Sérfræðingar og nemar við CBS rannsaka kaupasýki Dana

Shopping-004020.jpg
Auglýsing

Talið er að um 300 þús­und Danir séu haldnir því sem kallað er kaupa­sýki (köbem­an­i). Nú ætla nemar og sér­fræð­ingar við Við­skipta­há­skól­ann í Kaup­manna­höfn (CBS) að freista þess að kom­ast að hvað veldur þess­ari sýki, til­gang­ur­inn er að finna aðferðir til að lækna kaupa­sýk­ina.

Flestir hafa heyrt um eða þekkja jafn­vel ein­hvern sem að sögn er hald­inn kaupa­sýki. Erfitt er að skil­greina þetta fyr­ir­bæri með nákvæmum hætti, en það lýsir sér oft­ast þannig að sá eða sú kaupa­sjúka getur varla stigið fæti inn í verslun án þess að kaupa eitt­hvað. Þá iðu­lega hluti sem við­kom­andi hefur enga þörf fyrir og keypti bara án þess að hafa leitt hug­ann að því fyr­ir­fram að akkúrat þennan hlut (jakka, blóma­vasa o.s.frv. o.s.frv.) væri þörf á að eign­ast.

Iðu­lega endar það sem keypt er með þessum hætti inni í skáp, ónot­að, og endar loks í rusl­inu eða í ein­hvers konar end­ur­nýt­ingu. Þeir sem eru illa haldnir af sýk­inni missa algjör­lega stjórn­ina, eyða öllum sínum pen­ingum í inn­kaup­in, taka svo lán á lán ofan til að geta haldið áfram að kaupa og leggja á end­anum fjár­hag sinn og fjöl­skyld­unnar í rúst. Í mörgum löndum eru stofn­anir sem reyna að hjálpa fólki að takast á við kaupa­sýk­ina. Hér í Dan­mörku eru fleiri en ein slík, sú þekktasta er Dansk Mis­brugs Behand­ling (DMB) sem reyndar hefur margt fleira á sinni könnu svo sem með­ferð við áfeng­is­sýki og spilafíkn.

Auglýsing

Stór hópur sem fer ört stækk­andi



Í Dan­mörku hefur kaupa­sýkin verið tals­vert rann­sök­uð. Fyrir nokkrum árum birt­ust í skýrslu stofn­unar sem heitir Psyki­at­ri­fonden tölur um kaupa­sjúka Dani, shopa­holics eins og þeir eru nefnd­ir. Mörgum kom á óvart hve margir eru, sam­kvæmt skýrsl­unni haldnir kaupa­sýk­inni, 300 þús­und manns. Þessi tala er þó ekki mjög áreið­an­leg og ýmis­legt bendir til að hún sé of lág. Til­tölu­lega fleiri konur en karlar eru haldnar sýk­inni að því er fram kemur í skýrsl­unni.

Hvað veldur kaupa­sýk­inni?



Á und­an­förnum árum hafa margir spurt þess­arar spurn­ingar en fátt verið um svör. Óánægja og lífs­leiði er iðu­lega nefnt til skýr­ing­ar, öfund­sýki og sam­an­burður við náung­ann (hann á fjöl­hraða bor­vél en ekki ég, Sigga í næsta húsi er barasta með nýja hanska á hverjum degi, hún er líka með nýtt borð­stofu­sett o.s.frv.). Sér­fræð­ingar DMB segja að þessar skýr­ingar geti vissu­lega stundum átt við en flestum til­vikum sé orsakanna þó að leita ann­ars stað­ar. En hvar? Það er stóra spurn­ing­in.

Rann­sóknir Við­skipta­há­skól­ans



Í fyrra gerðu sér­fræð­ingar og nemar við Við­skipta­há­skól­ann, CBS rann­sókn sem segja má að sé und­an­fari þeirrar rann­sóknar sem nú er að hefj­ast. Í þeirri rann­sókn (sem 100 konur tóku þátt í) fékk hver um sig afhenta til­tekna pen­inga­upp­hæð sem eyða mátti til kaupa á fatn­aði, skóm eða tösk­um. Kon­unum voru jafn­framt sýndar myndir af ýmsum frekar dýrum merkja­vör­um. Í ljós kom að af þessum hópi, sem val­inn var af handa­hófi voru um það bil 10 pró­sent sem flokka mætti kaupa­sjúk­ar. Þessi 10 pró­sent hættu ekki að kaupa þótt pen­ing­arnir sem þær fengu úthlutað væru bún­ir.

Rann­sóknin sem nú er að hefj­ast er með öðrum hætti. Hver þáttak­andi fær sér­stök gler­augu sem mæla augn­hreyf­ingar og með sér­stökum mæli­tækjum (komið fyrir á höfð­inu, undir húfu) verður hægt að mæla við­brögð heil­ans meðan versl­un­ar­ferðin stendur yfir. Eftir á verða svo tekin við­töl við þáttak­end­ur. Sér­fræð­ing­arnir von­ast til að kom­ast að því hvenær þær kaupa­sjúku lenda út af spor­inu, ef svo má segja, er það áður en þær fara inn í búð­ina eða þegar þær sjá hlut­inn eða hlut­ina sem þær verða að eign­ast. Nokkrar versl­anir í Kaup­manna­höfn taka þátt í þessu verk­efni, en ekki hefur verið látið uppi hvaða versl­anir það eru og ekki heldur nákvæm­lega hvenær rann­sóknin hefst. Sér­fræð­ing­arnir hjá CBS von­ast til að þessi rann­sókn leiði til þess að auð­veld­ara verði að hjálpa þeim sem glíma við kaupa­sýk­ina að sigr­ast á henni.

„Við gerum okkur grein fyrir því að slík lækn­ing hentar kannski ekki þeim sem standa í versl­ana­rekstri en hún er þeim mun gagn­legri fyrir þá sem haldnir eru sýk­inn­i,“ sagði einn sér­fræð­inga Við­skipta­há­skól­ans í blaða­við­tali fyrir nokkrum dög­um.

Höfuðstöðvar Vísis í Grindavík.
Vísir og Þorbjörn ræða sameiningu
Tvö sjávarútvegsfyrirtæki í Grindavík vilja sameinast. Gangi áformin eftir mun hið sameinaða fyrirtæki vera með um 16 milljarða króna í veltu á ári.
Kjarninn 20. september 2019
Ferðamenn eyddu minna en áður var haldið fram í ágúst síðastliðnum.
Hagstofan leiðréttir tölur í þriðja sinn á nokkrum vikum
Eyðsla útlendinga á greiðslukortum í ágúst 2019 var minni en í ágúst 2018, ekki meiri líkt og Hagstofa Íslands hélt fram fyrir viku síðan. Þetta er í þriðja sinn á örfáum vikum sem Hagstofan reiknar vitlaust.
Kjarninn 20. september 2019
Guðrún Svava, nemandi í bifvélavirkjun.
Enn eykst kynjabilið í starfsnámi á framhaldsskólastigi
Aðeins þrír af hverjum tíu nemendum á framhaldsskólastigi er í starfsnámi hér á landi. Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Samtaka iðnaðarins, segir að það þurfi samstillt þjóðarátak til að fjölga starfsnámsnemum.
Kjarninn 20. september 2019
Hvað er það við Icelandair sem stjórnmálamenn eiga að hafa áhyggjur af?
Prófessor í hagfræði hvatti stjórnmálamenn til að fylgjast með eiginfjárstöðu Icelandair á fundi í gær. Forstjóri Icelandair sagði ummælin ógætileg. Það sem veldur þessum áhyggjum er að eiginfjárhlutfall Icelandair hefur farið hríðlækkandi undanfarið.
Kjarninn 20. september 2019
Molar
Molar
Molar – Mikilvægt að koma vel fram við innflytjendur
Kjarninn 20. september 2019
Bankahöllin sem eigandinn vill ekki en er samt að rísa
Þegar íslensku bankarnir voru endurreistir úr ösku þeirra sem féllu í hruninu var lögð höfuðáhersla á að stjórnmálamenn gætu ekki haft puttanna í þeim.
Kjarninn 20. september 2019
Hrun fuglastofna í Norður-Ameríku vekur upp spurningar
Ný grein í Science greinir frá niðurstöðum viðamikilla rannsókna á fuglalífi í Norður-Ameríku.
Kjarninn 20. september 2019
Amazon lagði inn pöntun fyrir 100 þúsund rafmagns sendibíla
Nýsköpunarfyrirtækið Rivian sem er með höfuðstöðvar í Michigan er heldur betur að hrista upp í sendibílamarkaðnum.
Kjarninn 19. september 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None