanir byggðar „á misskilningi“
UN Women lýsa yfir þungum áhyggjum af aðstæðum einstaklinga sem hingað hafa leitað að skjóli og eru hluti af búsetuúrræði ÚTL á Ásbrú. Samkvæmt ÚTL hefur aðstaðan verið í stöðugri endurskoðun undanfarna rúma tvo mánuði.
Kjarninn 19. maí 2022
Þórður Snær Júlíusson
Að vinna þegar maður tapar
Kjarninn 19. maí 2022
Claudia Ashanie Wilson, Eiríkur Rögnvaldsson, Eliza Reid, Eyrún Ólöf Sigurðardóttir, Gísli Pálsson og Sema Erla Serdaroglu
Kynþáttamörkun
Kjarninn 19. maí 2022
Mestu sóknarfærin í innlendri matvælaframleiðslu liggja í aukinni framleiðslu korns sem og í að auka hlutdeild innlendrar framleiðslu grænmetis.
Vinna þarf áhættugreiningu fyrir atburði sem geta raskað fæðuöryggi landsins
Matvælaráðherra hefur lagt fyrir ríkisstjórn 16 tillögur um aðgerðir til að auka fæðuöryggi Íslands. Nú þegar hefur starfshópur um neyðarbirgðir verið settur á laggirnar en áhersla þarf að vera á öryggi framboðs, þrátt fyrir baktryggingu í neyðarbirgðum.
Kjarninn 19. maí 2022
Kim Kardashian á rauða dregli Met Gala fyrr í þessum mánuði. Skömmu eftir að þessi mynd var tekin skipti hún yfir í endurgerð kjólsins til þess að koma í veg fyrir skemmdir á þeim upprunalega.
„Sögufrægum flíkum ætti enginn að klæðast, nokkurn tímann“
Fyrr í mánuðinum mætti Kim Kardashian á Met Gala í sögufrægum kjól sem var í eigu Marilyn Monroe. Svo mjög voru forverðir óánægðir með uppátækið að ICOM, alþjóðaráð safna, sá ástæðu til að senda frá sér yfirlýsingu.
Kjarninn 18. maí 2022
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
Segir marga hljóta að spyrja hvað LOGOS fékk greitt fyrir minnisblað um Bankasýsluna
Þingmaður Samfylkingar segir að ef mönnum sé alvara um að fara í saumana á sölunni á Íslandsbanka sé það ekki ekki gert með aðkeyptum lögfræðiálitum sem bæta engu við málflutninginn og er komið með forgangi til ákveðinna fjölmiðla til forsíðubirtingar.“
Kjarninn 18. maí 2022
Meira úr sama flokkiInnlent