Seðlabankastjóri vill að ríkið sé alltaf tilbúið að ráðast í nokkrar stórframkvæmdir

Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri sagði á fundi efnahags- og viðskiptanefndar í dag að hann gæti gagnrýnt stjórnvöld fyrir of litla áherslu á fjárfestingu í faraldrinum. Hann stingur upp á því að ríkið verði alltaf klárt að keyra 4-5 stór verkefni af stað.

Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Auglýsing

Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri sagði á opnum fundi með efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis í dag að ef hann ætti að gagnrýna aðgerðir stjórnvalda í ríkisfjármálum væri það fyrir of litla áherslu á fjárfestingar og aðgerðir til að auka langtímahagvöxt.

„Það eru kannski skýringar á því, það er erfitt að koma með einhverjar fjárfestingar og draga þær upp úr erminni bara sisvona, en almennt séð ætti ríkið að hafa tvenns konar hlutverk í að bregðast við faraldrinum; dreifa áfallinu á alla og stuðla að aukinni nýliðun,“ sagði Ásgeir á fundinum.

Seðlabankastjórinn sagðist ennfremur á fundinum ekki skilja af hverju ríkið væri ekki á hverjum tímapunkti tilbúið með kannski 4-5 stór verkefni sem hægt væri að keyra hratt af stað ef það kæmi niðursveifla í hagkerfinu með tilheyrandi atvinnuleysi.

„Ég á erfitt með að skilja það núna af hverju við vorum ekki reiðubúin að keyra einhverjar innviðafjárfestingar af stað, því það er svo miklu ódýrara fyrir ríkissjóð að fara í framkvæmdir á þeim tíma þegar það er atvinnuleysi og það er hægt að fá hagstæð tilboð í útboðum frá verktökum [...] Ég held að það sé eitthvað sem við þurfum að hugsa í framhaldinu, sérstaklega þegar við erum að reiða okkur á tiltölulega fáar greinar í útflutningi,“ sagði Ásgeir og nefndi að jafnvel væri hægt að setja upp einhvers konar hóp, „task force,“ til þess að hafa verkefni klár þegar kreppti að.

Hann kom ásamt Gunnari Jakobssyni varaseðlabankastjóra fjármálastöðugleika á fund þingnefndarinnar í dag til þess að ræða nýlega skýrslu fjármálastöðugleikanefndar til þingsins. Á fulltrúum Seðlabankans var að merkja að ástæða væri til bjartsýni, þrátt fyrir að staða mála yrði áfram háð óvissu á meðan heimsfaraldurinn geisaði enn.

Gunnar lýsti því að nýskipuð fjármálastöðugleikanefnd Seðlabankans hefði fengið „raunhæft verkefni“ upp í hendurnar þegar heimsfaraldurinn skall á í fyrra, en nefndin hóf störf í upphafi mars 2020. Ráðgert hafði verið að nefndin kæmi saman til funda fjórum sinnum á ári, en nefndin var þegar búin að funda fjórum sinnum áður en apríl 2020 var á enda.

Gunnar Jakobsson varaseðlabankastjóri fjármálastöðugleika.

Fasteignamarkaðurinn einn helsti áhættuþátturinn

Einn stærsti áhættuþátturinn varðandi stöðu mála hér á landi er fasteignamarkaðurinn, sagði Ásgeir á fundinum og nefndi hann að þróunarvinna biði Seðlabankans varðandi tæki bankans til að hafa hemil á fasteignaverði. Gunnar sagði einnig að það þyrfti að fylgjast náið með fasteignamarkaðnum, þrátt fyrir að það væri ekki mat bankans að það væri einhver bólumyndun hafin þar. Kjarninn fjallaði nýlega um mat fjármálastöðugleikanefndarinnar á horfum og stöðu á fasteignamarkaði.

„Fasteignamarkaðurinn er almennt séð fall af launum,“ sagði Gunnar og bætti við að það væri eðlilegt að fasteignamarkaðurinn færi upp eins og hann hefði gert undanfarna mánuði þar sem greiðslugeta og kaupmáttur fólks í landinu hefði aukist. Einnig spilaði þarna inn í að þegar vextir væru lækkaðir eins og gert hefur verið fái „fasteignir meira gildi sem fjárfestingar fyrir þá sem eru að bera þær saman við aðrar fjárfestingar.“

Hækkun á fasteignaverði á síðasta ári væri ekki áhyggjuefni enn sem komið er. Það væri þó alltaf hætta á að því að geti myndast bólur og sagði Gunnar Seðlabankann tilbúinn að beita þeim tækjum sem hann hefði til að bregðast við bólumyndun, ef hún verður.

Auglýsing

Einnig væri verðbólga áhyggjuefni. Mikið hefði verið um verðhækkanir á heimsvísu og minntist Gunnar á að timbur hefði hækkað um 200 prósent á undanförnum mánuðum og flutningsgjöld í alþjóðaviðskiptum hefðu stóraukist þar sem flutningagámar hefðu ekki verið á réttum stöðum auk þess sem ótrúlegur fjöldi flutningaskipa hefði verið settur í niðurbrot á síðasta ári þar sem búist hefði verið við mun harðari kreppu en raunin varð.

Léleg gögn

Léleg samtímagögn um það sem er í gangi í íslenska hagkerfinu voru til umræðu á fundinum og fagnaði Ásgeir spurningu nefndarmannsins Björns Levís Gunnarssonar um hvort ekki þyrfti að eiga betri gögn um ýmis mál um staðreyndir í hagkerfinu, til dæmis fasteignamarkaðinn og íbúðir í byggingu.

Frá fjarfundi nefndarinnar í dag.

Vissulega þyrfti betri gögn, sögðu bankastjórarnir báðir, og bættu við að Seðlabankinn væri að vinna í því að útvega sér betri gögn. Gunnar nefndi sem dæmi að reglulega væri það deilumál hér á landi hvort sveitarfélög væru að bjóða fram nægilega margar lóðir undir íbúðir.

„Við ættum að vita þetta, hvort það er nægt framboð af lóðum eða ekki, þetta ætti ekki að vera eitthvað deiluefni,“ sagði Gunnar.

Tókst að verja stöðugleikann

Heilt yfir, sagði Gunnar á fundinum, tókst að verja stöðugleikann hér á landi á síðasta ári með aðgerðum Seðlabankans og stjórnvalda, bæði fjármálastöðugleika og stöðugleikann í hagkerfinu almennt.

„Okkur tókst að verja kaupmátt og það tókst að koma í veg fyrir hrun í atvinnulífinu,“ sagði Gunnar, sem sagði sérstaklega standa upp úr hvað bankakerfið stæði sterkt eftir faraldurinn. Við værum kannski aðeins farin að gleyma því í dag að í mars í fyrra var eins og það stefndi í hrun á eignamarkaði, sem varð síðan ekki.

Þá væri byggingargeirinn í mun betri málum en óttast hefði verið. Innan Seðlabankans hefðu verið „miklar áhyggjur af því að þar gæti orðið algjör hrun“ en það hefði „heldur betur ekki gerst“. Þar spiluðu meðal annars inn í vaxtalækkanir og kaupmáttaraukning.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra var bólusett í Laugardalshöllinni í gær. Bólusetningar ganga nú mjög hratt fyrir sig á Íslandi og samhliða dregur úr takmörkunum.
Fjöldatakmarkanir hækkaðar í 50 manns frá og með næsta mánudegi
Opnunartími veitingastaða verður lengdur um klukkustund, leyfilegur fjöldi í verslunum tvöfaldast, fleiri mega vera í sundi og fara í ræktina. Grímuskylda verður hins vegar óbreytt.
Kjarninn 7. maí 2021
Skálað á kaffihúsi í Danmörku.
Ýta við ferðaþjónustunni með 32 milljarða króna „sumarpakka“
Danska ríkisstjórnin ætlar að setja 1,6 milljarða danskra króna, um 32 milljarða íslenskra, í „sumarpakka“ til að örva ferðaþjónustu landsins.
Kjarninn 7. maí 2021
Kvótinn um 1.200 milljarða króna virði – Þrjár blokkir halda á tæplega helmingi hans
Miðað við síðustu gerðu viðskipti með aflaheimildir þá er virði þeirra langtum hærra en bókfært virði í ársreikningum útgerða. Í næstu viku munu örfáir eigendur útgerðar selja tæplega 30 prósent hlut sinn í henni.
Kjarninn 7. maí 2021
Páll Magnússon er formaður allsherjar- og menntamálanefndar.
Nefnd búin að afgreiða fjölmiðlastyrki og umsóknarfrestur verður til loka maímánaðar
Meirihluti allsherjar- og menntamálanefndar hefur skilað áliti um stuðningskerfi til fjölmiðla. Þar er lagt til að þrengja skilyrði fyrir stuðningi úr ríkissjóði og gildistími laganna er færður í eitt ár.
Kjarninn 7. maí 2021
Rósa Guðbjartsdóttir, bæjarstjóri Hafnarfjarðar, og verk Libiu og Ólafs áður en það var tekið niður af gafli Hafnarborgar.
Bæjarstjóri hafnar því að hafa gerst sek um ritskoðun þegar listaverk var fjarlægt
Fulltrúar minnihlutans í Hafnarfirðii segja fjarlægingu listaverks Libiu Castro og Ólafs Ólafssonar af gafli Hafnarborgar síðastliðinn sunnudag „alvarlega aðför að tjáningarfrelsi“ og vilja að bæjaryfirvöld biðji tvíeykið afsökunar.
Kjarninn 7. maí 2021
Svæðið fyrir og eftir að Rio Tinto hafði farið yfir það með stórvirkum vinnuvélum.
Hluthafar Rio Tinto hafna starfskjarastefnu sem ofurlaun forstjórans fyrrverandi byggðu á
Fyrstu viðbrögð Rio Tinto og forstjóra þess, þegar upp komst að fyrirtækið hefði eyðilagt 46 þúsund ára gamla steinhella, voru að segjast ekki hafa vitað að þeir væru heilagir í hugum frumbyggjanna. Þessar afsakanir voru hluthöfum ekki að skapi.
Kjarninn 6. maí 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
Telur ásakanir um meint brot Samherja ekki hafa skaðað orðspor íslenskra fyrirtækja
Fjármála- og efnahagsráðherra segist aldrei hafa fengið símtal, ábendingu eða umkvörtun frá nokkrum einasta aðila sem heldur því fram að ásakanir um lögbrot Samherja séu að valda einhverjum verulegum vandræðum fyrir íslenskan útflutning.
Kjarninn 6. maí 2021
Lilja Björk Einarsdóttir, bankastjóri Landsbankans.
Landsbankinn hagnaðist um 7,6 milljarða króna á þremur mánuðum
Hlutdeild Landsbanka Íslands á íbúðalánamarkaði hefur stóraukist milli ára og er nú 26,8 prósent. Hún hefur aldrei verið hærri. Eigið fé bankans er nú 261,4 milljarðar króna.
Kjarninn 6. maí 2021
Meira úr sama flokkiInnlent