Hvenær fær kóngurinn Karl að prýða pundið?

Fjölmargt í daglegu lífi Breta minnir á Elísabetu drottningu eftir sjötíu ára valdatíð. Eftir andlát hennar er þegar hafinn undirbúningur að því að setja andlit hins nýja konungs, Karls III, á peningaseðla og mynt.

Elísabet drotting á tíu punda seðlinum.
Elísabet drotting á tíu punda seðlinum.
Auglýsing

Frí­merki og flögg. Póst­kassar og pen­inga­seðl­ar. Það er erfitt að kom­ast um Bret­landseyjar án þess að sjá and­lit Elísa­betar II drottn­ingar eða upp­hafs­stafi hennar hér og þar. Stofn­anir eru kenndar við hana, Vega­bréfa­út­gáfa hennar hátignar er ágætt dæmi, og hver ein­asti lög­reglu­þjónn er með upp­hafs­stafi hennar í merki á húf­unni.

Guð blessi drottn­ing­una (God save the queen) verður ekki lengur loka­línan í þjóð­söngnum heldur Guð blessi kóng­inn. Þann fyrsta sem ríkir yfir breska sam­veld­inu í rúm­lega sjö­tíu ár, Karl III.

En það eru kannski pen­inga­seðl­arnir og mynt­in, sterl­ingspundin og penníin, sem eru hvað aug­ljós­asta áminn­ingin um til­veru hennar og sess í bresku sam­fé­lagi. Sess sem sonur hennar þarf nú að reyna að fylla að henni lát­inni.

Auglýsing

Þjóð­ar­sorg ríkir í Bret­landi eftir and­lát drottn­ing­ar­inn­ar. Og því er engra skyndi­legra breyt­inga að vænta. Seðlar og mynt sem and­lit hennar prýða verða áfram í gildi, það hefur Eng­lands­banki, seðla­banki Bret­lands, stað­fest. En hann hefur einnig stað­fest að umskipti munu eiga sér stað. Áætlun þar að lút­andi verður þó ekki kynnt fyrr en að Bretar hafa fengið tíma til að syrgja Elísa­betu.

Pen­inga­prent­vél­arnar verða því ekki ræstar alveg á næst­unni.

Myndin af Elísabetu sem prýddi fyrstu seðlana í upphafi sjöunda áratugarins var gagnrýnd. Drottningin þótti birtast þegnum sínum yfirlætisleg og þurr.

„Starfs­fólk Eng­lands­banka vill senda inni­leg­ustu sam­úð­ar­kveðjur til kon­ungs­fjöl­skyld­unn­ar,“ sagði í yfir­lýs­ingu bank­ans í gær. Seðla­banka­stjór­inn Andrew Bailey sagði: „Ég er mjög hryggur yfir þeim tíð­indum að hennar hátign, drottn­ing­in, sé látin enda hefðu flestir Bretar engan annan þjóð­höfð­ingja haft og að hennar yrði minnst sem mik­illar fyr­ir­myndar lands­ins alls og sam­veld­is­ins.

And­lit Elísa­betar er ekki aðeins á breska sterl­ingspund­inu heldur einnig á pen­inga­seðlum og mynt sem notuð er í Kana­da, Ástr­al­íu, Nýja-­Sjá­landi og víðar í sam­veld­inu.

Ekki stendur til, sam­kvæmt því sem breskir fjöl­miðlar segja, að inn­kalla alla seðl­ana og mynt­ina. Þess í stað verður þeim skipt hægt og bít­andi út á næstu mán­uð­um.

Þetta verður ekki í fyrsta skipti sem slíkt er gert. Fyrir árið 1972 var einu pundi skipt í 20 skild­inga (shill­ings) sem hver um sig jafn­gilti 12 penn­íum. Þannig voru 240 penní í einu pundi. Frá og með árinu 1972 voru skild­ingar lagðir niður og verð­gildi á nýju penníinu varð 2,4 sinnum meira en áður hafði ver­ið. Aðlög­un­ar­tíma­bilið stóð þá í átján mán­uði.

Tíu skildinga seðillinn var aðeins í umferð í nokkra mánuði. 50 pennía seðillinn var hannaður en aldrei gefinn út.

Þegar nýir og nútíma­legir 50 og 20 punda seðlar voru kynntir til sög­unnar fyrir nokkrum mán­uðum með and­liti Elísa­bet­ar, giltu þeir gömlu með myndum af frum­kvöðl­inum Matt­hew Boulton og verk­fræð­ingnum James Watt, áfram í 16 mán­uði. Svo vill til að þeir falla úr gildi nú í lok sept­em­ber.

4,5 millj­arðar pen­inga­seðla með and­liti Elísa­betar eru í umferð í dag – sam­tals um 80 millj­arðar punda. Í frétta­skýr­ingu The Guar­dian kemur fram að talið sé lík­legt að umskiptin yfir í nýja seðla og nýja mynt, með myndum af Karli kon­ungi, muni taka að minnsta kosti tvö ár.

Er Elísa­bet varð drottn­ing eftir lát föður síns árið 1952 var mynd af henni ekki sett á pen­inga­seðla. Það tíðk­að­ist ekki í þá tíð að gera slíkt. Þetta breytt­ist árið 1960. Þá var gef­inn út 1 punda seð­ill með mynd af henni. Árið eftir var svo prent­aður 10 skild­inga­seð­ill með and­liti hennar á. Þessi þróun hélt áfram næstu árin og drottn­ingin var sett á fleiri seðla.

Það tekur tíma að hanna hvern seð­ill. Til stóð að gefa út 10 skild­inga seðil á síð­ari hluta sjö­unda ára­tug­ar­ins. Búið var að hanna hann og á honum var mynd af drottn­ing­unni með skraut­hatt. En svo breytt­ist allt. Ákveðið var að breyta pen­inga­kerf­inu og skild­ingar voru aflagð­ir. 10 skild­inga seð­il­inn var prent­aður og gef­inn út en inn­kall­aður ekki svo löngu síð­ar. Ákveðið var að nýta hönnun hans á nýjan 50 pennía seðil en að lokum var sú ákvörðun tekin að gera 50 pennía mynt. Svo sá seð­ill var aldrei gef­inn út.

Drottn­ing – ekki kóngur – í stjórn­ar­skrám

Elísa­bet II var þjóð­höfð­ingi í fjórtán ríkjum breska sam­veld­is­ins. Í mörgum þeirra er því svo farið að orðið „drottn­ing“ er bein­línis skrifað í stjórn­ar­skrána. Þetta mun þýða, segir í frétt Guar­di­an, að gera þarf stjórn­ar­skrár­breyt­ingar svo vísað sé í arf­taka henn­ar, Karl III kon­ung.

Ástralskur fimm dollara seðill.

En það er ekki endi­lega víst að það verði gert. Stjórn­ar­skránni verður ef til vill breytt á t.d. Jamaíka og í Belís, tveimur ríkjum sam­veld­is­ins í Kar­ab­íska-haf­inu, en tæki­færið jafn­vel nýtt til að rjúfa tengslin við Bret­land. Rétt eins og Bar­bados gerði í fyrra. Í báðum fyrr­nefndum löndum gengur nú öflug bylgja sjálf­stæð­is­bar­áttu yfir.

Einnig kann að vera að sam­bands­ríki á borð við Papúa Nýju-­Gen­íu, Solomon-eyj­ar, Túvalú, Atígva og Bar­búda, Baham­a-eyj­ar, Grena­da, Sankti Kitts og Nevis sem og fleiri þurfi að breyta sínum stjórn­ar­skrám, vilji þau að Karl hafi vald til að skipa þar rík­is­stjóra. Í þessum ríkjum er ákveðin and­staða við sam­veldið en hún er ekki almenn – að minnsta kosti enn­þá.

Hins vegar þarf ekki að breyta stjórn­ar­skrám Ástr­al­íu, Kanada og Nýja-­Sjá­lands þar sem í þeim er gert ráð fyrir að arf­taki bresku krún­unnar verði sjálf­krafa þjóð­höfð­ingi.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meghan og Harry kynntust á Instagram. Hljómar kannski ekki eins og ævintýri, enda hafa þau sagt skilið við slík, að minnsta kosti konungleg ævintýri.
Sannleikur Harrys og Meghan – frá þeirra eigin sjónarhorni
Harry og Meghan fundu sig knúin til að segja „sinn eigin sannleika“ af samskiptum þeirra við konungsfjölskylduna og ákvörðun þeirra að segja skilið við allar konunglega skyldur. Sannleikurinn er nú aðgengilegur á Netflix en sitt sýnist hverjum.
Kjarninn 9. desember 2022
Ingrid Kuhlman
Sjö tegundir hvíldar
Kjarninn 9. desember 2022
Tillaga Andrésar Inga Jónsson, þingmanns Pírata, um að fresta umræðu um breytingu á lögum um útlendinga fram yfir áramót var felld við upphaf þingfundar. Stjórnarandstaðan sakar meirihlutann um að setja fjölda mála í uppnám með þessu.
Segja stjórnarmeirihlutann stilla öryrkjum upp á móti útlendingum
Tillaga þingmanns Pírata um að taka af dagskrá frumvarp um alþjóðlega vernd var felld á Alþingi. Stjórnarandstöðuþingmenn segja það fáránlegt að afgreiða eigi frumvarpið áður en eingreiðsla til öryrkja verði tekin fyrir á þingi.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Ekki upplýst formlega en leitað til hennar „í krafti vináttu og persónulegra tengsla“
Forsætisráðherra segir að hún hafi ekki verið upplýst formlega um að ráðherra hafi sýnt af sér vanvirðandi framkomu. Þegar leitað sé til hennar sem trúnaðarvinar sé um persónuleg málefni að ræða sem kalli ekki á að hún setji þau í farveg stjórnsýslumála.
Kjarninn 9. desember 2022
Hægt er að horfa á sjónvarp með ýmsum hætti.
Myndlyklum í útleigu fækkað um 25 þúsund á fimm árum
Þeim sem leigja myndlykla fyrir nokkur þúsund krónur á mánuði af fjarskiptafyrirtækjum til að horfa á sjónvarp hefur fækkað um tíu þúsund á einu ári. Fleiri og fleiri kjósa að horfa á sjónvarp í gegnum app.
Kjarninn 9. desember 2022
Hér sést annar mannanna vera leiddur inn í héraðsdóm eftir handtöku í september.
Búið að birta ákæru gegn tveimur mönnum fyrir að skipuleggja hryðjuverk
Í september voru tveir menn handteknir grunaðir um að hafa ætlað að fremja hryðjuverk á Íslandi. Þeir eru taldir hafa ætlað að ráðast að Alþingi og nafngreindum stjórnmálamönnum. Búið er að birta lögmönnum þeirra ákæru.
Kjarninn 9. desember 2022
Litla-Sandfell stendur um 95 metra upp úr Leitahrauni í Þrengslunum.
Náma í Litla-Sandfelli veldur „miklum neikvæðum umhverfisáhrifum“
Skipulagsstofnun telur Eden Mining vanmeta umhverfisáhrif námu í Litla-Sandfelli. Að fjarlægja fjall velti upp þeirri hugmynd „hvort verið sé að opna á þá framtíðarsýn að íslenskar jarðmyndanir verði í stórfelldum mæli fluttar út til sementsframleiðslu“.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Fullyrt að stjórnvöld hafi breytt reglugerð til að aðstoða Pussy Riot eftir beiðni Ragnars
Mikil leynd hefur ríkt yfir því hverjir hafa fengið útgefin sérstök íslensk vegabréf á grundvelli reglugerðarbreytingar sem undirrituð var í vor. Nú er fullyrt að hennii hafi verið breytt eftir að Ragnar Kjartansson leitaði til Katrínar Jakobsdóttur.
Kjarninn 9. desember 2022
Meira úr sama flokkiErlent