Hlutfall fyrirtækja sem segjast skorta starfsfólk einungis einu sinni mælst hærra

Skýrar vísbendingar eru um spennu í íslenska þjóðarbúinu. Heimilin eru að eyða miklu meira í neyslu en reiknað var með og ferðaþjónustan tekið við sér hraðar. Atvinnuleysi er hverfandi og víða er skortur á starfsfólki.

Ferðamenn flykktust til landsins strax og takmörkunum vegna kórónuveirufaraldursins var aflétt.
Ferðamenn flykktust til landsins strax og takmörkunum vegna kórónuveirufaraldursins var aflétt.
Auglýsing

Störfum á Íslandi fjölg­aði hratt á öðrum árs­fjórð­ungi og með­al­vinnu­stundum fjölg­aði í fyrsta sinn frá árinu 2019. Heild­ar­vinnu­stundum fjölg­aði um 9,1 pró­sent milli ára sem er mesta fjölgun frá upp­hafi vinnu­mark­aðs­könn­unar Hag­stofu Íslands. 

Atvinnu­leysi hefur dreg­ist skarpt saman sam­hliða auknum efna­hags­sumsvifum – það var 12,8 pró­sent í jan­úar í fyrra en 3,2 pró­sent í lok júlí – og hlut­fall fyr­ir­tækja sem segj­ast skorta starfs­fólk hefur ein­ungis einu sinni mælst hærra. ­Gert er ráð fyrir að atvinnu­leysi verði um 3,8 pró­sent að með­al­tali í ár en þok­ist upp í lið­lega fjögur pró­sent þegar líður á spá­tím­ann sem er það atvinnu­leysi sem talið er sam­ræm­ast verð­stöð­ug­leika.

Þetta kemur fram í nýj­ustu útgáfu rits­ins Pen­inga­mál sem Seðla­banki Íslands birti í síð­ustu viku. 

Auglýsing
Þar segir að sam­kvæmt árs­tíð­ar­leið­réttum nið­ur­stöðum sum­ar­könn­unar Gallup töldu 54 pró­sent stjórn­enda fyr­ir­tækja skort vera á starfs­fólki. Í eina skiptið sem hlut­fallið hefur verið hærra töldu lið­lega 60 pró­sent stjórn­enda fyr­ir­tæki sitt eiga erfitt með að mæta óvæntri eft­ir­spurn. „NF-­vísi­talan, sem tekur saman fjölda vís­bend­inga um nýt­ingu fram­leiðslu­þátta, hækk­aði því nokkuð milli fjórð­unga og hefur ekki verið hærri síðan um mitt ár 2007. Skýrar vís­bend­ingar eru því um að spenna sé tekin að mynd­ast í þjóð­ar­bú­inu. Talið er að fram­leiðslu­spennan nái hámarki í um 1,5 pró­sent af fram­leiðslu­getu í ár sem er meiri spenna en gert var ráð fyrir í maí­spá bank­ans.“

Heim­ilin að eyða miklu meira en Seðla­bank­inn reikn­aði með

Spennan sem er að skap­ast er til­komin vegna auk­ins hag­vaxt­ar. ​​Seðla­­banki Íslands býst nú við því að hag­vöxtur verði 5,9 pró­­sent í ár, sem er 1,3 pró­­sent­u­­stigi meiri hag­vöxtur en bank­inn spáði í maí. Breyt­ingin er að mestu til­­komin vegna þess að heim­ili lands­ins hafa eytt meira í neyslu síðan þá en Seðla­­bank­inn hafði reiknað með. Neyslu­út­­­gjöld heim­ila juk­ust um 8,8 pró­­sent á fyrstu þremur mán­uðum árs­ins, en Seðla­­bank­inn hafði spáð því að þau myndu ein­ungis aukast um 3,8 pró­­sent. Þar munar heilum fimm pró­­sent­u­­stig­­um. 

Það kallar á fleiri störf til að fram­leiða, eða flytja inn, þær vörur og þjón­ustur sem heim­ilin eru að kaupa. Vís­bend­ingar eru einnig um að einka­­neysla hafi áfram verið kröftug á öðrum árs­fjórð­ungi, og talið er að hún hafi auk­ist um 14 pró­­sent milli ára á þeim fjórð­ungi.

Mikil aukn­ing ferða­manna kallar á fleira starfs­fólk

Hin stóra ástæða þess að hag­vöxtur verður að öllum lík­­indum meiri en reiknað var með er fjölgun ferða­­manna. Seðla­­bank­inn spáir því nú að tæp­­lega 1,7 millj­­ónir ferða­­manna komi til Íslands á þessu ári. Það eru umtals­vert fleiri en bank­inn bjóst við að myndu koma hingað þegar hann spáði því í maí að fjöld­inn yrði 1,3 millj­­ón­­ir.

Þá hefur bank­inn breytt spá sinni um komu ferða­­manna á næsta ári á þann veg að hann býst nú við 1,9 milljón ferða­­manna árið 2023, sem er um 200 þús­und fleiri en hann spáði í vor. 

Fjöldi ferða­­manna sem heim­­sóttu Ísland náði hámarki árið 2018 þegar rúm­­lega 2,3 millj­­ónir slíkra komu hingað til lands. Erlendir far­þegar voru um tvær millj­­ónir árið 2019 en fjöldi þeirra hrundi með kór­ón­u­veiru­far­aldr­inum og árið 2020 náðu þeir ekki hálfri millj­­ón. Fara þarft aftur til árs­ins 2012 til að finna ár sem jafn fáir erlendir ferða­­menn heim­­sóttu Ísland. Í fyrra voru þeir svo um 700 þús­und alls, enda far­ald­­ur­inn enn á fullu gasi með til­­heyr­andi ferða­tak­­mörk­un­­um. 

Þessi hraða við­spyrna ferða­þjón­ustu kallar á gríð­ar­lega marga nýja starfs­menn í geir­anum en erf­ið­lega hefur gengið að manna þau öll.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stewart Rhodes, stofnandi og leiðtogi öfga- og vígasamtakanna The Oath Keepers.
„Maðurinn með leppinn“ sakfelldur fyrir árásina á bandaríska þinghúsið
Leiðtogi vígasveitarinnar Oath Keepers, maðurinn sem er með lepp af því að hann skaut sjálfan sig í augað, hefur verið sakfelldur fyrir árásina á bandaríska þinghúsið í janúar í fyrra. Hann á yfir höfði sér 20 ára fangelsisdóm.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Helstu eigendur Samherja Holding eru Kristján Vilhelmsson og Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherjasamstæðan átti eigið fé upp á tæpa 160 milljarða króna um síðustu áramót
Endurskoðendur Samherja Holding gera ekki lengur fyrirvara við ársreikningi félagsins vegna óvissu um „mála­rekstur vegna fjár­hags­legra uppgjöra sem tengj­ast rekstr­inum í Namib­íu.“ Félagið hagnaðist um 7,9 milljarða króna í fyrra.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Ari Trausti Guðmundsson
Flugaska eða gjóska?
Kjarninn 30. nóvember 2022
Vilhjálmur Birgisson er formaður Starfsgreinasambands Íslands.
Samningar við Starfsgreinasambandið langt komnir – Reynt að fá VR um borð
Verið er að reyna að klára gerð kjarasamninga við Starfsgreinasambandið um 20 til 40 þúsund króna launahækkanir, auknar starfsþrepagreiðslur og flýtingu á útgreiðslu hagvaxtarauka. Samningar eiga að gilda út janúar 2024.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Bjarni Bjarnason er forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur.
Vindorkuver um land allt yrðu mesta umhverfisslys Íslandssögunnar
Forstjóri Orkuveitunnar segir að ef þúsund vindmyllur yrðu reistar um landið líkt og vindorkufyrirtæki áforma „ættum við engu umhverfisslysi til að jafna úr Íslandssögunni. Hér væri reyndar ekki um slys að ræða því myllurnar yrðu reistar af ásetningi.“
Kjarninn 30. nóvember 2022
Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri.
„Matseðill möguleika“ ef stjórnvöld „vilja raunverulega setja orkuskipti í forgang“
Langtímaorkusamningar um annað en orkuskipti geta tafið þau fram yfir sett loftlagsmarkmið Íslands, segir orkumálastjóri. „Þótt stjórnvöld séu með markmið þá eru það orkufyrirtækin sem í raun og veru ákveða í hvað orkan fer.“
Kjarninn 30. nóvember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í morgun.
„Það var mjög óheppilegt að náinn ættingi hafi verið í þessum kaupendahópi“
Forsætisráðherra segir að ekki hafi verið ákveðið hvenær Bankasýsla ríkisins verði lögð niður og hvaða fyrirkomulag taki við þegar selja á hlut í ríkisbanka. Hún hafði ekki séð það fyrir að faðir Bjarna Benediktssonar yrði á meðal kaupenda í ríkisbanka.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Á meðal eigna Bríetar er þetta fjölbýlishús á Selfossi.
Leigufélagið Bríet gefur 30 prósent afslátt af leigu í desember
Félag í opinberri eigu sem á um 250 leiguíbúðir um allt land og er ekki rekið með hagnaðarsjónarmið að leiðarljósi ætlar að lækka leigu allra leigutaka frá og með næstu áramótum.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent