Vaxandi koparþjófnaður lamar lestarsamgöngur í Danmörku

4th_generation_S.train_at_Copenhagen_Central_Station.jpg
Auglýsing

„Gæða­kopar - gulls ígild­i.“ Þessa fyr­ir­sögn mátti lesa á dönskum net­miðli fyrir nokkrum dög­um. Til­efni fyr­ir­sagn­ar­innar var að kop­ar­þjófar hafa að und­an­förnu gerst stór­tækir í „störf­um“ sín­um. Í lið­inni viku hafa þeir fimm sinnum lamað hluta danska lesta­kerf­is­ins með því að klippa sundur raf­magn­s­kapla dönsku járn­braut­anna og í öll skiptin haft á brott með sér hund­ruð kílóa af kop­ar. Vanda­málið er ekki nýtt af nál­inni og hreint ekki bundið við Dan­mörku.

Í nýlið­inni viku birt­ust dag­lega í dönskum fjöl­miðlum fréttir af kop­ar­þjóf­un­um, eins og þeir eru kall­að­ir. Með frétt­unum fylgdu gjarna myndir af sund­ur­klipptum köplum og við­gerða­mönnum járn­braut­anna sem kepp­ast við að koma fyrir nýjum raf­magn­s­köplum í stað þeirra stolnu.

­Gang­verð á kopar er frá 40 til 90 krónur kílóið (ca. 800 – 1.800 íslenskar krón­ur) fer eftir gæðum málmsins.

Auglýsing

Danska lesta­kerfið er í raun tví­skipt, fyrir utan Metro­kerfið í Kaup­manna­höfn. Ann­ars vegar lestir sem ganga fyrir olíu og hins­vegar hinar svo­nefndu S-lestir sem eru raf­knún­ar. S-lest­irnar voru upp­haf­lega bundnar við Kaup­manna­hafn­ar­svæðið en ná nú yfir mun stærrri hluta Sjá­lands. Þær eru hljóð­lát­ari, umhverf­is­vænni og eyðslu­grennri en dísil­lest­irn­ar, raf­orkan er flutt með köplum sem lagðir eru í tein­ana. Það eru þessir kaplar sem freista hinna fingralöngu. Tein­arnir liggja víða um svæði þar sem fáir eru á ferli, slík svæði og nátt­myrkrið eru eft­ir­læti þjóf­anna.

Köplum stolið annan hvern dag á síð­asta ári



Árið 2014 var upp­gripaár hjá kapla­þjófum hér í Dan­mörku. Í 173 skipti beittu þeir klipp­unum og þótt kíló­verðið á kopar sé ekki sér­lega hátt (sé miðað við gull) hafa þeir haft tals­vert uppúr krafs­inu. Gang­verð á kopar er frá 40 til 90 krónur kílóið (ca. 800 – 1.800 íslenskar krón­ur) fer eftir gæðum málms­ins.

Starfsmenn járnbrautanna huga að sundurklipptum rafmagnsvírum. Starfs­menn járn­braut­anna huga að sund­ur­klipptum raf­magns­vír­um.

 

Tals­maður dönsku járn­braut­anna hefur ekki viljað upp­lýsa nákvæm­lega hversu mik­inn kopar þjófarnir hafa kom­ist yfir en fjöl­miðlar telja að and­virði kop­ars­ins nemi fimm og hálfri milljón króna (ca. 110 millj­ónir ísl.). Þá er ótal­inn annar kostn­að­ur, laun við­gerða­manna, stræt­is­vagnar til að bjarga málum og svo fram­veg­is. Tjónið er þó mest hjá far­þeg­un­um, sem ekki kom­ast leiðar sinnar á til­settum tíma. Starfs­fólk dönsku járn­braut­anna veit ekki með vissu hversu margir ekki hafa kom­ist leiðar sinnar þegar ferðir hafa fallið niður en dag­lega ferð­ast nærri 360 þús­und manns með S-lest­un­um.

En af hverju er kopar í köplun­um?



Ástæða þess er ein­fald­lega sú að kopar er sá málmur (að silfri und­an­skildu) sem hefur hvað besta raf­leiðni. Á síð­ustu árum hefur reyndar orðið mikil þróun í notkun áls í raf­magn­s­kapla og í dag eru nær allir nýir kaplar sem dönsku járn­braut­irnar nota gerðir úr áli. Þegar þjófarnir klippa sundur álkapal (sem hefur margoft ger­st) og sjá að hann er úr áli hraða þeir sér á brott.

Utan­bæj­ar­menn!



Ís­lend­ingar þekkja vel úr fréttum af drykkjulátum og óspektum úti á landi að oft er sér­stak­lega tekið fram að „ut­an­bæj­ar­mað­ur“ hafi átt í hlut. Hér í Dan­mörku hefur ekki tek­ist að upp­lýsa marga þjófn­aði á kop­ar­köpl­um. Lög­reglan telur sig þó vita að í mörgum til­vikum séu það erlendir rík­is­borg­ar­ar, meðal ann­ars frá Rúm­en­íu, sem eigi í hlut. Fyrir nokkrum dögum hand­tóku lag­anna verðir tvo menn sem staddir voru hjá brota­járns­sala (sem ekki hefur starfs­leyfi) í Suð­ur­höfn­inni í Kaup­manna­höfn, þeirra erinda að selja kop­arkapla merkta dönsku ján­braut­un­um. Menn­irnir sem eru með rúm­ensk vega­bréf sitja nú í grjót­inu.

Ráð­herr­ann nefndi einnig að brota­járns­salar ættu að hugsa sig vel um áður en þeir kaupi góss sem aug­ljós­lega sé illa fengið.

Kop­ar­mál­ið, eins og það er kallað hefur nú náð inn í danska þingið (Fol­ket­in­get) og margir þing­menn krefj­ast þess að strangar verði tekið á kop­ar­þjóf­un­um, en fram til þessa hefur refs­ing við slíku afbrotum verið nokk­urra mán­aða fang­elsi.

Blek og DNA merki



Í við­tali við einn dönsku fjöl­miðl­anna sagði sam­göngu­ráð­herr­ann Magnus Heun­icke að mjög kostn­að­ar­samt yrði að skipta öllum raf­magn­s­köplum dönsku járn­braut­anna út. Svo kostn­að­ar­samt að slíkt kæmi vart til greina. Ráð­herr­ann sagði að lög­reglan væri með ýmis konar aðgerðir í und­ir­bún­ingi en vildi ekki útskýra það nán­ar. Hann nefndi einnig að til greina kæmi að koma fyrir DNA merkjum í köplun­um, það hafa Þjóð­verjar, Bretar og Hol­lend­ingar gert með góðum árangri. Bretar hafa sömu­leiðis notað sér­stakt blek sem klín­ist á þann sem kemur við kaplana.

Ráð­herr­ann nefndi einnig að brota­járns­salar ættu að hugsa sig vel um áður en þeir kaupi góss sem aug­ljós­lega sé illa feng­ið. Að lokum nefndi ráð­herr­ann að eft­ir­lit með járn­braut­ar­teinum S-lest­anna hefði nú verið stór­auk­ið. Hvort slíkt dugir til að koma í veg fyrir frek­ari þjófn­aði, eða fækka þeim, verður tím­inn að leiða í ljós.

Libra skjálfti hjá seðlabönkum
Áform Facebook um að setja í loftið Libra rafmyntina á næsta ári hafa valdið miklum titringi hjá seðlabönkum. Hver verða áhrifin? Þegar stórt er spurt, er fátt um svör og óvissan virðist valda áhyggjum hjá seðlabönkum heimsins.
Kjarninn 24. júní 2019
Lögfræðikostnaður vegna orkupakkans rúmlega 16 milljónir
Lögfræðiráðgjafar var aflað frá sex aðilum.
Kjarninn 24. júní 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Þörf á rannsóknum á ofbeldi í garð kennara hér á landi
Kjarninn 24. júní 2019
Stuðningur við þriðja orkupakkan eykst mest meðal kjósenda Vinstri grænna
90 prósent kjósenda Miðflokksins eru mjög eða frekar andvíg innleiðingu þriðja orkupakkans.
Kjarninn 24. júní 2019
Vilja koma böndum á óhóflega sykurneyslu landsmanna
Skipaður hefur starfshópur til að innleiða aðgerðaáætlun Embættis landlæknis til að draga úr sykurneyslu landsmanna. Landlæknir telur að vörugjöld og skattlagning á sykruð matvæli sé sú aðgerð sem beri hvað mestan árangur þegar draga á úr sykurneyslu.
Kjarninn 24. júní 2019
Kjósendur Miðflokks, Flokks fólksins og Framsóknar helst á móti Borgarlínu
Kjósendur Samfylkingar, Viðreisnar og Pírata eru hlynntastir Borgarlínu.
Kjarninn 24. júní 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Hvalárvirkjun í óþökk landeigenda
Leslistinn 24. júní 2019
Borgarlínan
Stuðningur við Borgarlínu aldrei mælst meiri
54 prósent Íslendinga eru hlynnt Borgarlínunni en um 22 prósent andvíg.
Kjarninn 24. júní 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None