Már Guðmundsson segir margskonar misskilnings gæta hjá Hannesi Hólmsteini

mar.jpg
Auglýsing

Ef Seðla­bank­inn hefði knúið FIH bank­ann í slita­með­ferð haustið 2010 hefði allt neyð­ar­lánið sem bank­inn veitti Kaup­þingi 6. októ­ber 2008 tap­ast. Með því að selja bank­ann tak­ist Seðla­bank­anum að inn­heimta lið­lega helm­ing láns­ins, sem var upp á 500 millj­ónir evra. Þetta segir Már Guð­munds­son seðla­banka­stjóri við Morg­un­blaðið í dag.

Hann er þar að svara gagn­rýni sem kom fram í grein Hann­esar Hólm­steins Giss­ur­ar­son­ar, sem birt­ist í sama blaði á þriðju­dag. Í grein Hann­esar var því haldið fram að mis­tök Seðla­bank­ans, undir stjórn Más, við sölu á danska bank­anum FIH hafi gert það að verkum að ríkið hafi tapað allt að 60 millj­örðum króna að óþörfu.

Hann­esi var í fyrra falið að stýra rann­sókn­ar­verk­efni á vegum fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins á erlendum áhrifa­þáttum hruns­ins. Áætl­aður kostn­aður verk­efn­is­ins var tíu millj­ónir króna og áætluð verk­lok eru í byrjun sept­em­ber næst­kom­and­i. Ráðn­ing Hann­esar til verks­ins var afar umdeild sökum mik­illa tengsla hans við áhrifa­menn innan Sjálf­stæð­is­flokks­ins, sér­stak­lega fyrrum seðla­banka­stjór­ann Davíð Odds­son, sem nú stýrir Morg­un­blað­inu.

Auglýsing

Í grein sinni á þriðju­dag opin­ber­aði Hannes í fyrsta sinn hluta af nið­ur­stöðu sinni. Þar fjallar hann í löngu máli um söl­una á FIH-­bank­an­um, sem tekin var sem veð fyrir neyð­ar­láni Seðla­banka Íslands til Kaup­þings 6. októ­ber, þegar Davíð Odds­son stýrði enn Seðla­bank­an­um.

Búist er við því að tap íslenskra skatt­greið­enda vegna neyð­ar­láns­ins til Kaup­þings verði um 35 millj­arðar króna. 

Már segir Hannes mis­skilja margt



Már segir við Morg­un­blaðið að margs­konar mis­kiln­ings gæti í grein Hann­esar Hólm­steins. Hann horfi til að mynda á bók­fært virði FIH bank­ans þegar hann var seldur og taka það til við­mið­unar um hvers virði bank­inn væri í sölu eða sem fram­tíð­ar­eign. „Ég bara spyr: Hvert var bók­fært virði Kaup­þings í lok árs­ins 2007? Stað­reyndin er sú að bankar eru þeirrar gerðar að eigið fé þeirra getur gufað upp, þess vegna bara á nokkrum dög­um, ef þeir lenda í miklum lausa­fjár­þreng­ingum og þurfa að selja eignir á bruna­út­sölu.“

Þegar salan hafi átt sér stað haustið 2010 hafi bankar í Evr­ópu verið með mark­aðs­verð á móti bók­færðu verði (e. Price to Book) í kringum hálf­an. Það þýðir að mark­aðsvirði bank­ans hafi verið um helm­ingur af bók­færðu virði eigna hans á þeim tíma, og mögu­lega minna.

FIH bankinn hefur leikið stórt hlutverk í íslenskri umræðu eftir hrun. Sumir, þar á meðal Hannes Hólmsteinn Gissurarson, vilja meina að hann hafi verið frábært veð. Aðrir, þar á meðal Már Guðmundsson, hafa bent á að það sé aldrei gott að taka veð í hlutafé banka. Það tapist fyrst ef bankinn fari á höfuðið. FIH bank­inn hefur leikið stórt hlut­verk í íslenskri umræðu eftir hrun. Sum­ir, þar á meðal Hannes Hólm­steinn Giss­ur­ar­son, vilja meina að hann hafi verið frá­bært veð. Aðr­ir, þar á meðal Már Guð­munds­son, hafa bent á að það sé aldrei gott að taka veð í hlutafé banka. Það tap­ist fyrst ef bank­inn fari á höf­uð­ið.

Allir seðla­bankar segja sína banka í lagi



Már gefur lítið fyrir að dönsk stjórn­völd hafi full­yrt á sínum tíma að gott veð væri í FIH-­bank­an­um. Sú full­yrð­ing hafi feng­ist með því að spyrja vara­seðla­banka­stjóra danska seðla­bank­ans hvort FIH væri ekki í lagi. „Ef þú hringir í seðla­banka, hvar sem er í heim­in­um, og spyrð hvort þessi eða hinn bank­inn sem er starf­andi án opin­berra athuga­semda eft­ir­lits­að­ila sé ekki í lagi, þá færðu bara eitt svar: Jú, þessi banki er í lag­i,“ segir Már.

Hann bendir líka á að ef seðla­bankar séu að veita þraut­ar­vara­lán, sem neyð­ar­lánið til Kaup­þings sann­ar­lega var, þá sé það versta sem þeir geri að taka veð í hlutafé bank­ans, líkt og Seðla­banki Íslands ákvað að gera. „Það á að taka veð í efna­hags­reikn­ingi bank­ans og helst að gera það sem Norð­menn gerðu þegar þeir veittu sínum bönkum þrauta­vara­lán eða lausa­fjár­fyr­ir­greiðslu í doll­urum um svipað leyti og verið var að veita Kaup­þingi lánið og tóku veð í öllum efna­hags­reikn­ingi bank­anna, sem aldrei reyndi á, vegna þess að norsku bank­arnir voru bara í tíma­bund­inni lausa­fjár­krísu líkt og bankar úti um allan heim og komust að lokum í gegnum hana.“ Már segir við Morg­un­blaðið að það fyrsta sem þurrk­ist út ef banki fer í þrot sé hlutafé hans. Það yrði þá núll virði.

Auk þess hafi dönsk stjórn­völd beitt sér mjög í mál­inu og þann lær­dóm megi draga af því að það borgi sig ekki að taka veð í banka í öðru landi þar sem Seðla­bank­inn er ekki með stjórn á aðstæð­um.

Dönsk yfir­völd vildu ekki lána FIH aftur



Kjarn­inn hefur greint frá því að þann 30. júní 2009 þurfti danska ríkið að veita FIH víkj­andi lán upp á 1,9 millj­arða danskra króna. Til við­bótar ábyrgð­ist danska ríkið mán­uði síðar skulda­bréfa­út­gáfu FIH upp á 50 millj­arða danskra króna, um eitt þús­und millj­arða íslenskra króna. Aðstoðin var veitt undir for­merkjum svo­kall­aðs „Bankapakka II“ sem danska ríkið hafði sett saman til að bjarga sínu banka­kerfi. Pakk­inn sner­ist um að ábyrgj­ast inn­lán og skulda­bréfa­út­gáfu danskra fjár­mála­fyr­ir­ækja sem eftir því ósk­uðu. Þessi lausa­fjár­fyr­ir­greiðsla, sem gerði FIH starf­hæf­an, var tíma­bund­in.

Danska banka­sýslan (Fin­ansiel Stabilittet) og danska fjár­mála­eft­ir­litið (Fin­an­stil­sy­net) fylgd­ust náið með því hvernig FIH bragg­að­ist og þrýstu mikið á að leyst yrði úr eig­enda­málum bank­ans til að hann gæti fjár­magnað sig á mark­aði. Það væri enda and­stætt dönskum lögum að þrotabú fall­ins banka, Kaup­þing, væri skráður eig­andi starf­andi banka.

Þegar leið á haustið 2010 kom að því að end­ur­nýja þurfti þennan lausa­fjár­stuðn­ing. Dönsk yfir­völd voru ekki til­búin til að gera það. Seðla­banki Íslands taldi, sam­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans, þá raun­veru­lega hættu á því að FIH yrði tek­inn yfir af dönskum stjórn­völdum ef ekki tæk­ist að selja bank­ann mjög hratt. Um miðjan sept­em­ber 2010 var þeim skila­boðum komið á fram­færi við Seðla­bank­ann að allt hlutafé í FIH yrði mögu­lega skrifað niður og hann tek­inn yfir af danska fjár­mála­eft­ir­lit­inu ef bank­inn yrði ekki seldur fyrir þriðju­dag­inn 21. sept­em­ber 2010. Ef það hefði verið gert hefði veð Seðla­bank­ans í FIH orðið verð­laust og krafa hans yrði almenn krafa í þrotabú Kaup­þings.

Davíð Oddsson var formaður bankastjórnar Seðlabanka Íslands þegar neyðarlánið var veitt og veð tekið í hlutafé FIH bankans. Davíð Odds­son var for­maður banka­stjórnar Seðla­banka Íslands þegar neyð­ar­lánið var veitt og veð tekið í hlutafé FIH bank­ans.

Samið í mjög þröngri stöðu



Már stað­festir þessa frá­sögn í sam­tali við Morg­un­blaðið og segir að FIH hafi verið við það að kom­ast í þrot vegna lausa­fjár­erf­ið­leika. Án lausa­fjár­stuðn­ings­ins frá dönskum yfir­völdum hefði hann gert það og hluta­féð þar með orðið verð­laust. Dönsku yfir­völd hafi neitað að end­ur­nýja lausa­fjár­stuðn­ing við FIH og kraf­ist traust­ara eign­ar­halds á bank­an­um. „Þá komumst við auð­vitað í mjög þrönga stöðu því ef við hefðum ekki náð samn­ingum um sölu á bank­anum fyrir 1. októ­ber 2010 hefði gerst það sama með FIH bank­ann og gerð­ist hjá okk­ur, að hluta­féð væri fært niður í núll og við hefðum ekki fengið neitt. Þannig að við sömdum um þessa sölu í mjög þröngri stöð­u.“

Már segir að það hafi bara verið þessir tveir kostir í boði: Selja bank­ann eins og gert var eða láta hann fara í þrot. Salan hafi þó alla vega gert það að verkum að um rúm­lega helm­ingur láns­ins hafi verið end­ur­heimtur en við þrot hefði ekk­ert feng­ist.

hannes_holmsteinn Hann­esi Hólm­steini Giss­ur­ar­syni var í fyrra falið að stýra rann­sókn­ar­verk­efni á vegum fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins á erlendum áhrifa­þáttum hruns­ins. Áætl­aður kostn­aður verk­efn­is­ins var tíu millj­ónir króna og áætluð verk­lok eru í byrjun sept­em­ber næst­kom­andi. Ráðn­ing Hann­esar Hólm­steins til verks­ins var mjög umdeild, sér­stak­lega vegna tengsla hans við Davíð Odds­son.

 

Settar inn trygg­ingar til að búa til þum­al­skrúfu



Í grein Hann­esar Hólm­steins var bent á að eigið fé FIH um síð­ustu ára­mót hefði verið mjög hátt, um 5,7 millj­arðar danskra króna. Hann segir þá sem keyptu bank­ann, hóp sem leiddur var af danska fjár­fest­inum Christ­ian Dyvig, hafi platað Má Guð­munds­son þegar þeir keyptu FIH og muni nú fá fjár­fest­ingu sína allt að fjór­falt til baka. Þetta hafi þeir meðal ann­ars gert með því að afskrifa eignir sem voru á efna­hags­reikn­ingi FIH og sam­hliða hafi sú upp­hæð sem Seðla­bank­inn átti að fá í sinn hlut rýrnað veru­lega.

Már segir að Seðla­bank­anum hafi alltaf verið ljóst að nýir eig­endur myndu reyna að skrifa niður efna­hags­reikn­ing­inn. Því hafi verið sett­ar  inn trygg­ingar í þá veru að ef þeir ætl­uðu að skrifa niður efna­hags­reikn­ing­inn þá væru settir inn skoð­un­ar­menn. Ef upp kæmi ágrein­ingur um nið­ur­skrift væri hægt að vísa mál­inu í gerð­ar­dóm. „Það reyndi á það síðar því það ákvæði varð að þeirri þum­al­skrúfu að við gátum sett bank­ann í þrot. Síðan gerð­ist það, út af efna­hags­á­stand­inu í Dan­mörku, að þessar eignir FIH rýrn­uðu veru­lega. Jafn­vel þótt þeir hefðu ekk­ert reynt að svindla á okkur hefðu þær samt sem áður rýrnað veru­lega.[...]Við fáum eitt­hvað meira, en það er lít­ið, vegna þess að það hefur tap­ast svo mikið af þessum eignum sem voru á efna­hags­reikn­ingn­um. Við erum búin að end­ur­semja þannig að við erum nán­ast með hluta­fjár­stöðu og þeir geta ekki svindlað á okk­ur.“

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ekki má lengur reykja á almannafæri á Spáni nema að hægt sé að tryggja fjarlægð milli fólks. Þetta á líka við um verandir veitingastaða.
Fjölgun smita hefur kallað á ýmsar aðgerðir
Grímuskylda. Reykingabann. Lokun næturklúbba og skimun við landamæri. Eftir að tilfellum af COVID-19 hefur farið fjölgandi á ný eftir afléttingu takmarkana hafa mörg ríki gripið til harðari aðgerða.
Kjarninn 15. ágúst 2020
Skin og skúrir í Kauphöllinni á tímum COVID
Samkomulag lífeyrissjóðanna um að fjárfesta innanlands virðist halda lífi í Kauphöllinni, en gengi skráðra félaga þar hefur verið misjafnt á síðustu sex mánuðum.
Kjarninn 15. ágúst 2020
Bilið breikkar milli banka og lífeyrissjóða í útlánum til húsnæðiskaupa
Júní var umsvifaminnsti mánuður í útlánum til húsnæðiskaupa hjá lífeyrissjóðum en meira var greitt upp af lánum þeirra heldur en þeir lánuðu út. Ný óverðtryggð lán á breytilegum vöxtum námu alls 31 milljarði króna hjá bönkunum í júní.
Kjarninn 15. ágúst 2020
Gylfi Zoega
Voru gerð mistök í sumar?
Kjarninn 15. ágúst 2020
Sjö ný innanlandssmit – fækkar í sóttkví
Fjöldi virkra smita eykst aftur eftir að hafa fækkað um 8 í fyrradag.
Kjarninn 15. ágúst 2020
Aukin ferðagleði Íslendinga virðist hafa hjálpað til við að halda neyslunni upp hér á landi
Aukin velta Íslendinga bætti upp fyrir rúman helming af tapinu vegna ferðamanna
Aukin innlend eftirspurn hefur vegið þungt á móti samdrætti í útfluttri ferðaþjónustu, samkvæmt minnisblaði frá fjármálaráðuneytinu.
Kjarninn 15. ágúst 2020
Höfuðstöðvar Neytendastofu í Borgartúni.
Grímur sem ekki uppfylla kröfur hafa verið teknar úr sölu
Neytendastofa fylgist með grímumarkaðnum á Íslandi, nú þegar spurn eftir grímum er í hæstu hæðum. Dæmi eru um að grímur til sölu uppfylli ekki lágmarkskröfur og það vill Neytendastofa alls ekki.
Kjarninn 15. ágúst 2020
Hundruð milljarða mögulegur ávinningur af því að forðast harðar sóttvarnaaðgerðir
Stjórnvöld hafa lagt mat á efnahagsleg áhrif þess að opna landið og borið það saman við ábatann af því að hleypa ferðamönnum inn.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiInnlent
None