Megi ekki sýna „rentusókn innlendra fákeppnismógúla“ miskunn

Prófessor í viðskiptafræðideild við Háskóla Íslands segir skort á aðhaldi gagnvart íslenskum fyrirtækjum sem starfa á fákeppnismarkaði myndi skila „endalausum sjálfsmörkum“ í sókn okkar að betri lífskjörum.

Gylfi Magnússon, prófessor í viðskiptafræðideild Háskóla Íslands
Gylfi Magnússon, prófessor í viðskiptafræðideild Háskóla Íslands
Auglýsing

Mikil sókn­ar­færi fyrir lífs­kjör lands­manna liggja ann­ars vegar í hertri sam­keppni og hins vegar auk­inni sam­teng­ingu lands­ins við erlenda mark­aði. Aftur á móti gæti lítið aðhald gagn­vart inn­lendum fákeppn­is­fyr­ir­tækjum gæti dregið úr slíkum sókn­ar­fær­um. Þetta skrifar Gylfi Magn­ús­son, pró­fessor í við­skipta­fræði­deild Háskóla Íslands, í nýjasta tölu­blaði Vís­bend­ingar.

Sam­kvæmt Gylfa tekst íslenskum útflutn­ings­fyr­ir­tækjum oft nokkuð vel í alþjóð­legri sam­keppni og fram­leiðni þeirra virð­ist vera ágæt, þótt þau komi frá litlu landi. Hins vegar segir hann að þau fyr­ir­tæki sem einkum sinna inn­an­lands­mark­aði líða illi­lega fyrir smæð hans hér­lendis og að sú smæð skili ekki bara smáum fyr­ir­tækj­um, heldur fáum fyr­ir­tækjum á hverjum mark­aði.

Rík í útlöndum og blönk í eigin landi

Að mati hans leiðir lít­ill fjöldi fyr­ir­tækja á inn­an­lands­mark­aði til dauf­ari sam­keppni, auk þess sem kunn­ingja­sam­fé­lagið dragi svo enn tenn­urnar úr henni. Vegna þess nýt­ast þau háu laun sem eru greidd hér á landi ekki vel inn­an­lands, þar sem verð­lagið er hærra vegna lít­illar sam­keppni á milli fyrirtækja.

Auglýsing

„Hér býr sem sé þjóð sem er mold­rík í öðrum löndum en skít­blönk í eigin landi, ef maður leyfir sér að ýkja svo­lít­ið,“ bætir Gylfi við og segir nán­ast allt vera dýrt fyrir neyt­endur hér­lend­is, fyrir utan þá þjón­ustu sem fram­leidd er af hinu opin­bera.

Aðhald og teng­ing við stærri mark­aði mik­il­vægt

Þrátt fyrir þessa smæð inn­lenda mark­að­ar­ins segir Gylfi að ýmis sókn­ar­færi séu til staðar fyrir íslenska neyt­end­ur, sem felist ann­ars vegar í auk­inni sam­keppni á inn­an­lands­mark­aði og hins vegar í meiri sam­teng­ingu hans við nágranna­lönd.

Gylfi segir það vera sér­stak­lega mik­il­vægt að spyrna gegn öllum til­raunum fyr­ir­tækja til að veikja og sveigja starf­semi eft­ir­lits­stofn­ana að þeirra ósk­um. Slíkar til­raunir komi oft fram hér á landi, en sam­kvæmt honum eru nán­ast linnu­lausar til­raunir hag­muna­sam­taka til að veikja sam­keppn­is­lögin og eft­ir­lit með þeim skýrasta birt­ing­ar­mynd þess.

Einnig sé opin og gagnsæ umræða um fyr­ir­tækin mik­il­væg, þar sem til­raunir til að veikja inn­lenda sam­keppni og eft­ir­lit með henni þoli alla jafna illa dags­ljós. Að mati Gylfa skipta fjöl­miðlar hér lyk­il­máli og berj­ast því fyr­ir­tæki gjarnan fyrir yfir­ráðum yfir þeim. Hann segir þennan áhuga fyr­ir­tæki á að styrkja fjöl­miðla ekki vera góð­gerð­ar­starf­semi, heldur fjár­fest­ing í áhrif­um.

Fjöl­mörg sókn­ar­færi

Sam­kvæmt Gylfa er EES-­samn­ing­ur­inn önnur mik­il­væg vörn gegn fákeppn­istil­burðum inn­lendra fyr­ir­tækja, sem gerir veru­legar kröfur til inn­lends reglu­verks og eft­ir­lits­stofn­ana. Þar að auki njóti lands­menn góðs af harðri stefnu­mótun fram­kvæmda­stjórnar ESB í sam­keppn­is­mál­um, segir hann.

Þá nefnir hann að helsta sókn­ar­færi íslenskra neyt­enda liggi í frek­ari teng­ingu við EES-­mark­að­inn, en með henni yrði hægt að koma á fót enn virk­ari sam­keppni hér­lend­is. Með því yrði ekki aðeins stuðlað að lægra vöru­verði, heldur auk­inni vald­dreif­ingu í sam­fé­lag­inu.

„Sókn­ar­færin eru fjöl­mörg, bæði á alþjóða­mörk­uðum og inn­an­lands,“ segir Gylfi. „Það má hins vegar ekki sýna rentu­sókn inn­lendra fákeppn­is­mó­gúla neina mis­kunn. Það skilar bara enda­lausum sjálfs­mörkum í lífs­kjara­sókn­inn­i.”

Hægt er að lesa grein Gylfa í heild sinni með því að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ráðast þyrfti í nauðsynlegar styrkingar vega vegna þungaflutninganna til og frá Mýrdalssandi.
Vikurnám á Mýrdalssandi myndi hafa „verulegan kostnað fyrir samfélagið“
Fullhlaðinn sex öxla vörubíll slítur burðarlagi á við 20-30 þúsund fólksbíla, bendir Umhverfisstofnun á varðandi áformaða vikurflutninga frá Mýrdalssandi til Þorlákshafnar. Ráðast þyrfti í mikla uppbyggingu vegakerfis vegna flutninganna.
Kjarninn 6. október 2022
Ólafur Þ. Harðarson prófessor emerítus í stjórnmálafræði.
„Íslendingar eiga langt í land“ með jöfnuð atkvæðavægis eftir búsetu
Frumvarp sem formaður Viðreisnar mælti fyrir á þingi í september myndi eyða misvægi atkvæða milli bæði flokka og kjördæma, eins og kostur er. Ólafur Þ. Harðarson telur að þingið ætti að samþykkja breytingarnar.
Kjarninn 6. október 2022
Fóru inn í tölvupósta Sólveigar Önnu og Viðars
Þá starfandi formaður Eflingar hafði aðgang að tölvupósthólfum fyrirrennara síns, Sólveigar Önnu Jónsdóttur, og fyrrverandi framkvæmdastjóra Eflingar, Viðars Þorsteinssonar, frá því í janúar á þessu ári og fram í apríl.
Kjarninn 6. október 2022
Hallarekstur SÁÁ stefnir í 450 milljónir
Færri innlagnir, færri meðferðir við ópíóðafíkn og sumarlokanir verður staðan hjá SÁÁ á næsta ári miðað við fyrirliggjandi fjárlagafrumvarp. Samtökin áætla að rekstrargrunnur samtakanna verði vanfjármagnaður um 450 milljónir króna á næsta ári.
Kjarninn 6. október 2022
Seðlabankinn hafnar því að aflétta leynd um ESÍ á grundvelli almannahagsmuna
Árið 2019 var ákvæði bætt við lög um Seðlabanka Íslands sem veitir bankanum heimild til að víkja frá þagnarskylduákvæði ef hagsmunir almennings af birtingu gagna vega þyngra en hagsmunir sem mæla með leynd.
Kjarninn 6. október 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Komdu í leirkerið 请君入瓮
Kjarninn 6. október 2022
Jón Björnsson, forstjóri Origo.
Eigið fé Origo margfaldast við söluna í Tempo fyrir 28 milljarða króna
Árið 2009 stofnuðu starfsmenn TM Software lítið hugbúnaðarfyrirtæki, sem nefnt var Tempo. Í dag er það metið á 85,4 milljarða króna og Origo var að selja hlut sinn í því á 28 milljarða króna. Við það fer eigið fé Origo úr níu milljörðum í 31 milljarða.
Kjarninn 6. október 2022
Kjartan Magnússon borgarfulltrúi bar tillöguna fram í borgarstjórn.
Borgarhverfi framtíðarinnar eða loftslagsskógur á Geldinganesi?
Tillögu sjálfstæðismanna í borgarstjórn Reykjavíkur um að skipuleggja Geldinganes undir íbúabyggð var hafnað á fundi borgarstjórnar á þriðjudag. Afar mismunandi sjónarmið komu fram um það hvernig skyldi nýta nesið til framtíðar.
Kjarninn 5. október 2022
Meira úr sama flokkiInnlent