Samherji vill ekki svara spurningum um starfsemi „skæruliðadeildarinnar“

Kjarninn sendi ítarlega fyrirspurn til stjórnenda Samherja vegna gagna sem sýna fram á baktjaldamakk starfsmanna og ráðgjafa fyrirtækisins, í samstarfi við stjórnendur. Samherji vill ekki svara spurningunum.

Fyrirspurn Kjarnans var meðal annars send til Björgólfs Jóhannssonar og Þorsteins Más Baldvinssonar.
Fyrirspurn Kjarnans var meðal annars send til Björgólfs Jóhannssonar og Þorsteins Más Baldvinssonar.
Auglýsing

Síð­ustu daga hefur Kjarn­inn fjallað ítar­lega um gögn sem sem sýna meðal ann­ars tölvu­póst­sam­skipti og sam­töl milli ein­stak­linga í spjall­for­riti þar sem rætt er um hvernig varn­ar­bar­átta Sam­herja hefur þró­ast frá því að opin­berun fjöl­miðla á hinu svo­kall­aða Namib­íu­máli – þar sem grunur er um mútu­greiðsl­ur, skatta­snið­göngu og pen­inga­þvætti – varð í nóv­em­ber 2019.

Gögnin sýna að margir ein­stak­lingar innan Sam­herj­a­sam­stæð­unnar koma beint að öllum við­brögðum við þeim frétta­flutn­ingi og öðrum sem fylgt hafa í kjöl­far­ið. 

Þar ber að nefna Þor­stein Má Bald­vins­son, for­stjóra Sam­herja, útgerð­ar­stjór­ann Krist­ján Vil­helms­son, Bald­vin Þor­steins­son, for­stjóra Sam­herja í Evr­ópu, son Þor­steins Más og einn helsta eig­andi Sam­herja á Íslandi, Björgólf Jóhanns­son, sem sett­ist um tíma í for­stjóra­stól Sam­herja eftir að Namib­íu­málið kom upp, Örnu Bryn­dísi McClure, yfir­lög­fræð­ing Sam­herja til margra ára, og Óskar Magn­ús­son, sem situr í stjórn Sam­herja og hefur verið náinn ráð­gjafi Þor­steins Más árum sam­an. 

Auglýsing

Ráð­gjaf­inn og einka­spæj­ar­inn Jón Óttar Ólafs­son leikur stórt hlut­verk á bak­við tjöldin og það gerir Þor­björn Þórð­ar­son, lög­maður og ráð­gjafi, einnig ásamt skip­stjór­arnum Páli Stein­gríms­syni.

Fyr­ir­spurn í níu liðum

Í aðdrag­anda þess að Kjarn­inn hóf birt­ingu á umfjöllun sinni sem byggir á gögn­unum var send ítar­leg fyr­ir­spurn til helstu stjórn­enda Sam­herja. Þeirri fyr­ir­spurn var beint til Þor­steins Más Bald­vins­son­ar, Björg­ólfs Jóhanns­sonar og Eiríks Jóhanns­son­ar, stjórn­ar­for­manns Sam­herja.

Í fyr­ir­spurn­inni stóð: 

  • Af hverju er Sam­herji að setja fram greinar og sam­fé­lags­miðlaum­mæli í nafni ein­stak­lings þegar fyrir liggur að annar hópur á vegum fyr­ir­tæk­is­ins semur grein­arnar og ummæl­in?
  • Í gögn­unum kemur einnig fram að starfs­menn og ráð­gjafar Sam­herja hafi safnað upp­lýs­ingum um blaða­menn, lista­menn, stjórn­mála­menn og aðra sem hópur innan fyr­ir­tæk­is­ins telur sér óvin­veitta. Það á til að mynda við um upp­lýs­ingar um bif­reiða­eign rit­höf­und­ar, tengsl ýmissa blaða­manna sem starfa á mis­mun­andi miðlum og fjöl­skyldu­tengsl stjórn­mála­manna við fólk sem starfar innan fjöl­miðla­fyr­ir­tækja.
  • Af hverju eru starfs­menn Sam­herja að safna slíkum upp­lýs­ingum um fólk sem tjáir sig um fyr­ir­tæk­ið, annað hvort vinnu­tengt eða með því að nýta tján­ing­ar­frelsi sitt á sam­fé­lags­miðl­um, með þessum hætti?

  • Hvernig vistar Sam­herji þessar upp­lýs­ing­ar? Eru þær t.d. vistaðar á mið­lægan hátt þannig að margir geti nálg­ast þær?
  • Í sam­tölum sem koma fram í gögnum sem Kjarn­inn hefur undir höndum kemur fram að ráð­gjafar og starfs­menn Sam­herja reyndu að hafa áhrif á nið­ur­stöðu for­manns­kjörs í stétt­ar-og fag­fé­lagi blaða­manna sem fram fór í lok síð­asta mán­að­ar. Í þeim sam­tölum var lögð áhersla á að það mætti alls ekki spyrj­ast út að Sam­herji eða ráð­gjafar fyr­ir­tæk­is­ins væru að beita sér fyrir því að nið­ur­staða kjörs­ins færi á ákveð­inn veg. Af hverju eru laun­aðir ráð­gjafar og starfs­menn Sam­herja að reyna að hafa áhrif á nið­ur­stöðu í for­manns­kjöri í stétt­ar- og fag­fé­lagi sem eng­inn þeirra á aðild að og teng­ist starf­semi Sam­herja ekki á nokkurn hátt? 
  • Í gögn­unum er að finna mikið magn upp­lýs­inga um þann hóp sem vinnur að því að rétta hlut Sam­herja í því sem hluti hóps­ins skil­greinir sjálfur sem „stríð“. Er hægt að fá upp­lýs­ingar um hversu miklum fjár­munum Sam­herji hefur kostað til vegna starfa þessa hóps frá því í nóv­em­ber 2019?  Til frek­ari glöggv­unar þá sýna gögnin að  þeir sem vinna mestu vinn­una í hópnum vera Þor­björn Þórð­ar­son, ráð­gjafi Sam­herja, Arna Bryn­dís McClure, yfir­lög­fræð­ingur Sam­herja, Páll Stein­gríms­son, skip­stjóri hjá Sam­herja, og Jón Óttar Ólafs­son, ráð­gjafi Sam­herja. Auk þess virð­ast Björgólfur Jóhanns­son, fyrr­ver­andi for­stjóri Sam­herja og núver­andi ráð­gjafi fyr­ir­tæk­is­ins, og Óskar Magn­ús­son, stjórn­ar­maður í Sam­herja, leika lyk­il­hlut­verk í umræddu „stríð­i“. 
  • Í gögn­unum er að finna upp­lýs­ingar um sam­skipti Sam­herja við fær­eyskan fjöl­miðil þar sem rætt er um að grafa undan þeim frétta­mönnum sem unnu nýlega sjón­varps­þætti sem fjöll­uðu um starf­semi Sam­herja í Fær­eyj­u­m. Af hverju er Sam­herji að fal­ast eftir því að afhenda fjöl­miðli í Fær­eyjum gögn sem eiga að draga úr trú­verð­ug­leika ann­arra frétta­manna þar í landi?

  • Sam­kvæmt gögn­unum sagði Jón Óttar Ólafs­son, ráð­gjafi Sam­herja, frá því í byrjun febr­úar í sam­tali við aðra innan fyr­ir­tæk­is­ins að verið væri að skoða hvort Helgi Selj­an, blaða­maður Kveiks, væri staddur í Namib­íu. Hvernig fór sú „skoð­un“ fram?
  • Björgólfur Jóhanns­son hefur verið kjör­inn sem for­maður hlít­ing­ar­nefndar Sam­herja sem á að hafa yfir­um­sjón með reglu­vörslu og stjórn­ar­háttum innan sam­stæðu Sam­herja. Hvernig sam­ræm­ist sú staða þeirri hátt­semi sem hann virð­ist taka þátt í að skipu­leggja sem fyrr­ver­andi for­stjóri og ráð­gjafi?

Vilja ekki ljá umfjöllun vægi sem hún eigi ekki skilið

Í svari sem Arnar Þór Stef­áns­son, lög­maður á Lex, sendi fyrir hönd Sam­herja síð­degis á fimmtu­dag kom fram að fyrir lægi að þau gögn sem umfjöllun Kjarn­ans byggir á hafi feng­ist með inn­broti í síma og tölvu Páls Stein­gríms­son­ar, starfs­manns Sam­herja. Páll hafi kært inn­brotið og með­ferð gagn­anna til lög­reglu fyrir fáeinum dögum þar sem málið bíði lög­reglu­rann­sókn­ar. „Hvorki Sam­herji hf. né fyr­ir­svars­menn félags­ins munu fjalla um inn­tak gagna sem aflað hefur verið með refsi­verðum hætti. Með því væri verið að ljá umfjöllun vægi sem hún á ekki skil­ið. Fyr­ir­spurnum yðar verður því ekki svar­að.“

Í svari Arn­ars Þórs er þó til­tekið að rétt sé að fram komi að „starfs­fólk Sam­herja hf. hefur fullar heim­ildir til að ráða ráðum sínum um sam­eig­in­leg mál­efni sín og félags­ins og ekk­ert óeðli­legt við það, sér í lagi þegar þeir og félagið sæta slíkum árásum sem á þeim hafa dunið að und­an­förnu af hálfu fjöl­miðla.“

Ábyrgð­ar­menn Kjarn­ans vilja taka fram að umrædd gögn sem eru grund­völlur umfjöll­unar mið­ils­ins bár­ust frá þriðja aðila. Starfs­fólk Kjarn­ans hefur engin lög­brot framið og fjöldi for­dæma eru fyrir því hér­lendis sem erlendis að fjöl­miðlar birti gögn sem eiga erindi við almenn­ing án þess að hafa upp­lýs­ingar um hvernig þeirra var afl­að. Það var skýr nið­ur­staða ábyrgð­ar­manna Kjarn­ans að hluti gagn­anna ætti sterkt erindi og því eru almanna­hags­munir af því að fjalla um þau með ábyrgum hætti.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Maria Witteman og kollegar að störfum í skógum Rúanda.
Regnskógar gætu illa ráðið við loftslagsbreytingar
Það getur verið heitt og rakt í regnskógunum en þeir þola þó ekki langvarandi hátt hitastig og þurrka. Þannig gætu loftslagsbreytingar haft áhrif á hina náttúrulegu kolefnisbindingu þeirra.
Kjarninn 1. október 2022
Jina Amini, 22 ára Kúrdi, lést í haldi írönsku siðgæðislögreglunnar í síðasta mánuði. Mótmæli hafa staðið yfir í Íran, og víðar, frá því að hún lést.
Kona, líf, frelsi
Mannréttindasamtök segja að minnsta kosti 83 látna í mótmælum í Íran. Yfirvöld segja töluna mun lægri, 41 í mesta lagi. Þingmaður Pírata hvetur fólk til að segja nafn konunnar sem kom mómæltunum af stað: Jina Amini.
Kjarninn 1. október 2022
Tækninni á sviði snjallgreiðslna fleygir fram og Íslendingar hafa tileinkað sér það hratt að nota síma og önnur snjalltæki til þess að greiða fyrir verslun og þjónustu.
Plastkort enn mest notaða greiðslulausnin en snjallgreiðslur sækja á
Í hópi þess þorra fólks sem greiðir fyrir vörur eða þjónustu einu sinni í viku að lágmarki eru nú hátt í fjörutíu prósent byrjuð að nota snjalltæki af einhverju tagi til þess að inna greiðslur að hendi, að jafnaði. Vægi reiðufjár minnkar sífellt.
Kjarninn 1. október 2022
Sjö molar um efnahags- og stjórnmálastorm í Bretlandi
Er Bretar leyfðu sér loks að líta upp úr langdreginni erfidrykkju Elísabetar drottningar tók ekki skárra við. Ný ríkisstjórn Liz Truss virðist búin að skapa sér djúpa efnahagslega og pólitíska krísu, ofan á orkukrísuna.
Kjarninn 1. október 2022
Líffræðileg fjölbreytni er grunnþáttur í viðhaldi vistkerfa í sjó, á landi, í vatni og lofti.
Landeigendur fái meiri hvata til endurheimtar vistkerfa
Loftslagsbreytingar, mengun, ágengar tegundir, eyðing búsvæða og bein nýting mannsins eru helstu áskoranir varðandi hnignun líffræðilegrar fjölbreytni á Íslandi. Neysla er t.d. drifkraftur framleiðslu sem oft leiðir til ósjálfbærrar nýtingar auðlinda.
Kjarninn 1. október 2022
Þeir skipta þúsundum, tannburstarnir í norska skóginum.
Tannburstarnir í skóginum
Jordan, tannburstaframleiðandinn þekkti, hefur auglýst eftir notuðum tannburstum sem áhugi er á að reyna að endurvinna. Í norskum skógi hafa fleiri þúsund tannburstar frá Jordan legið í áratugi og rifist er um hver beri ábyrgð á að tína þá upp.
Kjarninn 30. september 2022
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Síminn vill greiða hluthöfum 31,5 milljarða vegna sölunnar á Mílu – og svo sennilega meira
Franska fyrirtækið Ardian er búið að gera upp við Símann vegna kaupanna á Mílu. Síminn ætlar að leggja tillögu um að greiða hluthöfum 31,5 milljarða króna af söluandvirðinu fyrir hluthafafund í lok október.
Kjarninn 30. september 2022
Á fjórum stöðum streymir gas upp af leiðslunni í Eystrasalti.
„Um viljaverk var að ræða“
Götin á Nord Stream-gasleiðslunum er mjög stór og gríðarlegt magn metans streymir enn út í andrúmsloftið. Danir og Svíar ætla að gæta þess að á fundi öryggisráðs Sþ í kvöld verði fjallað um staðreyndir, „nefnilega þær að um viljaverk var að ræða“.
Kjarninn 30. september 2022
Meira úr sama flokkiInnlent