Starfandi fólki í fjölmiðlum á Íslandi hefur fækkað um helming á tveimur árum

Nýjar tölur frá Hagstofu Íslands sýna að starfandi fjölmiðlafólki hefur fækkað gríðarlega hratt á þessu kjörtímabili. Frá árinu 2018 og til síðustu áramót fækkaði þeim sem störfuðu í fjölmiðlum um 731.

Samhliða því að þeim sem starfa í fjölmiðlum fækkar hefur launasumma geirans dregist verulega saman.
Samhliða því að þeim sem starfa í fjölmiðlum fækkar hefur launasumma geirans dregist verulega saman.
Auglýsing

Árið 2013 störf­uðu 2.238 manns í fjöl­miðlun á Íslandi. Í fyrra voru þeir tæp­lega 876 tals­ins. Fækk­unin hefur ágerst hratt á síð­ustu árum. Frá árinu 2018 og fram að síð­ustu ára­mótum fækk­aði starf­andi fólki í fjöl­miðlum 45 pró­sent, eða 731  manns. 

Þetta kemur fram í nýbirtum Menn­ing­ar­vísum Hag­stofu Íslands. Tekið er sér­stak­lega fram að starf­andi telj­ist þeir sem starfa í aðal- og auka­starfi í grein­inni en að þekja sjálf­stætt starf­andi sé ekki full­komin í töl­un­um. 

Sam­hliða fækkun starfs­manna fjöl­miðla hefur launa­sum­ma, árleg summa stað­greiðslu­skyldra launa­greiðslna launa­fólks,  einnig dreg­ist saman meðal rekstr­ar­að­ila í fjöl­miðl­un. Árið 2018 var launa­summan 8,1 millj­arður króna. Í fyrra var hún hins vegar komin niður í 5,3 millj­arða króna og hafði því dreg­ist saman um 35 pró­sent á tveimur árum. 

Mikil umræða en litlar aðgerðir

Bág rekstr­ar­staða fjöl­miðla hefur verið til umræðu hér­lendis árum sam­an. Árið 2016 var skipuð nefnd til að fjalla um vand­ann, svo var rituð skýrsla sem skilað var rúmum tveimur árum síðar með sjö til­lögum til úrbóta, þá var unnið úr til­lögum hennar og loks smíðuð frum­vörp. 

Auglýsing
Einungis ein þeirra til­lagna, styrkja­kerfið fyrir einka­rekna fjöl­miðla þar sem 400 millj­ónum króna er útdeilt til þeirra, hefur náð í gegn. Ekk­ert hefur verið gert með til­lögur um að breyta stöðu RÚV á aug­lýs­inga­mark­aði, lækka virð­is­auka­skatt á tekjur þeirra enn frekar, heim­ila aug­lýs­ingar sem hafa verið bann­aðar hér­lendis en eru leyfi­legar í flestum öðrum lönd­um. Þá lagði nefndin til að settar yrðu skýrar reglur um gagn­sæi í aug­lýs­inga­kaupum hins opin­bera þannig að opin­berum aðilum beri að birta sund­ur­lið­aðar upp­lýs­ingar um kaup á aug­lýs­ing­um. 

Til við­bótar við ofan­greint hefur það haft mikil áhrif á rekstr­ar­um­hverfi fjöl­miðla að aug­lýs­inga­tekjur hafa flætt frá hefð­bundnum íslenskum miðlum til alþjóð­legra sam­fé­lags­miðla- og net­fyr­ir­tækja sem greiða ekki skatta af þeim tekjum hér­lend­is. 

Styrkja­frum­varpið svo­kall­aða var sam­þykkt í síð­asta mán­uði og úrræðið gildir í tvö ár. Þær breyt­ingar voru gerðar á frum­varp­inu í með­förum þing­manna að upp­hæðin sem hvert fjöl­miðla­fyr­ir­tæki getur fengið var tvö­föld­uð, úr 50 í 100 millj­ónir króna, án þess að heild­ar­upp­hæðin sem er til úthlut­unar hafi hækkað sam­hliða. Fyrir vikið færð­ust yfir 100 millj­ónir króna frá yfir 20 minni fjöl­miðla­fyr­ir­tækjum til þriggja fjöl­miðla­fyr­ir­tækja: Árvak­urs, Sýnar og Torgs, sem gefur út Frétta­blað­ið. Þessi þrjú fyr­ir­tæki fá tvær af hverjum þremur krónum sem úthlutað er.

Fjöl­miðla­frelsi á Íslandi dregst hratt saman

Stuðn­ingur við rekstur einka­rek­inna fjöl­miðla er umtals­verður á hinum Norð­ur­lönd­un­um.

Í vísi­tölu sam­tak­anna Blaða­manna án landamæra raða þau sér í efstu sætin yfir þau lönd þar sem ríkir mest fjöl­miðla­frelsi. Nor­egur er í fyrsta sæti, Finn­land er í öðru sæti, Dan­­mörk í þriðja sæti og Sví­­þjóð í fjórða sæti.

Ísland situr hins vegar í 16. sæti á lista sam­tak­anna og féll um eitt sæti á milli ára. 

Mestur er stuðn­ing­ur­inn í Nor­egi, því landi þar sem fjöl­miðla­frelsi mælist mest í heim­in­um. Þar er enn fremur vilji til að auka við opin­bera styrki frekar en að draga úr þeim enda hefur reynslan af þeim verið jákvæð. Hinn 7. mars 2017 skil­aði nefnd sem skipuð var af norskum stjórn­völdum hvít­bók sem inni­hélt til­lögur til að efla fjöl­miðla þar í landi. Meðal þeirra til­lagna sem settar voru fram í hvít­bók­inni var að auka styrk­veit­ingar til smærri fjöl­miðla, ein­falda umsókn­ar­ferlið og gæta jafn­ræðis milli fjöl­miðla óháð því hvernig efni er miðl­að. 

Til­lög­urnar eru enn til með­ferðar hjá norskum stjórn­völd­um.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jón Daníelsson
Ósvífinn endurupptökudómur
Kjarninn 5. október 2022
Samkeppniseftirlitinu falið að kortleggja stjórnunar- og eignatengsl í sjávarútvegi
Matvælaráðuneytið mun fá skýrslu um stjórnunar- og eignatengsl í sjávarútvegi afhenta fyrir lok næsta árs. Þar verða eignatengsl sjávarútvegsfyrirtækja sem hafa fengið ákveðið umfang aflaheimilda úthlutað, og áhrifavald eigenda þeirra, kortlögð.
Kjarninn 5. október 2022
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur og formaður Sósíaldemókrataflokksins.
Kosið til þings í Danmörku 1. nóvember – Frederiksen vill mynda breiða ríkisstjórn
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur tilkynnti á blaðamannafundi í morgun að þingkosningar yrðu haldnar í landinu 1. nóvember, eða eftir tæpar fjórar vikur.
Kjarninn 5. október 2022
Heiðrún Jónsdóttir.
Heiðrún ráðin framkvæmdastjóri Samtaka fjármálafyrirtækja
Katrín Júlíusdóttir hætti skyndilega sem framkvæmdastjóri SFF um síðustu mánaðamót. Nú hefur nýr framkvæmdastjóri verið ráðinn og hún hefur þegar hafið störf.
Kjarninn 5. október 2022
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 30. þáttur: „Hnattræni þróunariðnaðurinn er mjög yfirgrípandi hugtak yfir mjög fjölbreytilegan geira“
Kjarninn 5. október 2022
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri er formaður peningastefnunefndar.
Stýrivextir hækka í níunda skiptið í röð – Nú upp í 5,75 prósent
Stýrivextir hafa verið hækkaðir upp í 5,75 prósent. Greiðslubyrði margra heimila mun fyrir vikið þyngjast. Ákvarðanir í atvinnulífi, á vinnumarkaði og í ríkisfjármálum munu skipta miklu um þróun vaxta á næstu misserum, að sögn peningastefnunefndar.
Kjarninn 5. október 2022
Bjarni Benediktsson, Katrín Jakobsdóttir og Sigurður Ingi Jóhannsson, formenn ríkissjórnarflokkanna, sendu frá sér yfirlýsingu í apríl þar sem segir að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum ríkissin í Íslandsbanka að sinni. Sú yfirlýsing stendur enn.
Standa enn við að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum í Íslandsbanka
Fjármálaráðherra sagði mikilvægt að halda áfram að selja hlut ríkisins í Íslandsbanka við kynningu fjárlagafrumvarpsins. Í yfirlýsingu stjórnarflokkanna frá því í vor segir að ekki verði ráðist í sölu á frekari hlutum bankans að sinni. Hún gildir enn.
Kjarninn 5. október 2022
Eyþór Arnalds var oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs hagnaðist um 388,4 milljónir vegna afskriftar á láni frá Samherja
Eigið fé félags Eyþórs Arnalds fór úr því að vera neikvætt um 305 milljónir í að vera jákvætt um 83,9 milljónir í fyrra. Félag í eigu Samherja afskrifaði seljendalán sem veitt var vegna kaupa í útgáfufélagi Morgunblaðsins.
Kjarninn 4. október 2022
Meira úr sama flokkiInnlent