Vaxandi koparþjófnaður lamar lestarsamgöngur í Danmörku

4th_generation_S.train_at_Copenhagen_Central_Station.jpg
Auglýsing

„Gæða­kopar - gulls ígild­i.“ Þessa fyr­ir­sögn mátti lesa á dönskum net­miðli fyrir nokkrum dög­um. Til­efni fyr­ir­sagn­ar­innar var að kop­ar­þjófar hafa að und­an­förnu gerst stór­tækir í „störf­um“ sín­um. Í lið­inni viku hafa þeir fimm sinnum lamað hluta danska lesta­kerf­is­ins með því að klippa sundur raf­magn­s­kapla dönsku járn­braut­anna og í öll skiptin haft á brott með sér hund­ruð kílóa af kop­ar. Vanda­málið er ekki nýtt af nál­inni og hreint ekki bundið við Dan­mörku.

Í nýlið­inni viku birt­ust dag­lega í dönskum fjöl­miðlum fréttir af kop­ar­þjóf­un­um, eins og þeir eru kall­að­ir. Með frétt­unum fylgdu gjarna myndir af sund­ur­klipptum köplum og við­gerða­mönnum járn­braut­anna sem kepp­ast við að koma fyrir nýjum raf­magn­s­köplum í stað þeirra stolnu.

­Gang­verð á kopar er frá 40 til 90 krónur kílóið (ca. 800 – 1.800 íslenskar krón­ur) fer eftir gæðum málmsins.

Auglýsing

Danska lesta­kerfið er í raun tví­skipt, fyrir utan Metro­kerfið í Kaup­manna­höfn. Ann­ars vegar lestir sem ganga fyrir olíu og hins­vegar hinar svo­nefndu S-lestir sem eru raf­knún­ar. S-lest­irnar voru upp­haf­lega bundnar við Kaup­manna­hafn­ar­svæðið en ná nú yfir mun stærrri hluta Sjá­lands. Þær eru hljóð­lát­ari, umhverf­is­vænni og eyðslu­grennri en dísil­lest­irn­ar, raf­orkan er flutt með köplum sem lagðir eru í tein­ana. Það eru þessir kaplar sem freista hinna fingralöngu. Tein­arnir liggja víða um svæði þar sem fáir eru á ferli, slík svæði og nátt­myrkrið eru eft­ir­læti þjóf­anna.

Köplum stolið annan hvern dag á síð­asta ári



Árið 2014 var upp­gripaár hjá kapla­þjófum hér í Dan­mörku. Í 173 skipti beittu þeir klipp­unum og þótt kíló­verðið á kopar sé ekki sér­lega hátt (sé miðað við gull) hafa þeir haft tals­vert uppúr krafs­inu. Gang­verð á kopar er frá 40 til 90 krónur kílóið (ca. 800 – 1.800 íslenskar krón­ur) fer eftir gæðum málms­ins.

Starfsmenn járnbrautanna huga að sundurklipptum rafmagnsvírum. Starfs­menn járn­braut­anna huga að sund­ur­klipptum raf­magns­vír­um.

 

Tals­maður dönsku járn­braut­anna hefur ekki viljað upp­lýsa nákvæm­lega hversu mik­inn kopar þjófarnir hafa kom­ist yfir en fjöl­miðlar telja að and­virði kop­ars­ins nemi fimm og hálfri milljón króna (ca. 110 millj­ónir ísl.). Þá er ótal­inn annar kostn­að­ur, laun við­gerða­manna, stræt­is­vagnar til að bjarga málum og svo fram­veg­is. Tjónið er þó mest hjá far­þeg­un­um, sem ekki kom­ast leiðar sinnar á til­settum tíma. Starfs­fólk dönsku járn­braut­anna veit ekki með vissu hversu margir ekki hafa kom­ist leiðar sinnar þegar ferðir hafa fallið niður en dag­lega ferð­ast nærri 360 þús­und manns með S-lest­un­um.

En af hverju er kopar í köplun­um?



Ástæða þess er ein­fald­lega sú að kopar er sá málmur (að silfri und­an­skildu) sem hefur hvað besta raf­leiðni. Á síð­ustu árum hefur reyndar orðið mikil þróun í notkun áls í raf­magn­s­kapla og í dag eru nær allir nýir kaplar sem dönsku járn­braut­irnar nota gerðir úr áli. Þegar þjófarnir klippa sundur álkapal (sem hefur margoft ger­st) og sjá að hann er úr áli hraða þeir sér á brott.

Utan­bæj­ar­menn!



Ís­lend­ingar þekkja vel úr fréttum af drykkjulátum og óspektum úti á landi að oft er sér­stak­lega tekið fram að „ut­an­bæj­ar­mað­ur“ hafi átt í hlut. Hér í Dan­mörku hefur ekki tek­ist að upp­lýsa marga þjófn­aði á kop­ar­köpl­um. Lög­reglan telur sig þó vita að í mörgum til­vikum séu það erlendir rík­is­borg­ar­ar, meðal ann­ars frá Rúm­en­íu, sem eigi í hlut. Fyrir nokkrum dögum hand­tóku lag­anna verðir tvo menn sem staddir voru hjá brota­járns­sala (sem ekki hefur starfs­leyfi) í Suð­ur­höfn­inni í Kaup­manna­höfn, þeirra erinda að selja kop­arkapla merkta dönsku ján­braut­un­um. Menn­irnir sem eru með rúm­ensk vega­bréf sitja nú í grjót­inu.

Ráð­herr­ann nefndi einnig að brota­járns­salar ættu að hugsa sig vel um áður en þeir kaupi góss sem aug­ljós­lega sé illa fengið.

Kop­ar­mál­ið, eins og það er kallað hefur nú náð inn í danska þingið (Fol­ket­in­get) og margir þing­menn krefj­ast þess að strangar verði tekið á kop­ar­þjóf­un­um, en fram til þessa hefur refs­ing við slíku afbrotum verið nokk­urra mán­aða fang­elsi.

Blek og DNA merki



Í við­tali við einn dönsku fjöl­miðl­anna sagði sam­göngu­ráð­herr­ann Magnus Heun­icke að mjög kostn­að­ar­samt yrði að skipta öllum raf­magn­s­köplum dönsku járn­braut­anna út. Svo kostn­að­ar­samt að slíkt kæmi vart til greina. Ráð­herr­ann sagði að lög­reglan væri með ýmis konar aðgerðir í und­ir­bún­ingi en vildi ekki útskýra það nán­ar. Hann nefndi einnig að til greina kæmi að koma fyrir DNA merkjum í köplun­um, það hafa Þjóð­verjar, Bretar og Hol­lend­ingar gert með góðum árangri. Bretar hafa sömu­leiðis notað sér­stakt blek sem klín­ist á þann sem kemur við kaplana.

Ráð­herr­ann nefndi einnig að brota­járns­salar ættu að hugsa sig vel um áður en þeir kaupi góss sem aug­ljós­lega sé illa feng­ið. Að lokum nefndi ráð­herr­ann að eft­ir­lit með járn­braut­ar­teinum S-lest­anna hefði nú verið stór­auk­ið. Hvort slíkt dugir til að koma í veg fyrir frek­ari þjófn­aði, eða fækka þeim, verður tím­inn að leiða í ljós.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stilla úr auglýsingunni.
Ögrandi reiðhjólaauglýsing sem hnýtir í bílaframleiðendur bönnuð í Frakklandi
Auglýsing hollenska rafhjólaframleiðandans VanMoof fær ekki að birtast í frönsku sjónvarpi. Hún þykir koma óorði á bílaframleiðendur á ósanngjarnan hátt og valda kvíða hjá áhorfendum, sem er bannað þar í landi.
Kjarninn 1. júlí 2020
Gísli Sigurgeirsson
Ríkið á ekki að bjarga ferðaiðnaðinum
Kjarninn 1. júlí 2020
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
Víðir: Glatað að þykjast sýna ábyrgð með því að kvarta
„En þetta mun auðvitað ekki virka ef við sýnum ekki ábyrgð,“ segir Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn um framkvæmd hólfaskiptingar á samkomum fleiri en 500 manna sem margar kvartanir hafa borist vegna.
Kjarninn 1. júlí 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Fólk búsett hér fari í sóttkví eftir komu til landsins
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir vill að fólk búsett hér sem kemur til landsins fari áfram í sýnatöku við landamærin en fari svo í sóttkví. Því verði svo boðið upp á aðra sýnatöku eftir 4-5 daga. Hann mun leggja þetta vinnulag til við ráðherra.
Kjarninn 1. júlí 2020
Lagt er til í frumvarpsdrögum að stjórnarskrárbreytingum að forseti megi einungis sitja tvö sex ára kjörtímabil að hámarki.
Lagt til að forseti megi aðeins sitja í 12 ár á Bessastöðum
Forseti Íslands má ekki sitja lengur en tvö sex ára kjörtímabil að hámarki, verði frumvarpsdrög um stjórnarskrárbreytingar sem lögð hafa verið fram til kynningar fram að ganga. Lagt er til að mælt verði fyrir um þingræði í stjórnarskránni.
Kjarninn 1. júlí 2020
Stóru bankarnir reknir með tapi í tvö ár og virði útlána þeirra gæti rýrnað um 210 milljarða
Seðlabanki Íslands segir að kerfislega mikilvægu viðskiptabankarnir þrír séu með nægilega góða eiginfjár- og lausafjárstöðu til að geta staðist það álag sem muni fylgja yfirstandandi kreppu. Ljóst sé þó að þeir verði reknir í tapi á næstunni.
Kjarninn 1. júlí 2020
Ævar Pálmi Pálmason er yfirmaður smitrakningateymis almannavarna.
Ævar Pálmi: Búið að ná utan um hópsmitið
Yfirmaður smitrakningarteymis almannavarna segir að búið sé að ná utan um hópsmitið sem hér kom upp fyrir nokkrum dögum. Teymið telur sig hafa komið öllum sem þurfa í sóttkví, alls yfir 400 manns.
Kjarninn 1. júlí 2020
Virkum smitum fækkar – fólki í sóttkví fjölgar
Töluverð hreyfing er á fjölda þeirra sem þurfa að vera í sóttkví vegna smita sem hér hafa greinst síðustu daga. Yfir tvö þúsund sýni voru tekin á Íslandi í gær.
Kjarninn 1. júlí 2020
Meira úr sama flokkiErlent
None